Czy w obecnym stanie prawnym na osobę przebywającą na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej może być legalnie nałożony obowiązek zaszczepienia się przeciwko grypie, zwykłej lub „ptasiej”?
Odpowiedź brzmi – jest to docelowo możliwe, ale tylko po spełnieniu określonych warunków. Grypa, tak zwykła, jak i „ptasia” jest wprawdzie wymieniona w wykazie zakażeń i chorób zakaźnych stanowiących załącznik do ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ale w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie art. 17 ust. 10 wspomnianej ustawy nie są aktualnie wymienione szczepienia przeciwko grypie. W związku z tym nie mogą one znaleźć się w ogłaszanym corocznie Programie Szczepień Ochronnych jako obowiązkowe. Są tam wprawdzie, ale jedynie jako „szczepienia zalecane, niefinansowane ze środków znajdujących się w budżecie ministra właściwego do spraw zdrowia”. Ponieważ zaś zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 2 wymienionej wyżej ustawy „osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do (…) poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych”, to do nałożenia na kogoś obowiązku szczepienia przeciwko grypie w oparciu o ten artykuł ustawy potrzebna jest zmiana rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, a następnie, w oparciu o zmienione rozporządzenie, Programu Szczepień Ochronnych na kolejny rok. Programu szczepień na rok bieżący zmienić nie można, bo zgodnie z ustawą musi być on ogłoszony w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
Jest jeszcze druga możliwość – ogłoszenie stanu epidemii zgodnie z art. 46 wspomnianej ustawy. Zgodnie z ustępem 3 tego artykułu, „ogłaszając stan zagrożenia epidemicznego lub stan epidemii, minister właściwy do spraw zdrowia lub wojewoda mogą nałożyć obowiązek szczepień ochronnych na inne osoby niż określone na podstawie art. 17 ust. 9 pkt 2 oraz przeciw innym zakażeniom i chorobom zakaźnym, o których mowa w art. 3 ust. 1”. Chodzi tutaj o możliwość nałożenia takiego obowiązku przeciw chorobom i zakażeniom niewymienionym w załączniku do ustawy oraz – jak można się domyślić – na osoby inne, niż określone w wymienionym wyżej rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Choć ktoś dociekliwy mógłby tutaj wskazać, że art. 17 ust. 9 pkt. 2 w tej ustawie w ogóle nie ma (o tym, że minister określa osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym stanowi art. 17 ust. 10 pkt. 2) oraz zapytać, czy z możliwości nałożenia obowiązku szczepienia przeciwko chorobom niewymienionym w załączniku do ustawy wynika również możliwość nałożenia obowiązku szczepienia przeciwko chorobom wymienionym w tym załączniku, ale niewymienionym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych i Programie Szczepień Ochronnych. I o ile przywołanie błędnego artykułu ustawy nie zmienia sensu przepisu (bo „inne osoby niż określone na podstawie art. 17 ust. 9 pkt 2” znaczy „osoby inne niż żadne”, a więc „wszelkie osoby”), o tyle interpretacja rozszerzająca możliwość nałożenia obowiązku szczepienia przeciwko chorobom wymienionym w załączniku do ustawy, ale niewymienionym w rozporządzeniu oraz Programie Szczepień Ochronnych budzi wątpliwości. No, ale załóżmy, że minister, wojewoda, a następnie sąd administracyjny mogą taką interpretację przyjąć.
Tak więc nałożenie obowiązku szczepienia przeciwko grypie na osobę przebywającą na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jest w obecnym stanie prawnym możliwe, ale niezbyt proste. Wymaga albo zmiany odnośnego rozporządzenia oraz wpisania do Programu Szczepień Ochronnych na kolejny rok (co jest procedurą długotrwałą), albo (choć tu pojawiają się wątpliwości) ogłoszenia stanu epidemii.
A jak będzie wyglądała sytuacja po wejściu w życie nowelizacji ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, uchwalonej ostatecznie wczoraj przez Sejm po poprawkach Senatu?

Czy w obecnym stanie prawnym na osob\u0119 przebywaj\u0105c\u0105 na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej mo\u017ce by\u0107 legalnie na\u0142o\u017cony obowi\u0105zek zaszczepienia si\u0119 przeciwko grypie, zwyk\u0142ej lub „ptasiej”?
