Przypadek Jana K., rolnika, który popełnił samobójstwo w następstwie zablokowania mu konta bankowego i groźby zajęcia maszyn oraz gospodarstwa przez urząd skarbowy pokazał po raz kolejny, wyjątkowo dobitnie, jak tyrański jest obecny system ściągania podatków i jak niewiele ma on wspólnego z powszechnie uznawanymi normami rozstrzygania sporów.
Urzędnicy zarzucali Janowi K. niezapłacenie podatków od handlu ziemią, wyceniając jego należności wobec Skarbu Państwa na ponad milion złotych. Rolnik odwołał się do sądu administracyjnego, ale fiskus nie czekając na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd – rzecz jasna zgodnie z prawem – przystąpił do egzekucji określonej przez siebie należności. Wybierając w dodatku samemu sposób – zamiast części ziemi zajęto Janowi K. konto i zagrożono zajęciem gospodarstwa, pozbawiając go możliwości prowadzenia działalności.
Wyobraźmy sobie, że z roszczeniem wobec Jana K. wystąpiłaby jakaś prywatna spółka. Że kiedyś tam nie zapłacił jej za coś miliona. Spółka ta musiałaby iść najpierw z tym roszczeniem do sądu cywilnego i udowodnić, że dług jej się należy. Rolnik mógłby przedstawiać swoje dowody i racje, a w razie niekorzystnego dla siebie wyroku odwołać się do wyższej instancji. Potem – gdyby dobrowolnie nie chciał zapłacić – sąd musiałby nadać wyrokowi klauzulę wykonalności i przekazać sprawę komornikowi. I dopiero ten mógłby wszcząć egzekucję.
Dlaczego taka procedura nie obowiązuje przy roszczeniach podatkowych? W tym przypadku urzędnicy nie muszą niczego udowadniać przed sądem. Jedni urzędnicy określają należność jako obowiązującą, doliczając do niej często wymierzone przez siebie kary, drudzy podejmują decyzję o jej wyegzekwowaniu. Są zarazem wierzycielem, sądem i komornikiem. Sami interpretują przepisy, stwierdzają, jaki był stan faktyczny i zabierają co uznają za stosowne. Istnieje możliwość skargi do sądu administracyjnego, ale nie wstrzymuje ona egzekucji.

Przypadek Jana K., rolnika, kt\u00f3ry pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo<\/a> w nast\u0119pstwie zablokowania mu konta bankowego i gro\u017aby zaj\u0119cia maszyn oraz gospodarstwa przez urz\u0105d skarbowy pokaza\u0142 po raz kolejny, wyj\u0105tkowo dobitnie, jak tyra\u0144ski jest obecny system \u015bci\u0105gania podatk\u00f3w i jak niewiele ma on wsp\u00f3lnego z powszechnie uznawanymi normami rozstrzygania spor\u00f3w.
\nUrz\u0119dnicy zarzucali Janowi K. niezap\u0142acenie podatk\u00f3w od handlu ziemi\u0105, wyceniaj\u0105c jego nale\u017cno\u015bci wobec Skarbu Pa\u0144stwa na ponad milion z\u0142otych. Rolnik odwo\u0142a\u0142 si\u0119 do s\u0105du administracyjnego, ale fiskus nie czekaj\u0105c na rozstrzygni\u0119cie sprawy przez s\u0105d – rzecz jasna zgodnie z prawem – przyst\u0105pi\u0142 do egzekucji okre\u015blonej przez siebie nale\u017cno\u015bci. Wybieraj\u0105c w dodatku samemu spos\u00f3b – zamiast cz\u0119\u015bci ziemi zaj\u0119to Janowi K. konto i zagro\u017cono zaj\u0119ciem gospodarstwa, pozbawiaj\u0105c go mo\u017cliwo\u015bci prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci.
