W „Gazecie Polskiej” z 25 lutego br. ukazał się artykuł Doroty Kani i Magdaleny Piejko „Wrócili z honorami” poświęcony relacji z uroczystego pogrzebu dziewięciu ekshumowanych żołnierzy 3. Brygady Wileńskiej Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, poległych w walce z oddziałami komunistycznymi. W artykule tym autorki przypomniały, że 3. Brygadą Wileńską NZW dowodził kpt. Romuald Rajs „Bury”, skazany w 1949 roku na karę śmierci za m. in. pacyfikację wsi i zabójstwa białoruskich furmanów, i że ten wyrok skazujący został unieważniony w 1995 roku na mocy przepisów ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego przez sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego, a śledztwo IPN w sprawie oskarżeń przeciw „Buremu” zostało umorzone w 2005 r. Podtytuł brzmi tu „Zakłamywanie historii”, sugerując wyraźnie, że te oskarżenia były nieprawdziwe.

Niestety na stronach IPN można przeczytać co innego. Śledztwo dowiodło, że faktycznie oddział pod dowództwem „Burego” na przełomie stycznia i lutego 1946 r. zamordował, poprzez zastrzelenie lub spalenie, prawie 80 osób – mieszkańców kilku wsi. „Na podstawie wszystkich dowodów nie może być wątpliwości, że sprawcą kierowniczym – osobą wydającą rozkazy był R. Rajs, „Bury”, a wykonawcami część jego żołnierzy” – konkluduje IPN, twierdząc jednocześnie, że czyn ten nosił znamiona ludobójstwa. „Dokonane zabójstwa furmanów, jak i skierowane ataki przeciwko mieszkańcom wsi były wymierzone w osoby cywilne, które realnie nie stanowiły zagrożenia dla oddziału. Brak jest danych, że osoby, które straciły życie działały w strukturach państwa komunistycznego, a ich działanie było wymierzone w rozbicie tej organizacji podziemnej. Mówienie o ewentualnym zagrożeniu jest zatem twierdzeniem czysto hipotetycznym i nie pozwalało na podjęcie działań zmierzających do ich fizycznej eliminacji. Nie może zmienić takiego stanowiska przyjęcie tezy, że wydarzenia te miały miejsce w wyjątkowym okresie, w którym dla wielu życie ludzkie nie miało znaczenia, że okrucieństwa niedawno zakończonej wojny wypaczyły psychikę wielu ludzi. Nigdy nie może to jednak determinować lub usprawiedliwiać takich działań w świetle podstawowych, a zarazem nadrzędnych norm prawych, norm które za najważniejszy cel stawiają ochronę najważniejszego dobra jakim jest życie ludzkie. Spośród wszystkich wymienionych powyżej motywów, które determinowały działania „Burego” i części jego podwładnych, czynnikiem łączącym było skierowanie działania przeciwko określonej grupie osób, które łączyła więź oparta na wyznaniu prawosławnym i związanym z tym określaniu przynależności tej grupy osób do narodowości białoruskiej. Reasumując zabójstwa, i usiłowania zabójstwa tych osób należy rozpatrywać jako zmierzające do wyniszczenia części tej grupy narodowej i religijnej, a zatem należące do zbrodni ludobójstwa, wchodzących do kategorii zbrodni przeciwko ludzkości”. I dalej: „Nie kwestionując idei walki o niepodległość Polski prowadzonej przez organizacje sprzeciwiające się narzuconej władzy, do których należy zaliczyć Narodowe Zjednoczenie Wojskowe należy stanowczo stwierdzić, iż zabójstwa furmanów i pacyfikacje wsi w styczniu lutym 1946 r. nie można utożsamiać z walką o niepodległy byt państwa, gdyż nosi znamiona ludobójstwa. W żadnym też wypadku nie można tego co się zdarzyło, usprawiedliwiać walką o niepodległy byt Państwa Polskiego. Wręcz przeciwnie akcje „Burego” przeprowadzone wobec mieszkańców podlaskich wsi, wspomagały komunistyczny aparat władzy i to przede wszystkim poprzez obniżenie prestiżu organizacji podziemnych, dostarczenie argumentów propagandowych o bandytyzmie oddziałów partyzanckich. Bez wątpienia też wspomagała realizację umowy rządowej o przesiedleniu z Polski osób pochodzenia białoruskiego. Co prawda można uznawać, że akcja przesiedleńcza realizowała hasło narodowe „Polski dla Polaków” ale w tym okresie sprzyjała bardziej dążeniom polskich i radzieckich komunistycznych organów państwowych.
