Paweł Kukiz zdobył ponad 20% głosów w pierwszej turze wyborów prezydenckich. To znacznie więcej, niż w ostatnich latach zdobywał w wyborach jakikolwiek z kandydatów czy jakakolwiek z partii tzw. antysystemowych. I nieporównywalnie więcej, niż w tych samych wyborach prezydenckich uzyskali pozostali „antysystemowi” kandydaci.
Co spowodowało, że to właśnie Kukiz, a nie np. Janusz Korwin-Mikke, Grzegorz Braun, Marian Kowalski czy Jacek Wilk osiągnął taki wynik? Ponad dwudziestoprocentowy wynik pokazał, że jest w Polsce co najmniej tylu ludzi rozczarowanych dominującymi na scenie politycznej, obecnymi w parlamencie partiami politycznymi i ich kandydatami. A jednak w poprzednich wyborach prezydenckich, do Sejmu czy w zeszłym roku do Parlamentu Europejskiego żadna z sił kontestujących „bandę czworga”, na czele z Januszem Korwin-Mikkem i jego partiami, nawet nie zbliżyła się do tego wyniku.
Wyjaśnienie tajemnicy Kukiza jest, moim zdaniem, dość proste: jawił się on jako kandydat „antysystemowy”, ale nie prawicowy w sensie promowania konserwatywnego światopoglądu, wartości chrześcijańskich czy opartych na hierarchii rozwiązań ustrojowych. Kampania Kukiza była wolna od elementów tradycyjnie kojarzonych z prawicą (z lewicą też – pod tym względem była neutralna), podkreślała natomiast obywatelskość i kontestację rządzącego obozu. Jak zauważył politolog Rafał Chwedoruk, wynik Kukiza ujawnił istnienie w Polsce elektoratu „libertariańskiego” – prorynkowego, antyestablishmentowego, antykomunistycznego i raczej niezainteresowanego kwestiami kulturowymi, takimi jak aborcja czy in vitro. Zdaniem Chwedoruka, takich wyborców może być w Polsce 15%. Część z nich w poprzednich, a zapewne i w tych wyborach głosowała na Janusza Korwin-Mikkego i jego ugrupowanie, jednak jest to część niewielka, o czym świadczą procentowe wyniki KNP w wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz samego Janusza Korwin-Mikkego w wyborach prezydenckich. Mimo silnej prorynkowości, Korwin-Mikkemu nie udało się przyciągnąć więcej niż kilka procent wyborców. Co więcej, elektorat Kukiza nie zamierza głosować na JKM: sondaż CBOS poparcia dla partii przeprowadzony kilka dni temu, który nie uwzględniał „ruchu Kukiza” (ankietowani mogli wymienić jego nazwę jedynie w pytaniu otwartym, co i tak przełożyło się na 4% poparcia) nie spowodował znaczącego wzrostu poparcia partii KORWiN. Ten sam sondaż pokazał też, że wyborcy Kukiza, nie mając jego „partii” do wyboru, nie są skłonni głosować też na inne ugrupowania aspirujące do roli „antysystemowych”: Ruch Narodowy czy KNP. „Libertariański” elektorat Kukiza nie jest skłonny głosować na ugrupowania wyraźnie prawicowe, choćby były prorynkowe. Prędzej już zagłosuje na PO czy PiS (wg Chwedoruka elektorat Kukiza to głównie dawni wyborcy Platformy Obywatelskiej, jednak w II turze większość z nich poparła Andrzeja Dudę), albo w ogóle nie zagłosuje. Wyraźne określenie się w kwestiach kulturowych, a także antyobywatelskość przeradzająca się w przypadku np. Korwin-Mikkego w jawną wrogość i pogardę do demokracji nie sprzyjają poparciu dla „antysystemowców” prawicowych.