\nOdpowied\u017a brzmi – jest to docelowo mo\u017cliwe, ale tylko po spe\u0142nieniu okre\u015blonych warunk\u00f3w<\/strong>. Grypa, tak zwyk\u0142a, jak i „ptasia” jest wprawdzie wymieniona w wykazie zaka\u017ce\u0144 i chor\u00f3b zaka\u017anych<\/a> stanowi\u0105cych za\u0142\u0105cznik do ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zaka\u017ce\u0144 i chor\u00f3b zaka\u017anych u ludzi<\/a>, ale w rozporz\u0105dzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowi\u0105zkowych szczepie\u0144 ochronnych<\/a>, wydanym na podstawie art. 17 ust. 10 wspomnianej ustawy nie s\u0105 aktualnie wymienione szczepienia przeciwko grypie. W zwi\u0105zku z tym nie mog\u0105 one znale\u017a\u0107 si\u0119 w og\u0142aszanym corocznie Programie Szczepie\u0144 Ochronnych<\/a> jako obowi\u0105zkowe. S\u0105 tam wprawdzie, ale jedynie jako „szczepienia zalecane, niefinansowane ze \u015brodk\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w bud\u017cecie ministra w\u0142a\u015bciwego do spraw zdrowia”<\/em>. Poniewa\u017c za\u015b zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 2 wymienionej wy\u017cej ustawy „osoby przebywaj\u0105ce na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej s\u0105 obowi\u0105zane na zasadach okre\u015blonych w ustawie do (…) poddawania si\u0119 obowi\u0105zkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepie\u0144 Ochronnych”<\/em>, to do na\u0142o\u017cenia na kogo\u015b obowi\u0105zku szczepienia przeciwko grypie w oparciu o ten artyku\u0142 ustawy potrzebna jest zmiana rozporz\u0105dzenia w sprawie obowi\u0105zkowych szczepie\u0144 ochronnych, a nast\u0119pnie, w oparciu o zmienione rozporz\u0105dzenie, Programu Szczepie\u0144 Ochronnych na kolejny rok. Programu szczepie\u0144 na rok bie\u017c\u0105cy zmieni\u0107 nie mo\u017cna, bo zgodnie z ustaw\u0105 musi by\u0107 on og\u0142oszony w terminie do dnia 31 pa\u017adziernika roku poprzedzaj\u0105cego realizacj\u0119 tego programu.
\nJest jeszcze druga mo\u017cliwo\u015b\u0107 – og\u0142oszenie stanu epidemii zgodnie z art. 46 wspomnianej ustawy. Zgodnie z ust\u0119pem 3 tego artyku\u0142u, „og\u0142aszaj\u0105c stan zagro\u017cenia epidemicznego lub stan epidemii, minister w\u0142a\u015bciwy do spraw zdrowia lub wojewoda mog\u0105 na\u0142o\u017cy\u0107 obowi\u0105zek szczepie\u0144 ochronnych na inne osoby ni\u017c okre\u015blone na podstawie art. 17 ust. 9 pkt 2 oraz przeciw innym zaka\u017ceniom i chorobom zaka\u017anym, o kt\u00f3rych mowa w art. 3 ust. 1”<\/em>. Chodzi tutaj o mo\u017cliwo\u015b\u0107 na\u0142o\u017cenia takiego obowi\u0105zku przeciw chorobom i zaka\u017ceniom niewymienionym w za\u0142\u0105czniku do ustawy oraz – jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015bli\u0107 – na osoby inne, ni\u017c okre\u015blone w wymienionym wy\u017cej rozporz\u0105dzeniu Ministra Zdrowia. Cho\u0107 kto\u015b dociekliwy m\u00f3g\u0142by tutaj wskaza\u0107, \u017ce art. 17 ust. 9 pkt. 2 w tej ustawie w og\u00f3le nie ma<\/strong> (o tym, \u017ce minister okre\u015bla osoby lub grupy os\u00f3b obowi\u0105zane do poddawania si\u0119 obowi\u0105zkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zaka\u017anym stanowi art. 17 ust. 10 pkt. 2) oraz zapyta\u0107, czy z mo\u017cliwo\u015bci na\u0142o\u017cenia obowi\u0105zku szczepienia przeciwko chorobom niewymienionym w za\u0142\u0105czniku do ustawy wynika r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 na\u0142o\u017cenia obowi\u0105zku szczepienia przeciwko chorobom wymienionym w tym za\u0142\u0105czniku, ale niewymienionym w rozporz\u0105dzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowi\u0105zkowych szczepie\u0144 ochronnych i Programie Szczepie\u0144 Ochronnych<\/strong>. I o ile przywo\u0142anie b\u0142\u0119dnego artyku\u0142u ustawy nie zmienia sensu przepisu (bo „inne osoby ni\u017c okre\u015blone na podstawie art. 17 ust. 9 pkt 2” znaczy „osoby inne ni\u017c \u017cadne”, a wi\u0119c „wszelkie osoby”), o tyle interpretacja rozszerzaj\u0105ca mo\u017cliwo\u015b\u0107 na\u0142o\u017cenia obowi\u0105zku szczepienia przeciwko chorobom wymienionym w za\u0142\u0105czniku do ustawy, ale niewymienionym w rozporz\u0105dzeniu oraz Programie Szczepie\u0144 Ochronnych budzi w\u0105tpliwo\u015bci. No, ale za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce minister, wojewoda, a nast\u0119pnie s\u0105d administracyjny mog\u0105 tak\u0105 interpretacj\u0119 przyj\u0105\u0107.
