Wziąłem dzisiaj udział w posiedzeniu Obywatelskiej Komisji Legislacyjnej przy Parlamentarnym Zespole ds. Obrony Demokratycznego Państwa Prawa. Celem komisji jest przygotowanie projektu nowego prawa o zgromadzeniach, w odpowiedzi na przyjętą w zeszłym roku nowelizację tego prawa, która zdaniem bardzo wielu środowisk znacznie ograniczyła wolność organizowania i przeprowadzania zgromadzeń. Jak przypomniał przewodniczący dziś posiedzeniu poseł Jacek Sasin, nie chodzi tylko o przywrócenie stanu poprzedniego (sprzed nowelizacji), ale o napisanie nowego projektu ustawy, który dawałby jeszcze większe gwarancje wolności zgromadzeń niż poprzedni stan prawny.
W dzisiejszym posiedzeniu wzięło udział tylko kilku posłów z zespołu parlamentarnego (m. in. prof. Krystyna Pawłowicz i Jacek Świat), z uwagi na odbywające się właśnie posiedzenie komisji sejmowej. Z kilkunastu ugrupowań, które wyraziły zainteresowanie pracami nad nowym projektem prawa o zgromadzeniach swoich przedstawicieli na dzisiejsze posiedzenie przesłały Fundacja Lex Nostra, Stowarzyszenie „Marsz Niepodległości”, kielecki Klub „Gazety Polskiej” oraz – w mojej osobie – Stowarzyszenie Blogmedia24.pl. Swoje uwagi przesłało także Stowarzyszenie „Studenci dla Rzeczypospolitej”.
Przypomnę (napisane przeze mnie) propozycje założeń do nowej ustawy Prawo o zgromadzeniach przesłane wcześniej do komisji przez Stowarzyszenie Blogmedia24.pl:
„1) Organ gminy, ani ktokolwiek inny, nie powinien mieć uprawnień do rozwiązania zgromadzenia, gdyż takie uprawnienia zawsze będą grozić ich nadużywaniem i próbami rozwiązywania zgromadzeń niewygodnych dla władzy. Wskazane byłoby wprowadzenie wprost sformułowanego zakazu rozwiązywania zgromadzeń przez kogokolwiek poza ich organizatorami, w szczególności przez przedstawicieli administracji państwowej, władz samorządowych i Policji, jak również orzekania o ich „samorozwiązaniu” z uwagi na np. zbyt małą liczbę osób.
W przypadku, jeśli uczestnicy zgromadzenia dopuszczają się wykroczeń lub przestępstw, funkcjonariusze Policji uprawnieni są do interwencji na ogólnych zasadach i to powinno wystarczyć.
2) Powinna zostać zniesiona definicja zgromadzenia jako „zgrupowania co najmniej 15 osób”. Taka definicja wyłącza spod konstytucyjnej wolności zgromadzeń zgrupowania mniejszej liczby osób – np. symboliczne pikiety – oraz umożliwia nadużycia polegające na stwierdzaniu przez urzędników, że „zgromadzenie uległo samorozwiązaniu” z uwagi na zbyt małą liczbę osób i w związku z tym jego uczestnicy mają opuścić dany teren. Za zgromadzenie powinna być uznana dowolna liczba osób zwołana w celu wspólnych obrad lub wspólnego wyrażenia stanowiska.
3) Na przewodniczącym zgromadzenia ani na organizatorze nie może ciążyć obowiązek „przeprowadzenia go w taki sposób, aby zapobiec powstaniu szkód z winy uczestników zgromadzenia” i nie może on odpowiadać za wyrządzone przez nich szkody ani wykroczenia lub przestępstwa. Dla uchronienia się przed nieprzewidzianymi interpretacjami sądów w ustawie powinno być jasno zapisane, że przewodniczący ani organizatorzy nie odpowiadają za czyny uczestników zgromadzenia ani wyrządzone przez nich szkody.
4) Nie powinno być obowiązku zgłaszania zgromadzeń publicznych pod groźbą kary, ponieważ nie zawsze jest taka możliwość (np. w przypadku zgromadzenia będącego reakcją na aktualne wydarzenia lub wręcz spontanicznego), a nie ma racjonalnego powodu zwalniać z tego obowiązku jedynie zgromadzeń spontanicznych. Zgłoszenie zgromadzenia powinno być uprawnieniem organizatora, z którego może on skorzystać (chcąc np. zapewnić sobie zabezpieczenie zgromadzenia przez Policję), ale nie musi. Za czasów PRL wiele opozycyjnych zgromadzeń nie było zgłaszanych i nie prowadziło to do żadnych groźnych konsekwencji, z wyjątkiem tych prokurowanych przez samą władzę. Obecnie zgłoszenia nie wymagają np. zgromadzenia odbywane w ramach działalności związków wyznaniowych oraz oczywiście organizowane przez organy państwa lub samorządu terytorialnego.
