Z pewnym opóźnieniem dowiedziałem się (jakoś mi to wcześniej umknęło), że Cato Institute, amerykański think-tank kojarzony z libertarianizmem, przyznał doroczną nagrodę im. Miltona Friedmana za Promowanie Wolności (Milton Friedman Prize for Advancing Liberty) w wysokości 250000 dolarów Leszkowi Balcerowiczowi. „Jego zasługi w promowaniu wolności i wolnego rynku w Europie Wschodniej są nie do przecenienia” – powiedział dyrektor generalny Cato, John Allison. W notce o przyznaniu nagrody na stronie Cato Institute można przeczytać też, że Balcerowicz „wprowadził zdrowe fiskalne i monetarne środki mające na celu zrównoważenie budżetu i zakończenie hiperinflacji”.
W tym momencie można wspomnieć, że wśród tych „zdrowych fiskalnych i monetarnych środków” były m. in.:
– ustawa o uporządkowaniu stosunków kredytowych, ingerująca w już zawarte umowy kredytowe poprzez umożliwienie bankom wprowadzenia zmiennych stawek oprocentowania zamiast stałych (w istocie było to zdjęcie z banków ryzyka związanego z inflacją i przerzucenie go na kredytobiorców) – wskutek czego wielu kredytobiorców (np. rolników) zostało zmuszonych do spłacania nieprzewidzianych odsetek i wpędzonych w pułapkę kredytową;
– ustawa o podatku od ponadnormatywnego wzrostu wynagrodzeń blokująca wzrost funduszu płac w przedsiębiorstwach, w tym także prywatnych – wbrew nazwie, podatek płacono również od wzrostu funduszu płac spowodowanego wzrostem zatrudnienia;
– zmiana prawa dewizowego nakazująca podmiotom gospodarczym odsprzedawanie całości (wcześniej dotyczyło to części) wpływów w walutach obcych bankom dewizowym (których właścicielem w owym czasie było państwo) – oczywiście po kursie ustalonym przez prezesa NBP;
– narzucenie i utrzymywanie przez pewien czas sztywnego kursu dolara do złotego, co przy jednoczesnym utrzymywaniu wysokiego oprocentowania depozytów w złotówkach umożliwiło spekulację dolarami.
Jakkolwiek w efekcie (?) rzeczywiście zdławiono hiperinflację, to jednak wymienione wyżej środki trudno uznać za wolnościowe i wolnorynkowe.
Należy dodać, że w czasie, gdy Leszek Balcerowicz był kluczową postacią w rządzie – ministrem finansów i wicepremierem – zaczęto stopniowo wprowadzać ograniczenia wolności działalności gospodarczej wprowadzonej tzw. ustawą Wilczka z 24 grudnia 1988 r. M. in.:
– objęto wymogiem uzyskania koncesji usługi polegające na zarobkowym przewozie i doręczaniu korespondencji pisemnej (zakazując całkowicie takiej działalności w obrocie międzynarodowym), poszukiwanie wód podziemnych, składowanie odpadów we wnętrzu ziemi, hurtowy obrót lekami gotowymi i surowcami farmaceutycznymi przeznaczonymi do produkcji lub sporządzania leków w aptekach oraz artykułami sanitarnymi, wytwarzanie wszelkich materiałów medycznych, przetwórstwo i obrót metalami nieżelaznymi, rozlew i skażanie spirytusu, rozlew wódek oraz dokonywanie przenoszenia zapisu dźwięku lub dźwięku i obrazu na taśmy, płyty, kasety, wideokasety i wideopłyty;
– umożliwiono utrudnienia w procesie uzyskiwania koncesji (w tym poprzez wymóg złożenia zabezpieczenia majątkowego lub dodatkowych dokumentów oraz możliwość odmowy jej udzielenia ze względu na „zagrożenie bezpieczeństwa lub dóbr osobistych obywateli” lub uznanie, że „wnioskodawca nie daje rękojmi należytego wykonywania działalności gospodarczej);
– objęto wymogiem zgłoszenia do ewidencji zarobkowy przewóz osób prowadzony osobiście przez osoby fizyczne jako uboczne zajęcie zarobkowe;
– wyjęto spod obowiązywania ustawy i objęto specjalnymi regulacjami prowadzenie zakładów opieki zdrowotnej;
– nakazano odnotowywać wpis do ewidencji działalności gospodarczej w dowodzie osobistym osoby podejmującej tę działalność.