\nWyobra\u017amy sobie, \u017ce z roszczeniem wobec Jana K. wyst\u0105pi\u0142aby jaka\u015b prywatna sp\u00f3\u0142ka. \u017be kiedy\u015b tam nie zap\u0142aci\u0142 jej za co\u015b miliona. Sp\u00f3\u0142ka ta musia\u0142aby i\u015b\u0107 najpierw z tym roszczeniem do s\u0105du cywilnego i udowodni\u0107, \u017ce d\u0142ug jej si\u0119 nale\u017cy. Rolnik m\u00f3g\u0142by przedstawia\u0107 swoje dowody i racje, a w razie niekorzystnego dla siebie wyroku odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do wy\u017cszej instancji. Potem – gdyby dobrowolnie nie chcia\u0142 zap\u0142aci\u0107 – s\u0105d musia\u0142by nada\u0107 wyrokowi klauzul\u0119 wykonalno\u015bci i przekaza\u0107 spraw\u0119 komornikowi. I dopiero ten m\u00f3g\u0142by wszcz\u0105\u0107 egzekucj\u0119.
\nDlaczego taka procedura nie obowi\u0105zuje przy roszczeniach podatkowych? W tym przypadku urz\u0119dnicy nie musz\u0105 niczego udowadnia\u0107 przed s\u0105dem. Jedni urz\u0119dnicy okre\u015blaj\u0105 nale\u017cno\u015b\u0107 jako obowi\u0105zuj\u0105c\u0105, doliczaj\u0105c do niej cz\u0119sto wymierzone przez siebie kary, drudzy podejmuj\u0105 decyzj\u0119 o jej wyegzekwowaniu. S\u0105 zarazem wierzycielem, s\u0105dem i komornikiem<\/strong>. Sami interpretuj\u0105 przepisy, stwierdzaj\u0105, jaki by\u0142 stan faktyczny i zabieraj\u0105 co uznaj\u0105 za stosowne. Istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 skargi do s\u0105du administracyjnego, ale nie wstrzymuje ona egzekucji.
\nPodobnie urz\u0119dnik nie musi udowadnia\u0107 przed s\u0105dem, \u017ce przedsi\u0119biorcy nie nale\u017cy si\u0119 zwrot VAT i czeka\u0107 na korzystny dla siebie wyrok. Po prostu mo\u017ce nie zwr\u00f3ci\u0107 spodziewanej przez przedsi\u0119biorc\u0119 kwoty<\/a>, bo uzna, \u017ce z jakich\u015b powod\u00f3w mu si\u0119 nie nale\u017cy.
\nPrzypadek Jana K. nie jest oczywi\u015bcie wyj\u0105tkowy. Wiele firm zd\u0105\u017cy\u0142o upa\u015b\u0107 lub stan\u0105\u0107 na skraju bankructwa w wyniku decyzji urz\u0119dnik\u00f3w skarbowych o zaj\u0119ciu ich maj\u0105tku lub wstrzymaniu mu wyp\u0142aty zwrotu podatku, zanim s\u0105d uzna\u0142 racje ich w\u0142a\u015bcicieli. Je\u015bli np. sp\u00f3\u0142ka z o.o. czy akcyjna nie jest w stanie zap\u0142aci\u0107 nale\u017cno\u015bci okre\u015blonych przez fiskusa, to urz\u0119dnicy mog\u0105 domaga\u0107 si\u0119 ich r\u00f3wnie\u017c od jej wsp\u00f3lnik\u00f3w lub cz\u0142onk\u00f3w jej zarz\u0105du, co w przypadku d\u0142ug\u00f3w wobec „prywatnych” wierzycieli nie jest w zasadzie (poza pewnymi wyj\u0105tkami) mo\u017cliwe. Ostatnio g\u0142o\u015bny jest przypadek by\u0142ego prokurenta sp\u00f3\u0142ki ISR, Janusza Kowalika, kt\u00f3ry og\u0142osi\u0142 protest g\u0142odowy<\/a> po tym, jak urz\u0119dnicy za\u017c\u0105dali od niego zwrotu nienale\u017cnie wg nich odliczonego przez t\u0119 sp\u00f3\u0142k\u0119 VAT.