Tym bardziej nie powinno być obowiązku noszenia przez przewodniczącego zgromadzenia zaaprobowanych przez urzędników identyfikatorów.
5) Organ gminy, Policja ani nikt inny nie powinien mieć możliwości zakazania zgromadzenia, w szczególności z takiego powodu, że „w tym samym miejscu i czasie” odbywa się inne zgromadzenie. Takie uprawnienie umożliwia nadużycia ze strony urzędników i może prowadzić do zakazywania zgromadzeń niewygodnych dla władzy. Wskazane byłoby wpisanie do ustawy wprost, że nie wolno zakazywać zgromadzeń.
6) W ustawie powinien być zapis wyłączający zgromadzenia z wymogu uzyskania zezwolenia na „korzystanie z drogi w sposób szczególny” nakładanego przez Prawo o ruchu drogowym. Obecnie takie wyłączenie obowiązuje na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego, lepiej jednak, by było to uregulowane wprost w ustawie, bo interpretacja Trybunału może kiedyś się zmienić.
7) Uczestnictwo w zgromadzeniach osób posiadających przy sobie „wyroby pirotechniczne” nie powinno być zakazane. W ustawie nie jest potrzebny przepis zawarty obecnie w art. 3 ust. 2, gdyż zakaz brania udziału w zgromadzeniu posiadając przy sobie broń, materiały wybuchowe lub inne niebezpieczne narzędzia jest już w Kodeksie wykroczeń (art. 52). Ten zakaz jednak nie wymienia wprost „wyrobów pirotechnicznych”.
8) Wolność organizowania zgromadzeń powinien mieć (zgodnie z art. 57 Konstytucji RP) każdy, również osoby nieposiadające pełnej zdolności do czynności prawnych. Obecny zapis ustawy (art. 3 ust. 1) odbiera to prawo – również w zakresie zgromadzeń niepublicznych – osobom niepełnoletnim oraz choćby częściowo ubezwłasnowolnionym. Takie ograniczenie nie mieści się w zakresie dopuszczalnych ograniczeń „koniecznych w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób””.

Wzi\u0105\u0142em dzisiaj udzia\u0142 w posiedzeniu Obywatelskiej Komisji Legislacyjnej przy Parlamentarnym Zespole ds. Obrony Demokratycznego Pa\u0144stwa Prawa<\/a>. Celem komisji jest przygotowanie projektu nowego prawa o zgromadzeniach, w odpowiedzi na przyj\u0119t\u0105 w zesz\u0142ym roku nowelizacj\u0119 tego prawa<\/a>, kt\u00f3ra zdaniem bardzo wielu \u015brodowisk znacznie ograniczy\u0142a wolno\u015b\u0107 organizowania i przeprowadzania zgromadze\u0144. Jak przypomnia\u0142 przewodnicz\u0105cy dzi\u015b posiedzeniu pose\u0142 Jacek Sasin, nie chodzi tylko o przywr\u00f3cenie stanu poprzedniego (sprzed nowelizacji), ale o napisanie nowego projektu ustawy, kt\u00f3ry dawa\u0142by jeszcze wi\u0119ksze gwarancje wolno\u015bci zgromadze\u0144 ni\u017c poprzedni stan prawny.
\nW dzisiejszym posiedzeniu wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 tylko kilku pos\u0142\u00f3w z zespo\u0142u parlamentarnego (m. in. prof. Krystyna Paw\u0142owicz i Jacek \u015awiat), z uwagi na odbywaj\u0105ce si\u0119 w\u0142a\u015bnie posiedzenie komisji sejmowej. Z kilkunastu ugrupowa\u0144, kt\u00f3re wyrazi\u0142y zainteresowanie pracami nad nowym projektem prawa o zgromadzeniach swoich przedstawicieli na dzisiejsze posiedzenie przes\u0142a\u0142y Fundacja Lex Nostra<\/a>, Stowarzyszenie \u201eMarsz Niepodleg\u0142o\u015bci\u201d<\/a>, kielecki Klub \u201eGazety Polskiej\u201d<\/a> oraz \u2013 w mojej osobie \u2013 Stowarzyszenie Blogmedia24.pl<\/a>. Swoje uwagi przes\u0142a\u0142o tak\u017ce Stowarzyszenie \u201eStudenci dla Rzeczypospolitej\u201d<\/a>.