Z punktu widzenia wolności jednostki i wolnego rynku Leszek Balcerowicz jest postacią co najmniej kontrowersyjną. Przyznanie mu nagrody przez Cato Institute stawia pod znakiem zapytania wiarygodność tej instytucji jako orędownika wolności.

Z pewnym op\u00f3\u017anieniem dowiedzia\u0142em si\u0119 (jako\u015b mi to wcze\u015bniej umkn\u0119\u0142o), \u017ce Cato Institute<\/a>, ameryka\u0144ski think-tank<\/em> kojarzony z libertarianizmem, przyzna\u0142 doroczn\u0105 nagrod\u0119 im. Miltona Friedmana za Promowanie Wolno\u015bci<\/a> (Milton Friedman Prize for Advancing Liberty<\/em>) w wysoko\u015bci 250000 dolar\u00f3w Leszkowi Balcerowiczowi. „Jego zas\u0142ugi w promowaniu wolno\u015bci i wolnego rynku w Europie Wschodniej s\u0105 nie do przecenienia”<\/em> – powiedzia\u0142 dyrektor generalny Cato, John Allison. W notce o przyznaniu nagrody na stronie Cato Institute mo\u017cna przeczyta\u0107 te\u017c, \u017ce Balcerowicz „wprowadzi\u0142 zdrowe fiskalne i monetarne \u015brodki maj\u0105ce na celu zr\u00f3wnowa\u017cenie bud\u017cetu i zako\u0144czenie hiperinflacji”<\/em>.
\nW tym momencie mo\u017cna wspomnie\u0107, \u017ce w\u015br\u00f3d tych „zdrowych fiskalnych i monetarnych \u015brodk\u00f3w” by\u0142y m. in.:
\n– ustawa o uporz\u0105dkowaniu stosunk\u00f3w kredytowych, ingeruj\u0105ca w ju\u017c zawarte umowy kredytowe poprzez umo\u017cliwienie bankom wprowadzenia zmiennych stawek oprocentowania zamiast sta\u0142ych<\/strong> (w istocie by\u0142o to zdj\u0119cie z bank\u00f3w ryzyka zwi\u0105zanego z inflacj\u0105 i przerzucenie go na kredytobiorc\u00f3w) – wskutek czego wielu kredytobiorc\u00f3w (np. rolnik\u00f3w) zosta\u0142o zmuszonych do sp\u0142acania nieprzewidzianych odsetek i wp\u0119dzonych w pu\u0142apk\u0119 kredytow\u0105;
\n– ustawa o podatku od ponadnormatywnego wzrostu wynagrodze\u0144 blokuj\u0105ca wzrost funduszu p\u0142ac w przedsi\u0119biorstwach, w tym tak\u017ce prywatnych<\/strong> – wbrew nazwie, podatek p\u0142acono r\u00f3wnie\u017c od wzrostu funduszu p\u0142ac spowodowanego wzrostem zatrudnienia;
\n– zmiana prawa dewizowego nakazuj\u0105ca podmiotom gospodarczym odsprzedawanie ca\u0142o\u015bci (wcze\u015bniej dotyczy\u0142o to cz\u0119\u015bci) wp\u0142yw\u00f3w w walutach obcych bankom dewizowym<\/strong> (kt\u00f3rych w\u0142a\u015bcicielem w owym czasie by\u0142o pa\u0144stwo) – oczywi\u015bcie po kursie ustalonym przez prezesa NBP;
\n– narzucenie i utrzymywanie przez pewien czas sztywnego kursu dolara do z\u0142otego<\/strong>, co przy jednoczesnym utrzymywaniu wysokiego oprocentowania depozyt\u00f3w w z\u0142ot\u00f3wkach umo\u017cliwi\u0142o spekulacj\u0119 dolarami.