Działania pacyfikacyjne przeprowadzone przez „Burego” w żadnym wypadku nie sprzyjały poprawnie stosunków narodowych polsko – białoruskich i zrozumienia walki polskiego podziemia o niepodległość Polski. Przeciwnie tworzyły często nieprzejednanych wrogów lub też rodziły zwolenników dążeń oderwania Białostocczyzny od Polski. Żadna zatem okoliczność nie pozwala na uznanie tego co się stało za słuszne”.
IPN umorzył postępowanie wyłącznie z przyczyn formalnych – „wobec prawomocnego zakończenia postępowania o te same czyny przeciwko sprawcy kierowniczemu oraz śmierci bezpośrednich sprawców i niewykrycia części z nich”. Mimo to wyraźnie uznał oskarżenia o pacyfikacje wsi i morderstwa za prawdziwe i zanegował twierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku sądu z 1995 roku, że działania „Burego” „zmierzały do realizacji celu nadrzędnego, jakim był dla nich niepodległy byt Państwa Polskiego (…) Miały one na celu zapobieżenie represjom wobec bliżej nieokreślonej liczby osób prowadzących walkę o niepodległy byt Państwa Polskiego”.
Zakłamywaniem historii jest o tym nie wspominać i poprzez niedopowiedzenie sugerować czytelnikom, że oskarżenia „Burego” były jedynie stalinowskim wymysłem. Nie były. Nie każdy, kto walczył z komunistami musi być wynoszony na piedestał. Przykre, że „Gazeta Polska” akurat z tej postaci próbuje robić bohatera.

W \u201eGazecie Polskiej\u201d z 25 lutego br. ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 Doroty Kani i Magdaleny Piejko \u201eWr\u00f3cili z honorami\u201d<\/a> po\u015bwi\u0119cony relacji z uroczystego pogrzebu dziewi\u0119ciu ekshumowanych \u017co\u0142nierzy 3. Brygady Wile\u0144skiej Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, poleg\u0142ych w walce z oddzia\u0142ami komunistycznymi. W artykule tym autorki przypomnia\u0142y, \u017ce 3. Brygad\u0105 Wile\u0144sk\u0105 NZW dowodzi\u0142 kpt. Romuald Rajs \u201eBury\u201d, skazany w 1949 roku na kar\u0119 \u015bmierci za m. in. pacyfikacj\u0119 wsi i zab\u00f3jstwa bia\u0142oruskich furman\u00f3w, i \u017ce ten wyrok skazuj\u0105cy zosta\u0142 uniewa\u017cniony w 1995 roku na mocy przepis\u00f3w ustawy o uznaniu za niewa\u017cne orzecze\u0144 wydanych wobec os\u00f3b represjonowanych za dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz niepodleg\u0142ego bytu Pa\u0144stwa Polskiego przez s\u0105d Warszawskiego Okr\u0119gu Wojskowego, a \u015bledztwo IPN w sprawie oskar\u017ce\u0144 przeciw \u201eBuremu\u201d zosta\u0142o umorzone w 2005 r. Podtytu\u0142 brzmi tu \u201eZak\u0142amywanie historii\u201d, sugeruj\u0105c wyra\u017anie, \u017ce te oskar\u017cenia by\u0142y nieprawdziwe.