\nPrzypomn\u0119 (napisane przeze mnie) propozycje za\u0142o\u017ce\u0144 do nowej ustawy Prawo o zgromadzeniach przes\u0142ane wcze\u015bniej do komisji przez Stowarzyszenie Blogmedia24.pl:
\n\u201e1) Organ gminy, ani ktokolwiek inny, nie powinien mie\u0107 uprawnie\u0144 do rozwi\u0105zania zgromadzenia, gdy\u017c takie uprawnienia zawsze b\u0119d\u0105 grozi\u0107 ich nadu\u017cywaniem i pr\u00f3bami rozwi\u0105zywania zgromadze\u0144 niewygodnych dla w\u0142adzy. Wskazane by\u0142oby wprowadzenie wprost sformu\u0142owanego zakazu rozwi\u0105zywania zgromadze\u0144 przez kogokolwiek poza ich organizatorami, w szczeg\u00f3lno\u015bci przez przedstawicieli administracji pa\u0144stwowej, w\u0142adz samorz\u0105dowych i Policji, jak r\u00f3wnie\u017c orzekania o ich „samorozwi\u0105zaniu” z uwagi na np. zbyt ma\u0142\u0105 liczb\u0119 os\u00f3b.<\/em>
\n W przypadku, je\u015bli uczestnicy zgromadzenia dopuszczaj\u0105 si\u0119 wykrocze\u0144 lub przest\u0119pstw, funkcjonariusze Policji uprawnieni s\u0105 do interwencji na og\u00f3lnych zasadach i to powinno wystarczy\u0107.<\/em>
\n 2) Powinna zosta\u0107 zniesiona definicja zgromadzenia jako „zgrupowania co najmniej 15 os\u00f3b”. Taka definicja wy\u0142\u0105cza spod konstytucyjnej wolno\u015bci zgromadze\u0144 zgrupowania mniejszej liczby os\u00f3b – np. symboliczne pikiety – oraz umo\u017cliwia nadu\u017cycia polegaj\u0105ce na stwierdzaniu przez urz\u0119dnik\u00f3w, \u017ce „zgromadzenie uleg\u0142o samorozwi\u0105zaniu” z uwagi na zbyt ma\u0142\u0105 liczb\u0119 os\u00f3b i w zwi\u0105zku z tym jego uczestnicy maj\u0105 opu\u015bci\u0107 dany teren. Za zgromadzenie powinna by\u0107 uznana dowolna liczba os\u00f3b zwo\u0142ana w celu wsp\u00f3lnych obrad lub wsp\u00f3lnego wyra\u017cenia stanowiska.<\/em>
\n 3) Na przewodnicz\u0105cym zgromadzenia ani na organizatorze nie mo\u017ce ci\u0105\u017cy\u0107 obowi\u0105zek „przeprowadzenia go w taki spos\u00f3b, aby zapobiec powstaniu szk\u00f3d z winy uczestnik\u00f3w zgromadzenia” i nie mo\u017ce on odpowiada\u0107 za wyrz\u0105dzone przez nich szkody ani wykroczenia lub przest\u0119pstwa. Dla uchronienia si\u0119 przed nieprzewidzianymi interpretacjami s\u0105d\u00f3w w ustawie powinno by\u0107 jasno zapisane, \u017ce przewodnicz\u0105cy ani organizatorzy nie odpowiadaj\u0105 za czyny uczestnik\u00f3w zgromadzenia ani wyrz\u0105dzone przez nich szkody.<\/em>
\n 4) Nie powinno by\u0107 obowi\u0105zku zg\u0142aszania zgromadze\u0144 publicznych pod gro\u017ab\u0105 kary, poniewa\u017c nie zawsze jest taka mo\u017cliwo\u015b\u0107 (np. w przypadku zgromadzenia b\u0119d\u0105cego reakcj\u0105 na aktualne wydarzenia lub wr\u0119cz spontanicznego), a nie ma racjonalnego powodu zwalnia\u0107 z tego obowi\u0105zku jedynie zgromadze\u0144 spontanicznych. Zg\u0142oszenie zgromadzenia powinno by\u0107 uprawnieniem organizatora, z kt\u00f3rego mo\u017ce on skorzysta\u0107 (chc\u0105c np. zapewni\u0107 