\nJakkolwiek w efekcie (?) rzeczywi\u015bcie zd\u0142awiono hiperinflacj\u0119, to jednak wymienione wy\u017cej \u015brodki trudno uzna\u0107 za wolno\u015bciowe i wolnorynkowe.
\nNale\u017cy doda\u0107, \u017ce w czasie, gdy Leszek Balcerowicz by\u0142 kluczow\u0105 postaci\u0105 w rz\u0105dzie – ministrem finans\u00f3w i wicepremierem – zacz\u0119to stopniowo wprowadza\u0107 ograniczenia wolno\u015bci dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej<\/strong> wprowadzonej tzw. ustaw\u0105 Wilczka<\/a> z 24 grudnia 1988 r. M. in.:<\/a>
\n– obj\u0119to wymogiem uzyskania koncesji<\/strong> us\u0142ugi polegaj\u0105ce na zarobkowym przewozie i dor\u0119czaniu korespondencji pisemnej (zakazuj\u0105c ca\u0142kowicie takiej dzia\u0142alno\u015bci w obrocie mi\u0119dzynarodowym), poszukiwanie w\u00f3d podziemnych, sk\u0142adowanie odpad\u00f3w we wn\u0119trzu ziemi, hurtowy obr\u00f3t lekami gotowymi i surowcami farmaceutycznymi przeznaczonymi do produkcji lub sporz\u0105dzania lek\u00f3w w aptekach oraz artyku\u0142ami sanitarnymi, wytwarzanie wszelkich materia\u0142\u00f3w medycznych, przetw\u00f3rstwo i obr\u00f3t metalami nie\u017celaznymi, rozlew i ska\u017canie spirytusu, rozlew w\u00f3dek oraz dokonywanie przenoszenia zapisu d\u017awi\u0119ku lub d\u017awi\u0119ku i obrazu na ta\u015bmy, p\u0142yty, kasety, wideokasety i wideop\u0142yty;
\n– umo\u017cliwiono utrudnienia w procesie uzyskiwania koncesji<\/strong> (w tym poprzez wym\u00f3g z\u0142o\u017cenia zabezpieczenia maj\u0105tkowego lub dodatkowych dokument\u00f3w oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 odmowy jej udzielenia ze wzgl\u0119du na „zagro\u017cenie bezpiecze\u0144stwa lub d\u00f3br osobistych obywateli” lub uznanie, \u017ce „wnioskodawca nie daje r\u0119kojmi nale\u017cytego wykonywania dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej);
\n– obj\u0119to wymogiem zg\u0142oszenia do ewidencji<\/strong> zarobkowy przew\u00f3z os\u00f3b prowadzony osobi\u015bcie przez osoby fizyczne jako uboczne zaj\u0119cie zarobkowe;
\n– wyj\u0119to spod obowi\u0105zywania ustawy i obj\u0119to specjalnymi regulacjami<\/strong> prowadzenie zak\u0142ad\u00f3w opieki zdrowotnej;
\n– nakazano odnotowywa\u0107 wpis do ewidencji dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej w dowodzie osobistym<\/strong> osoby podejmuj\u0105cej t\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107.
\nZ punktu widzenia wolno\u015bci jednostki i wolnego rynku Leszek Balcerowicz jest postaci\u0105 co najmniej kontrowersyjn\u0105. Przyznanie mu nagrody przez Cato Institute stawia pod znakiem zapytania wiarygodno\u015b\u0107 tej instytucji jako or\u0119downika wolno\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1287"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1287"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1288,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1287\/revisions\/1288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}