\n<\/a>
\nNiestety na stronach IPN mo\u017cna przeczyta\u0107 co innego<\/a>. \u015aledztwo dowiod\u0142o, \u017ce faktycznie oddzia\u0142 pod dow\u00f3dztwem \u201eBurego\u201d na prze\u0142omie stycznia i lutego 1946 r. zamordowa\u0142, poprzez zastrzelenie lub spalenie, prawie 80 os\u00f3b \u2013 mieszka\u0144c\u00f3w kilku wsi. \u201eNa podstawie wszystkich dowod\u00f3w nie mo\u017ce by\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce sprawc\u0105 kierowniczym – osob\u0105 wydaj\u0105c\u0105 rozkazy by\u0142 R. Rajs, \u201eBury\u201d, a wykonawcami cz\u0119\u015b\u0107 jego \u017co\u0142nierzy\u201d<\/em> \u2013 konkluduje IPN, twierdz\u0105c jednocze\u015bnie, \u017ce czyn ten nosi\u0142 znamiona ludob\u00f3jstwa<\/strong>. \u201eDokonane zab\u00f3jstwa furman\u00f3w, jak i skierowane ataki przeciwko mieszka\u0144com wsi by\u0142y wymierzone w osoby cywilne, kt\u00f3re realnie nie stanowi\u0142y zagro\u017cenia dla oddzia\u0142u. Brak jest danych, \u017ce osoby, kt\u00f3re straci\u0142y \u017cycie dzia\u0142a\u0142y w strukturach pa\u0144stwa komunistycznego, a ich dzia\u0142anie by\u0142o wymierzone w rozbicie tej organizacji podziemnej. M\u00f3wienie o ewentualnym zagro\u017ceniu jest zatem twierdzeniem czysto hipotetycznym i nie pozwala\u0142o na podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 zmierzaj\u0105cych do ich fizycznej eliminacji. Nie mo\u017ce zmieni\u0107 takiego stanowiska przyj\u0119cie tezy, \u017ce wydarzenia te mia\u0142y miejsce w wyj\u0105tkowym okresie, w kt\u00f3rym dla wielu \u017cycie ludzkie nie mia\u0142o znaczenia, \u017ce okrucie\u0144stwa niedawno zako\u0144czonej wojny wypaczy\u0142y psychik\u0119 wielu ludzi. Nigdy nie mo\u017ce to jednak determinowa\u0107 lub usprawiedliwia\u0107 takich dzia\u0142a\u0144 w \u015bwietle podstawowych, a zarazem nadrz\u0119dnych norm prawych, norm kt\u00f3re za najwa\u017cniejszy cel stawiaj\u0105 ochron\u0119 najwa\u017cniejszego dobra jakim jest \u017cycie ludzkie. Spo\u015br\u00f3d wszystkich wymienionych powy\u017cej motyw\u00f3w, kt\u00f3re determinowa\u0142y dzia\u0142ania \u201eBurego\u201d i cz\u0119\u015bci jego podw\u0142adnych, czynnikiem \u0142\u0105cz\u0105cym by\u0142o skierowanie dzia\u0142ania przeciwko okre\u015blonej grupie os\u00f3b, kt\u00f3re \u0142\u0105czy\u0142a wi\u0119\u017a oparta na wyznaniu prawos\u0142awnym i zwi\u0105zanym z tym okre\u015blaniu przynale\u017cno\u015bci tej grupy os\u00f3b do narodowo\u015bci bia\u0142oruskiej. Reasumuj\u0105c zab\u00f3jstwa, i usi\u0142owania zab\u00f3jstwa tych os\u00f3b nale\u017cy rozpatrywa\u0107 jako zmierzaj\u0105ce do wyniszczenia cz\u0119\u015bci tej grupy narodowej i religijnej, a zatem nale\u017c\u0105ce do zbrodni ludob\u00f3jstwa, wchodz\u0105cych do kategorii zbrodni przeciwko ludzko\u015bci\u201d<\/em>. I dalej: \u201eNie kwestionuj\u0105c idei walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski prowadzonej przez organizacje sprzeciwiaj\u0105ce si\u0119 narzuconej w\u0142adzy, do kt\u00f3rych nale\u017cy zaliczy\u0107 Narodowe Zjednoczenie Wojskowe nale\u017cy stanowczo stwierdzi\u0107, i\u017c zab\u00f3jstwa furman\u00f3w i pacyfikacje wsi w styczniu lutym 1946 r. nie mo\u017cna uto\u017csamia\u0107 z walk\u0105 o niepodleg\u0142y byt pa\u0144stwa, gdy\u017c nosi znamiona ludob\u00f3jstwa. W \u017cadnym te\u017c wypadku nie mo\u017cna tego co si\u0119 zdarzy\u0142o, usprawiedliwia\u0107 walk\u0105 o niepodleg\u0142y byt Pa\u0144stwa Polskiego. Wr\u0119cz przeciwnie akcje \u201eBurego\u201d przeprowadzone wobec mieszka\u0144c\u00f3w podlaskich wsi, wspomaga\u0142y komunistyczny aparat w\u0142adzy i to przede wszystkim poprzez obni\u017cenie presti\u017cu organizacji podziemnych, dostarczenie argument\u00f3w propagandowych o bandytyzmie oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich. Bez w\u0105tpienia te\u017c wspomaga\u0142a realizacj\u0119 umowy rz\u0105dowej o przesiedleniu z Polski os\u00f3b pochodzenia bia\u0142oruskiego. Co prawda mo\u017cna uznawa\u0107, \u017ce akcja przesiedle\u0144cza realizowa\u0142a has\u0142o narodowe \u201ePolski dla Polak\u00f3w\u201d ale w tym okresie sprzyja\u0142a bardziej d\u0105\u017ceniom polskich i radzieckich komunistycznych organ\u00f3w pa\u0144stwowych. <\/em>
\n Dzia\u0142ania pacyfikacyjne przeprowadzone przez \u201eBurego\u201d w \u017cadnym wypadku nie sprzyja\u0142y poprawnie stosunk\u00f3w narodowych polsko \u2013 bia\u0142oruskich i zrozumienia walki polskiego podziemia o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski. Przeciwnie tworzy\u0142y cz\u0119sto nieprzejednanych wrog\u00f3w lub te\u017c rodzi\u0142y zwolennik\u00f3w d\u0105\u017ce\u0144 oderwania Bia\u0142ostocczyzny od Polski. \u017badna zatem okoliczno\u015b\u0107 nie pozwala na uznanie tego co si\u0119 sta\u0142o za s\u0142uszne\u201d<\/em>.
\nIPN umorzy\u0142 post\u0119powanie wy\u0142\u0105cznie z przyczyn formalnych \u2013 \u201ewobec prawomocnego zako\u0144czenia post\u0119powania o te same czyny przeciwko sprawcy kierowniczemu oraz \u015bmierci bezpo\u015brednich sprawc\u00f3w i niewykrycia cz\u0119\u015bci z nich\u201d<\/em>. Mimo to wyra\u017anie uzna\u0142 oskar\u017cenia o pacyfikacje wsi i morderstwa za prawdziwe i zanegowa\u0142 twierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku s\u0105du z 1995 roku, \u017ce dzia\u0142ania \u201eBurego\u201d \u201ezmierza\u0142y do realizacji celu nadrz\u0119dnego, jakim by\u0142 dla nich niepodleg\u0142y byt Pa\u0144stwa Polskiego (…) Mia\u0142y one na celu zapobie\u017cenie represjom wobec bli\u017cej nieokre\u015blonej liczby os\u00f3b prowadz\u0105cych walk\u0119 o niepodleg\u0142y byt Pa\u0144stwa Polskiego<\/em>\u201d.
\nZak\u0142amywaniem historii jest o tym nie wspomina\u0107 i poprzez niedopowiedzenie sugerowa\u0107 czytelnikom, \u017ce oskar\u017cenia \u201eBurego\u201d by\u0142y jedynie stalinowskim wymys\u0142em. Nie by\u0142y. Nie ka\u017cdy, kto walczy\u0142 z komunistami musi by\u0107 wynoszony na piedesta\u0142. Przykre, \u017ce \u201eGazeta Polska\u201d akurat z tej postaci pr\u00f3buje robi\u0107 bohatera.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1311"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1311"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1311\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1320,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1311\/revisions\/1320"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1311"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1311"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1311"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}