sobie zabezpieczenie zgromadzenia przez Policj\u0119), ale nie musi. Za czas\u00f3w PRL wiele opozycyjnych zgromadze\u0144 nie by\u0142o zg\u0142aszanych i nie prowadzi\u0142o to do \u017cadnych gro\u017anych konsekwencji, z wyj\u0105tkiem tych prokurowanych przez sam\u0105 w\u0142adz\u0119. Obecnie zg\u0142oszenia nie wymagaj\u0105 np. zgromadzenia odbywane w ramach dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w wyznaniowych oraz oczywi\u015bcie organizowane przez organy pa\u0144stwa lub samorz\u0105du terytorialnego.<\/em>
\n Tym bardziej nie powinno by\u0107 obowi\u0105zku noszenia przez przewodnicz\u0105cego zgromadzenia zaaprobowanych przez urz\u0119dnik\u00f3w identyfikator\u00f3w.<\/em>
\n 5) Organ gminy, Policja ani nikt inny nie powinien mie\u0107 mo\u017cliwo\u015bci zakazania zgromadzenia, w szczeg\u00f3lno\u015bci z takiego powodu, \u017ce „w tym samym miejscu i czasie” odbywa si\u0119 inne zgromadzenie. Takie uprawnienie umo\u017cliwia nadu\u017cycia ze strony urz\u0119dnik\u00f3w i mo\u017ce prowadzi\u0107 do zakazywania zgromadze\u0144 niewygodnych dla w\u0142adzy. Wskazane by\u0142oby wpisanie do ustawy wprost, \u017ce nie wolno zakazywa\u0107 zgromadze\u0144.<\/em>
\n 6) W ustawie powinien by\u0107 zapis wy\u0142\u0105czaj\u0105cy zgromadzenia z wymogu uzyskania zezwolenia na \u201ekorzystanie z drogi w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny\u201d nak\u0142adanego przez Prawo o ruchu drogowym. Obecnie takie wy\u0142\u0105czenie obowi\u0105zuje na mocy wyroku Trybuna\u0142u Konstytucyjnego, lepiej jednak, by by\u0142o to uregulowane wprost w ustawie, bo interpretacja Trybuna\u0142u mo\u017ce kiedy\u015b si\u0119 zmieni\u0107.<\/em>
\n 7) Uczestnictwo w zgromadzeniach os\u00f3b posiadaj\u0105cych przy sobie „wyroby pirotechniczne” nie powinno by\u0107 zakazane. W ustawie nie jest potrzebny przepis zawarty obecnie w art. 3 ust. 2, gdy\u017c zakaz brania udzia\u0142u w zgromadzeniu posiadaj\u0105c przy sobie bro\u0144, materia\u0142y wybuchowe lub inne niebezpieczne narz\u0119dzia jest ju\u017c w Kodeksie wykrocze\u0144 (art. 52). Ten zakaz jednak nie wymienia wprost „wyrob\u00f3w pirotechnicznych”.<\/em>
\n 8) Wolno\u015b\u0107 organizowania zgromadze\u0144 powinien mie\u0107 (zgodnie z art. 57 Konstytucji RP) ka\u017cdy, r\u00f3wnie\u017c osoby nieposiadaj\u0105ce pe\u0142nej zdolno\u015bci do czynno\u015bci prawnych. Obecny zapis ustawy (art. 3 ust. 1) odbiera to prawo – r\u00f3wnie\u017c w zakresie zgromadze\u0144 niepublicznych – osobom niepe\u0142noletnim oraz cho\u0107by cz\u0119\u015bciowo ubezw\u0142asnowolnionym. Takie ograniczenie nie mie\u015bci si\u0119 w zakresie dopuszczalnych ogranicze\u0144 „koniecznych w demokratycznym pa\u0144stwie dla jego bezpiecze\u0144stwa lub porz\u0105dku publicznego, b\u0105d\u017a dla ochrony \u015brodowiska, zdrowia i moralno\u015bci publicznej, albo wolno\u015bci i praw innych os\u00f3b”\u201d<\/em>.