\nTak wi\u0119c na\u0142o\u017cenie obowi\u0105zku szczepienia przeciwko grypie na osob\u0119 przebywaj\u0105c\u0105 na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jest w obecnym stanie prawnym mo\u017cliwe, ale niezbyt proste. Wymaga albo zmiany odno\u015bnego rozporz\u0105dzenia oraz wpisania do Programu Szczepie\u0144 Ochronnych na kolejny rok (co jest procedur\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142\u0105), albo (cho\u0107 tu pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci) og\u0142oszenia stanu epidemii.
\nA jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142a sytuacja po wej\u015bciu w \u017cycie nowelizacji<\/a> ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zaka\u017ce\u0144 i chor\u00f3b zaka\u017anych u ludzi, uchwalonej ostatecznie<\/a> wczoraj przez Sejm po poprawkach Senatu?
\nPojawi si\u0119 jeszcze jedna mo\u017cliwo\u015b\u0107<\/strong>. Obowi\u0105zek poddawania si\u0119 obowi\u0105zkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepie\u0144 Ochronnych zapisany w punkcie 5 ust. 1 ustawy zostanie zast\u0105piony po prostu obowi\u0105zkiem poddawania si\u0119 szczepieniom ochronnym. A zgodnie ze zmienionym art. 33 ustawy „pa\u0144stwowy powiatowy inspektor sanitarny lub pa\u0144stwowy graniczny inspektor sanitarny mo\u017ce, w drodze decyzji, na\u0142o\u017cy\u0107 na osob\u0119 zaka\u017con\u0105 lub chor\u0105 na chorob\u0119 zaka\u017an\u0105 albo osob\u0119 podejrzan\u0105 o zaka\u017cenie lub chorob\u0119 zaka\u017an\u0105, lub osob\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a styczno\u015b\u0107 ze \u017ar\u00f3d\u0142em biologicznego czynnika chorobotw\u00f3rczego, obowi\u0105zki okre\u015blone w art. 5 ust. 1”<\/em>. Czyli inspektor sanitarny b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 na\u0142o\u017cy\u0107 obowi\u0105zek szczepienia ochronnego na ka\u017cdego, kto wed\u0142ug posiadanych przez niego informacji mia\u0142 styczno\u015b\u0107 ze \u017ar\u00f3d\u0142em biologicznego czynnika chorobotw\u00f3rczego, czyli np. cz\u0142owiekiem lub zwierz\u0119ciem chorym na gryp\u0119.