Mając to na uwadze, można określić warunki, jakie musi spełnić tworzący się „ruch Kukiza”, aby zdobyć poparcie tego elektoratu i odnieść sukces w wyborach parlamentarnych. Musi on skupić się wokół postulatów proobywatelskich i prorynkowych – czyli akcentować wolność gospodarczą i swobody obywatelskie. Musi być neutralny w kwestiach kulturowych – nie epatować konserwatyzmem, katolicyzmem czy nacjonalizmem (ale też nie nachalną „postępowością”). Nie powinien poruszać spraw takich jak aborcja czy in vitro. Nie może pochwalać silnej „zamordystycznej” władzy, a tym bardziej dyktatury, ani z pogardą odnosić się do demokracji – przeciwnie, powinien postulować rozwiązania wzmacniające pozycję obywateli w stosunku do polityków i instytucji państwa (jak referenda, weto obywatelskie, decentralizację, społeczną kontrolę nad wymiarem sprawiedliwości). Nie powinien akcentować sympatii dla zagranicznych autokratycznych reżimów tylko dlatego, by odróżnić się w tej sferze od polityków „głównego nurtu”. I oczywiście musi być w tym wszystkim wiarygodny – to znaczy jego liderami nie mogą być tacy ludzie, których do tej pory kojarzono z postawami antyrynkowymi, antyobywatelskimi czy upolitycznianiem kwestii kulturowych. W żadnym wypadku nie politycy z głównonurtowych partii. Najlepiej w ogóle nie zawodowi politycy. Ale też nie może zostać zdominowany przez działaczy takich odłamów skrajnej prawicy, dla których najważniejsza jest walka z „Żydami”, gejami czy o czystość białej rasy. Czy też obsesyjnych antyklerykałów upatrujących całe zło w Kościele katolickim. Takie coś będzie oznaczało marginalizację ruchu i utratę elektoratu.

Pawe\u0142 Kukiz zdoby\u0142 ponad 20% g\u0142os\u00f3w w pierwszej turze wybor\u00f3w prezydenckich. To znacznie wi\u0119cej, ni\u017c w ostatnich latach zdobywa\u0142 w wyborach jakikolwiek z kandydat\u00f3w czy jakakolwiek z partii tzw. antysystemowych. I niepor\u00f3wnywalnie wi\u0119cej, ni\u017c w tych samych wyborach prezydenckich uzyskali pozostali „antysystemowi” kandydaci.
\nCo spowodowa\u0142o, \u017ce to w\u0142a\u015bnie Kukiz, a nie np. Janusz Korwin-Mikke, Grzegorz Braun, Marian Kowalski czy Jacek Wilk osi\u0105gn\u0105\u0142 taki wynik? Ponad dwudziestoprocentowy wynik pokaza\u0142, \u017ce jest w Polsce co najmniej tylu ludzi rozczarowanych dominuj\u0105cymi na scenie politycznej, obecnymi w parlamencie partiami politycznymi i ich kandydatami. A jednak w poprzednich wyborach prezydenckich, do Sejmu czy w zesz\u0142ym roku do Parlamentu Europejskiego \u017cadna z si\u0142 kontestuj\u0105cych „band\u0119 czworga”, na czele z Januszem Korwin-Mikkem i jego partiami, nawet nie zbli\u017cy\u0142a si\u0119 do tego wyniku.
\nWyja\u015bnienie tajemnicy Kukiza jest, moim zdaniem, do\u015b\u0107 proste: jawi\u0142 si\u0119 on jako kandydat „antysystemowy”, ale nie prawicowy w sensie promowania konserwatywnego \u015bwiatopogl\u0105du, warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich czy opartych na hierarchii rozwi\u0105za\u0144 ustrojowych. Kampania Kukiza by\u0142a wolna od element\u00f3w tradycyjnie kojarzonych z prawic\u0105 (z lewic\u0105 te\u017c – pod tym wzgl\u0119dem by\u0142a neutralna), podkre\u015bla\u0142a natomiast obywatelsko\u015b\u0107 i kontestacj\u0119 rz\u0105dz\u0105cego obozu. Jak zauwa\u017cy\u0142 politolog Rafa\u0142 Chwedoruk, wynik Kukiza ujawni\u0142 istnienie w Polsce elektoratu „libertaria\u0144skiego”<\/a> – prorynkowego, antyestablishmentowego, antykomunistycznego i raczej niezainteresowanego kwestiami kulturowymi, takimi jak aborcja czy in vitro. Zdaniem Chwedoruka, takich wyborc\u00f3w mo\u017ce by\u0107 w Polsce 15%<\/a>. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich w poprzednich, a zapewne i w tych wyborach g\u0142osowa\u0142a na Janusza Korwin-Mikkego i jego ugrupowanie, jednak jest to cz\u0119\u015b\u0107 niewielka, o czym \u015bwiadcz\u0105 procentowe wyniki KNP w wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz samego Janusza Korwin-Mikkego w wyborach prezydenckich. Mimo silnej prorynkowo\u015bci, Korwin-Mikkemu nie uda\u0142o si\u0119 przyci\u0105gn\u0105\u0107 wi\u0119cej ni\u017c kilka procent wyborc\u00f3w. Co wi\u0119cej, elektorat Kukiza nie zamierza g\u0142osowa\u0107 na JKM: sonda\u017c CBOS poparcia dla partii przeprowadzony kilka dni temu, kt\u00f3ry nie uwzgl\u0119dnia\u0142 \u201eruchu Kukiza\u201d (ankietowani mogli wymieni\u0107 jego nazw\u0119 jedynie w pytaniu otwartym, co i tak prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na 4% poparcia) nie spowodowa\u0142 znacz\u0105cego wzrostu poparcia partii KORWiN. Ten sam sonda\u017c pokaza\u0142 te\u017c, \u017ce wyborcy Kukiza, nie maj\u0105c jego \u201epartii\u201d do wyboru, nie s\u0105 sk\u0142onni g\u0142osowa\u0107 te\u017c na inne ugrupowania aspiruj\u0105ce do roli \u201eantysystemowych\u201d: Ruch Narodowy czy KNP. \u201eLibertaria\u0144ski\u201d elektorat Kukiza nie jest sk\u0142onny g\u0142osowa\u0107 na ugrupowania wyra\u017anie prawicowe, cho\u0107by by\u0142y prorynkowe. Pr\u0119dzej ju\u017c zag\u0142osuje na PO czy PiS (wg Chwedoruka elektorat Kukiza to g\u0142\u00f3wnie dawni wyborcy Platformy Obywatelskiej<\/a>, jednak w II turze wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich popar\u0142a Andrzeja Dud\u0119), albo w og\u00f3le nie zag\u0142osuje. Wyra\u017ane okre\u015blenie si\u0119 w kwestiach kulturowych, a tak\u017ce antyobywatelsko\u015b\u0107 przeradzaj\u0105ca si\u0119 w przypadku np. Korwin-Mikkego w jawn\u0105 wrogo\u015b\u0107 i pogard\u0119 do demokracji nie sprzyjaj\u0105 poparciu dla \u201eantysystemowc\u00f3w\u201d prawicowych.
\nMaj\u0105c to na uwadze, mo\u017cna okre\u015bli\u0107 warunki, jakie musi spe\u0142ni\u0107 tworz\u0105cy si\u0119 \u201eruch Kukiza\u201d, aby zdoby\u0107 poparcie tego elektoratu i odnie\u015b\u0107 sukces w wyborach parlamentarnych. Musi on skupi\u0107 si\u0119 wok\u00f3\u0142 postulat\u00f3w proobywatelskich i prorynkowych \u2013 czyli akcentowa\u0107 wolno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 i swobody obywatelskie. Musi by\u0107 neutralny w kwestiach kulturowych \u2013 nie epatowa\u0107 konserwatyzmem, katolicyzmem czy nacjonalizmem (ale te\u017c nie nachaln\u0105 \u201epost\u0119powo\u015bci\u0105\u201d). Nie powinien porusza\u0107 spraw takich jak aborcja czy in vitro. Nie mo\u017ce pochwala\u0107 silnej \u201ezamordystycznej\u201d w\u0142adzy, a tym bardziej dyktatury, ani z pogard\u0105 odnosi\u0107 si\u0119 do demokracji \u2013 przeciwnie, powinien postulowa\u0107 rozwi\u0105zania wzmacniaj\u0105ce pozycj\u0119 obywateli w stosunku do polityk\u00f3w i instytucji pa\u0144stwa (jak referenda, weto obywatelskie, decentralizacj\u0119, spo\u0142eczn\u0105 kontrol\u0119 nad wymiarem sprawiedliwo\u015bci). Nie powinien akcentowa\u0107 sympatii dla zagranicznych autokratycznych re\u017cim\u00f3w tylko dlatego, by odr\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 w tej sferze od polityk\u00f3w \u201eg\u0142\u00f3wnego nurtu\u201d. I oczywi\u015bcie musi by\u0107 w tym wszystkim wiarygodny \u2013 to znaczy jego liderami nie mog\u0105 by\u0107 tacy ludzie, kt\u00f3rych do tej pory kojarzono z postawami antyrynkowymi, antyobywatelskimi czy upolitycznianiem kwestii kulturowych. W \u017cadnym wypadku nie politycy z g\u0142\u00f3wnonurtowych partii. Najlepiej w og\u00f3le nie zawodowi politycy. Ale te\u017c nie mo\u017ce zosta\u0107 zdominowany przez dzia\u0142aczy takich od\u0142am\u00f3w skrajnej prawicy, dla kt\u00f3rych najwa\u017cniejsza jest walka z \u201e\u017bydami\u201d, gejami czy o czysto\u015b\u0107 bia\u0142ej rasy. Czy te\u017c obsesyjnych antykleryka\u0142\u00f3w upatruj\u0105cych ca\u0142e z\u0142o w Ko\u015bciele katolickim. Takie co\u015b b\u0119dzie oznacza\u0142o marginalizacj\u0119 ruchu i utrat\u0119 elektoratu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1326"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1326"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1326\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1327,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1326\/revisions\/1327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1326"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}