\nTe za\u0142o\u017cenia skr\u00f3towo dzisiaj przedstawi\u0142em jeszcze raz. R\u00f3wnie\u017c i przedstawiciele innych organizacji przedstawiali swoje uwagi. \u0141ukasz Moczyd\u0142owski i Witold Tumanowicz ze Stowarzyszenia \u201eMarsz Niepodleg\u0142o\u015bci\u201d za najwa\u017cniejsze uznali wykre\u015blenie z prawa o zgromadzeniach przepis\u00f3w zakazuj\u0105cych brania udzia\u0142u w zgromadzeniu z broni\u0105, materia\u0142ami wybuchowymi, pirotechnicznymi lub innymi niebezpiecznymi narz\u0119dziami (g\u0142\u00f3wnie z uwagi na to, \u017ce jest to uregulowane w Kodeksie wykrocze\u0144), mo\u017cliwo\u015bci zakazywania zgromadze\u0144 z uwagi na to, \u017ce wi\u0119cej zgromadze\u0144 ma si\u0119 odby\u0107 w tym samym miejscu i czasie, a tak\u017ce mo\u017cliwo\u015bci karania przewodnicz\u0105cego zgromadzenia za szkody wywo\u0142ane przez jego uczestnik\u00f3w. Zaproponowali tak\u017ce wprowadzenie obowi\u0105zku personalnej identyfikacji umundurowanych funkcjonariuszy, \u017ceby \u0142atwo by\u0142o zidentyfikowa\u0107 konkretnego policjanta w przypadku naruszania przez niego prawa. Zwr\u00f3cili te\u017c uwag\u0119 na problem legalno\u015bci zgromadze\u0144 spontanicznych. Jerzy Kenig z kieleckiego Klubu \u201eGazety Polskiej\u201d wysun\u0105\u0142 postulat, \u017ce policja powinna mie\u0107 obowi\u0105zek informowania organizatora zgromadzenia o uczestnictwie w zgromadzeniu funkcjonariuszy nieumundurowanych pracuj\u0105cych \u201epod przykryciem\u201d, a Maciej Lisowski z Fundacji Lex Nostra zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na potrzeb\u0119 okre\u015blenia, jakiego rodzaju s\u0142u\u017cby mog\u0105 zabezpiecza\u0107 zgromadzenia (zdarza si\u0119, \u017ce robi\u0105 to np. funkcjonariusze CB\u015a lub \u017bandarmerii Wojskowej).
\nPose\u0142 Sasin poinformowa\u0142 te\u017c o uwagach Stowarzyszenia \u201eStudenci dla Rzeczypospolitej\u201d (zakaz rozwi\u0105zywania zgromadze\u0144 przez organy administracyjne, zniesienie mo\u017cliwo\u015bci zakazywania zgromadze\u0144 z uwagi na to, \u017ce wi\u0119cej zgromadze\u0144 ma si\u0119 odby\u0107 w tym samym miejscu i czasie, zniesienie obowi\u0105zku noszenia identyfikatora przez przewodnicz\u0105cego zgromadzenia).
\nPrzedstawiona przeze mnie propozycja, \u017ceby znie\u015b\u0107 obowi\u0105zek zg\u0142aszania zgromadze\u0144 w og\u00f3le (nie tylko spontanicznych) i pozostawi\u0107 zg\u0142aszanie zgromadzenia jedynie jako uprawnienie organizatora zosta\u0142a uznana za do\u015b\u0107 radykaln\u0105, aczkolwiek nie zosta\u0142a z g\u00f3ry odrzucona. Pow\u0105tpiewano jedynie, czy ma szans\u0119 przej\u015b\u0107 w Sejmie.
\nPoruszono tak\u017ce przez chwil\u0119 temat rz\u0105dowego projektu ustawy o udziale zagranicznych funkcjonariuszy lub pracownik\u00f3w we wsp\u00f3lnych operacjach lub wsp\u00f3lnych dzia\u0142aniach ratowniczych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej<\/a>, kt\u00f3ry uznano za niebezpieczny dla m. in. wolno\u015bci zgromadze\u0144. Prof. Paw\u0142owicz namawia\u0142a nawet, \u017ceby kto mo\u017ce wybra\u0142 si\u0119 na dzisiejsze pierwsze czytanie projektu w Sejmie.
\nKolejnymi krokami b\u0119d\u0105 teraz analiza rozwi\u0105za\u0144 stosowanych w innych krajach (Europa Zachodnia, USA) oraz napisanie propozycji projektu ustawy przez powo\u0142any w tym celu kilkuosobowy zesp\u00f3\u0142 z\u0142o\u017cony g\u0142\u00f3wnie z prawnik\u00f3w (spo\u015br\u00f3d pos\u0142\u00f3w i wyznaczonych przez organizacje). Propozycja ta nast\u0119pnie zostanie przedstawiona do debaty na kolejnym posiedzeniu Obywatelskiej Komisji Legislacyjnej.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1119"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1119"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1119\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1126,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1119\/revisions\/1126"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1119"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1119"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1119"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}