\nNale\u017cy tu zauwa\u017cy\u0107, \u017ce inspektor sanitarny nie b\u0119dzie tu ograniczony do szczepie\u0144 ochronnych okre\u015blonych jako obowi\u0105zkowe w rozporz\u0105dzeniu Ministra Zdrowia oraz Programie Szczepie\u0144 Ochronnych na dany rok. Artyku\u0142 33 ustawy jest samodzieln\u0105 podstaw\u0105 na\u0142o\u017cenia przez niego w drodze decyzji dowolnego obowi\u0105zku okre\u015blonego w art. 5 ust. 1, w tym obowi\u0105zku poddawania si\u0119 szczepieniom ochronnym – wszelkim, a nie tylko tym „w ramach Narodowego Programu Szczepie\u0144 Ochronnych” – i to nie tylko, jak dotychczas, na osob\u0119 zaka\u017con\u0105 lub chor\u0105 na chorob\u0119 zaka\u017an\u0105 albo osob\u0119 podejrzan\u0105 o zaka\u017cenie lub chorob\u0119 zaka\u017an\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c na osob\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a styczno\u015b\u0107 ze \u017ar\u00f3d\u0142em biologicznego czynnika chorobotw\u00f3rczego. Te dwie zmiany wyra\u017anie wskazuj\u0105, \u017ce ich celem jest w\u0142a\u015bnie u\u0142atwienie nak\u0142adania obowi\u0105zku szczepie\u0144 przeciwko chorobom niewymienionym w rozporz\u0105dzeniu i Programie Szczepie\u0144 Ochronnych<\/strong>.
\nMo\u017cliwa jest wi\u0119c przyk\u0142adowo sytuacja, w kt\u00f3rej, w odpowiednio przygotowanej przez media atmosferze zagro\u017cenia zwi\u0105zanego z kolejn\u0105 „epidemi\u0105” grypy, ministerstwo zdrowia na gwa\u0142t zakupi drogie i nieprzetestowane szczepionki przeciwko kolejnej mutacji wirusa, a powiatowi inspektorzy sanitarni b\u0119d\u0105 masowo nak\u0142adali w drodze decyzji obowi\u0105zek zaszczepienia si\u0119 przeciw temu wirusowi na wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w powiatu, w kt\u00f3rym wyst\u0105pi\u0142y zachorowania, uzasadniaj\u0105c to „styczno\u015bci\u0105 ze \u017ar\u00f3d\u0142em biologicznego czynnika chorobotw\u00f3rczego”. Nie trzeba b\u0119dzie og\u0142asza\u0107 stanu epidemii i rozszerzaj\u0105co interpretowa\u0107 ustawy. A na tych, kt\u00f3rzy nie b\u0119d\u0105 si\u0119 chcieli podporz\u0105dkowa\u0107 temu obowi\u0105zkowi b\u0119dzie mo\u017cna na\u0142o\u017cy\u0107 kolejne grzywny w celu przymuszenia do \u0142\u0105cznej wysoko\u015bci nawet 50000 z\u0142otych, na podstawie art. 119 i dalszych ustawy o post\u0119powaniu egzekucyjnym w administracji<\/a>.
\nBa, mo\u017cliwa jest nawet sytuacja, w kt\u00f3rej ministerstwo tych szczepionek nie zakupi (bo np. nie zd\u0105\u017cy, lub nie zakupi w wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci), ale b\u0119d\u0105 one obecne w aptekach, a obowi\u0105zek szczepienia b\u0119dzie i tak nak\u0142adany przez powiatowych inspektor\u00f3w sanitarnych. Wtedy zgodnie z art. 18 ust. 9 ustawy szczepieni b\u0119d\u0105 musieli sami ponosi\u0107 koszty zakupu tych szczepionek<\/strong>. Cho\u0107 mo\u017cliwe, \u017ce po d\u0142ugotrwa\u0142ych procesach s\u0105dy naka\u017c\u0105 te koszty zwr\u00f3ci\u0107 – tym, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 chcieli si\u0119 o to procesowa\u0107.
\nProtesty przeciwko nowelizacji ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zaka\u017ce\u0144 i chor\u00f3b zaka\u017anych u ludzi, organizowane przez Stowarzyszenie STOP NOP<\/a>, Fundacj\u0119 Lex Nostra<\/a> i innych<\/a> nie s\u0105 wi\u0119c „histeri\u0105 antyszczepionkow\u0105”, cho\u0107 oczywi\u015bcie nie jest prawd\u0105, \u017ce nowelizacja wprowadza przymus szczepie\u0144. Bo przymus szczepie\u0144 – obowi\u0105zek wymuszany w razie czego grzywnami – ju\u017c w du\u017cej mierze istnieje<\/strong> i dotyczy obecnie nie tylko dzieci i m\u0142odzie\u017cy, ale r\u00f3wnie\u017c i tzw. grup ryzyka. A potencjalnie ka\u017cdego. Ale nowelizacja, o ile podpisze j\u0105 prezydent, u\u0142atwi jego rozszerzenie.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1030"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1030"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1030\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1038,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1030\/revisions\/1038"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}