Po odstąpieniu na początku 2010 r., w obliczu zmasowanej krytyki, rządu Donalda Tuska od pomysłu Rejestru Stron i Usług Niedozwolonych temat cenzurowania Internetu poprzez blokowanie dostępu do jego zasobów w zasadzie ucichł. Wprawdzie z Ministerstwa Finansów pojawiały się sporadyczne głosy o możliwości powrotu do idei blokowania stron z nielicencjonowanym hazardem (głównym „spiritus movens” był tu były wiceminister Jacek Kapica), nigdy nie wyszły one poza etap pomysłu. Po wyborach w 2015 r. i zmianie rządu wydawało się, że temat zostanie zamknięty na dobre, jako że Prawo i Sprawiedliwość podczas całego okresu rządów koalicji PO-PSL występowało raczej w obronie wolności Internetu i nie zgłaszało (poza pomysłem wprowadzenia obowiązkowej darmowej usługi dostępu do Internetu z zablokowanymi stronami pornograficznymi zgłaszanymi przez Solidarną Polskę, obecnego koalicjanta PiS) pomysłów jego cenzurowania.
Jednak temat wrócił. Pierwszą jego oznaką były doniesienia prasowe na początku 2016 r., że Ministerstwo Finansów pracuje nad zmianą ustawy regulującej hazard i rozważa pomysł blokowania stron internetowych z grami hazardowymi należących do nielicencjonowanych podmiotów. Doniesienia te zostały szybko zdementowane przez ministerstwo, jednak po paru miesiącach okazało się, że prace nad zmianą ustawy „hazardowej” są jednak prowadzone i faktycznie bierze się pod uwagę cenzurowanie stron z nielicencjonowanym hazardem. Wiceminister Marian Banaś pytany przez posłów sejmowej Komisji Kultury Fizycznej i Sportu stwierdził, że obecnie „brakuje instrumentów, by wprowadzić blokadę w wypadku stron na serwerach zagranicznych”, ale „dokonujemy bardzo głębokiej i pełnej analizy, aby temu przeciwdziałać”.
W międzyczasie posłowie Jakub Kulesza, Jacek Wilk, Tomasz Jaskóła, Magdalena Błeńska i Rafał Wójcikowski wnieśli do ministra finansów interpelację, której projekt przygotowałem. W interpelacji pytali o następujące rzeczy:
„Czy prawdą jest, że planowany jest przez Pana ministerstwo projekt zmian w ustawie przewidujący blokowanie stron internetowych?
A jeżeli tak, to:
1. Czy obowiązek ten będzie nałożony na dostawców Internetu, czy będzie technicznie realizowany przez państwo?
2. Czy przewiduje się w związku z tym również blokowanie połączeń VPN, sieci TOR, I2P, JAP i serwerów proxy na całym świecie, mogących służyć do obejścia takiej blokady?
3. W jaki sposób zamierza się zapewnić, że przy okazji nie będą blokowane także inne zasoby znajdujące się w tej samej domenie czy pod tym samym adresem IP, co blokowane strony?
4. Czy oszacowano koszty, jakie państwo lub dostawcy Internetu będą musieli ponieść w celu zapewnienia technicznych możliwości takiego blokowania?
5. Czy nie obawia się Pan, że stworzenie prawnego i technicznego mechanizmu pozwalającego na blokowanie stron internetowych oferujących nielicencjonowany hazard może być w łatwy sposób wykorzystane do blokowania dowolnych innych treści w Internecie, w tym niezależnych informacji i krytyki władz, jak np. w Chinach – niekoniecznie przez obecny rząd, ale przez któryś z następnych?
6. Czy jest to wykorzystanie gotowego projektu pozostałego po poprzednim rządzie i wiceministrze Jacku Kapicy?”
Odpowiedź na tę interpelację, podpisana przez sekretarza stanu Wiesława Janczyka, była bardzo ogólnikowa i sprowadzała się do sformułowania, że „podejmując inicjatywę ustawodawczą w zakresie zmiany wspomnianych regulacji, kwestie poruszone w Interpelacji nr 1880 poddam pogłębionej analizie”. Jak na razie projekt zmian w ustawie nie został opublikowany, jednak istnieje realna możliwość, że zapisy nakazujące blokadę stron z nielicencjonowanym hazardem jednak się pojawią. Zwłaszcza, że pomysł wydaje się mieć poparcie również Platformy Obywatelskiej – na wspomnianym wyżej spotkaniu z wiceministrem Banasiem poseł PO Ireneusz Raś sugerował zasłanianie takich stron „kurtynkami” i blokowanie kont bankowych osób, które próbowałyby je obchodzić.