\nWkr\u00f3tce maj\u0105 wej\u015b\u0107 w \u017cycie przepisy pozwalaj\u0105ce fiskusowi na jeszcze wi\u0119ksz\u0105 uznaniowo\u015b\u0107<\/a>. Wystarczy, \u017ce urz\u0119dnik uzna, \u017ce jaka\u015b czynno\u015b\u0107 zosta\u0142a dokonana w celu unikni\u0119cia podatku, \u017ceby m\u00f3g\u0142 on stwierdzi\u0107, \u017ce podatek ten si\u0119 nale\u017cy i doliczy\u0107 dodatkowo kar\u0119.
\nWiele ostatnio zaczyna m\u00f3wi\u0107 si\u0119 o reformie podatk\u00f3w, bo coraz bardziej staje si\u0119 jasne, \u017ce gospodarka i spo\u0142ecze\u0144stwo nie wytrzymuj\u0105 ju\u017c ci\u0119\u017caru podatkowych danin. Jedni<\/a> chc\u0105 podatku liniowego, inni<\/a> zast\u0105pienia podatku dochodowego podatkiem od funduszu p\u0142ac, jeszcze inni<\/a> zast\u0105pienia go podatkiem obrotowym, a s\u0105 i tacy<\/a>, kt\u00f3rzy chc\u0105 podatku pog\u0142\u00f3wnego. Owszem, radykalne obni\u017cenie podatk\u00f3w, zw\u0142aszcza w kierunku obni\u017cenia koszt\u00f3w pracy, i uproszczenie systemu podatkowego jest jak najbardziej po\u017c\u0105dane. Ale r\u00f3wnie piln\u0105, a mo\u017ce pilniejsz\u0105 spraw\u0105 na dzisiaj jest ograniczenie wszechw\u0142adzy urz\u0119dnik\u00f3w skarbowych. Roszczenia o zap\u0142at\u0119 zaleg\u0142ych podatk\u00f3w lub zwrot nienale\u017cnych powinny by\u0107 traktowane tak samo jak prywatne d\u0142ugi.<\/strong> Czyli stwierdza\u0107 ich zasadno\u015b\u0107 oraz nadawa\u0107 klauzul\u0119 wykonalno\u015bci powinien s\u0105d, kt\u00f3ry te\u017c powinien decydowa\u0107 o interpretacji przepis\u00f3w. Mo\u017cna si\u0119 nawet zastanowi\u0107, czy nie powinien by\u0107 to jaki\u015b specjalny rodzaj s\u0105du, z przewa\u017caj\u0105cym udzia\u0142em \u0142awnik\u00f3w – bo jakiekolwiek nie by\u0142yby formalne gwarancje niezawis\u0142o\u015bci s\u0105d\u00f3w i s\u0119dzi\u00f3w, nale\u017cy bardzo nieufnie podchodzi\u0107 do sytuacji, gdy decyzja o orzeczeniu o nale\u017cno\u015bci wobec pa\u0144stwa spoczywa w r\u0119kach s\u0119dziego op\u0142acanego przez to pa\u0144stwo<\/strong>. Warto te\u017c pomy\u015ble\u0107 nad tym, by za samo w sobie niewp\u0142acanie podatku przez podatnika czy p\u0142atnika VAT przesta\u0142a grozi\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 karna<\/strong>. Ostatecznie je\u015bli kto\u015b nie p\u0142aci nale\u017cnego prywatnej osobie lub sp\u00f3\u0142ce czynszu czy abonamentu za telefon, albo raty kredytu, nie odpowiada karnie – chyba, \u017ce mo\u017cna udowodni\u0107 \u015bwiadome wy\u0142udzenie.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1184"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1184"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1184\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1220,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1184\/revisions\/1220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}