Równocześnie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji opracowało projekt ustawy o działaniach antyterrorystycznych. Projekt ten zawiera zapis umożliwiający szefowi ABW zarządzenie zablokowania lub zażądanie od administratora systemu teleinformatycznego zablokowania dostępności określonych danych informatycznych w systemie teleinformatycznym, w celu „zapobiegania i wykrywania przestępstw o charakterze terrorystycznym oraz ścigania ich sprawców”. Wymagane jest wprawdzie późniejsze zatwierdzenie tego przez sąd, jednak takie zarządzenie obowiązywać ma już od momentu wydania.
Jako że pojęcie „systemu teleinformatycznego” nie jest zdefiniowane w tym projekcie, nie ma przeszkód w interpretowaniu tego zapisu tak, że zezwala on również na zarządzenie zablokowania dostępu do danych znajdujących się w Internecie na serwerach poza granicami Polski i zażądanie tego od przedsiębiorców telekomunikacyjnych świadczących usługi dostępu do Internetu (dostawców Internetu) lub zarządzających sieciami szkieletowymi (operatorów). Taka interpretacja zgodna jest z definicją systemu teleinformatycznego znajdującą się w ustawie o świadczeniu usług drogą elektroniczną („zespół współpracujących ze sobą urządzeń informatycznych i oprogramowania, zapewniający przetwarzanie i przechowywanie, a także wysyłanie i odbieranie danych poprzez sieci telekomunikacyjne za pomocą właściwego dla danego rodzaju sieci telekomunikacyjnego urządzenia końcowego w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800, z późn. zm.)”) – zgodnie z tą definicją zarówno całą ogólnoświatową sieć Internet, jak i jej fragment zarządzany przez danego przedsiębiorcę telekomunikacyjnego można uznać za system teleinformatyczny.
W praktyce oznacza to, że projektowana ustawa dałaby szefowi ABW prawo do zarządzenia zablokowania dostępu do dowolnych danych znajdujących się w Internecie, czyli cenzury całego Internetu, i to z dopiero następczą kontrolą ze strony sądu. Jednocześnie obarczyłaby przedsiębiorców telekomunikacyjnych problemem technicznego rozwiązania takiej blokady (zwłaszcza, jeżeli dane, do których dostęp ma być zablokowany znajdują się w tzw. darknecie) oraz ewentualnymi kosztami, które w związku z tym musieliby ponieść.
Z jednej strony całkowite zablokowanie dostępu do wskazanych danych (również za pośrednictwem serwerów proxy, VPN, sieci TOR itd.) jest technicznie bardzo trudne, co mogłoby narażać przedsiębiorców telekomunikacyjnych na odpowiedzialność, z drugiej – obowiązek zapewnienia takiej blokady może skłaniać tych ostatnich do jak największego ograniczenia dostępu do wszelkich usług zapewniających anonimowość oraz blokowania wszystkich zasobów znajdujących się pod adresem IP, pod którym znajdują się wskazane dane. Niewykluczone, że przedsiębiorcy telekomunikacyjni zainwestują w infrastrukturę pozwalającą na bardziej wyrafinowane filtrowanie (np. blokowanie hybrydowe – jak NetClean Whitebox), co potencjalnie może okazać się bardzo niebezpieczne. Możemy skończyć jak Chińczycy za „złotą tarczą”.

Po odst\u0105pieniu na pocz\u0105tku 2010 r., w obliczu zmasowanej krytyki, rz\u0105du Donalda Tuska od pomys\u0142u Rejestru Stron i Us\u0142ug Niedozwolonych<\/a> temat cenzurowania Internetu poprzez blokowanie dost\u0119pu do jego zasob\u00f3w w zasadzie ucich\u0142. Wprawdzie z Ministerstwa Finans\u00f3w pojawia\u0142y si\u0119 sporadyczne g\u0142osy o mo\u017cliwo\u015bci powrotu do idei blokowania stron z nielicencjonowanym hazardem<\/a> (g\u0142\u00f3wnym „spiritus movens” by\u0142 tu by\u0142y wiceminister Jacek Kapica<\/a>), nigdy nie wysz\u0142y one poza etap pomys\u0142u. Po wyborach w 2015 r. i zmianie rz\u0105du wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce temat zostanie zamkni\u0119ty na dobre, jako \u017ce Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107 podczas ca\u0142ego okresu rz\u0105d\u00f3w koalicji PO-PSL wyst\u0119powa\u0142o raczej w obronie wolno\u015bci Internetu i nie zg\u0142asza\u0142o (poza pomys\u0142em wprowadzenia obowi\u0105zkowej darmowej us\u0142ugi dost\u0119pu do Internetu z zablokowanymi stronami pornograficznymi<\/a> zg\u0142aszanymi przez Solidarn\u0105 Polsk\u0119, obecnego koalicjanta PiS) pomys\u0142\u00f3w jego cenzurowania.
\nJednak temat wr\u00f3ci\u0142. Pierwsz\u0105 jego oznak\u0105 by\u0142y doniesienia prasowe na pocz\u0105tku 2016 r., \u017ce Ministerstwo Finans\u00f3w pracuje nad zmian\u0105 ustawy reguluj\u0105cej hazard i rozwa\u017ca pomys\u0142 blokowania stron internetowych z grami hazardowymi nale\u017c\u0105cych do nielicencjonowanych podmiot\u00f3w<\/a>. Doniesienia te zosta\u0142y szybko zdementowane przez ministerstwo<\/a>, jednak po paru miesi\u0105cach okaza\u0142o si\u0119, \u017ce prace nad zmian\u0105 ustawy „hazardowej” s\u0105 jednak prowadzone<\/a> i faktycznie bierze si\u0119 pod uwag\u0119 cenzurowanie stron z nielicencjonowanym hazardem. Wiceminister Marian Bana\u015b pytany przez pos\u0142\u00f3w sejmowej Komisji Kultury Fizycznej i Sportu stwierdzi\u0142, \u017ce<\/a> obecnie „brakuje instrument\u00f3w, by wprowadzi\u0107 blokad\u0119 w wypadku stron na serwerach zagranicznych”<\/em>, ale „dokonujemy bardzo g\u0142\u0119bokiej i pe\u0142nej analizy, aby temu przeciwdzia\u0142a\u0107”<\/em>.
\nW mi\u0119dzyczasie pos\u0142owie Jakub Kulesza, Jacek Wilk, Tomasz Jask\u00f3\u0142a, Magdalena B\u0142e\u0144ska i Rafa\u0142 W\u00f3jcikowski wnie\u015bli do ministra finans\u00f3w interpelacj\u0119<\/a>, kt\u00f3rej projekt przygotowa\u0142em<\/strong>. W interpelacji pytali o nast\u0119puj\u0105ce rzeczy:
\n„Czy prawd\u0105 jest, \u017ce planowany jest przez Pana ministerstwo projekt zmian w ustawie przewiduj\u0105cy blokowanie stron internetowych?<\/em>
\n A je\u017celi tak, to:<\/em>
\n 1. Czy obowi\u0105zek ten b\u0119dzie na\u0142o\u017cony na dostawc\u00f3w Internetu, czy b\u0119dzie technicznie realizowany przez pa\u0144stwo?<\/em>
\n 2. Czy przewiduje si\u0119 w zwi\u0105zku z tym r\u00f3wnie\u017c blokowanie po\u0142\u0105cze\u0144 VPN, sieci TOR, I2P, JAP i serwer\u00f3w proxy na ca\u0142ym \u015bwiecie, mog\u0105cych s\u0142u\u017cy\u0107 do obej\u015bcia takiej blokady?<\/em>
\n 3. W jaki spos\u00f3b zamierza si\u0119 zapewni\u0107, \u017ce przy okazji nie b\u0119d\u0105 blokowane tak\u017ce inne zasoby znajduj\u0105ce si\u0119 w tej samej domenie czy pod tym samym adresem IP, co blokowane strony?<\/em>
\n 4. Czy oszacowano koszty, jakie pa\u0144stwo lub dostawcy Internetu b\u0119d\u0105 musieli ponie\u015b\u0107 w celu zapewnienia technicznych mo\u017cliwo\u015bci takiego blokowania?<\/em>
\n 5. Czy nie obawia si\u0119 Pan, \u017ce stworzenie prawnego i technicznego mechanizmu pozwalaj\u0105cego na blokowanie stron internetowych oferuj\u0105cych nielicencjonowany hazard mo\u017ce by\u0107 w \u0142atwy spos\u00f3b wykorzystane do blokowania dowolnych innych tre\u015bci w Internecie, w tym niezale\u017cnych informacji i krytyki w\u0142adz, jak np. w Chinach – niekoniecznie przez obecny rz\u0105d, ale przez kt\u00f3ry\u015b z nast\u0119pnych?<\/em>
\n 6. Czy jest to wykorzystanie gotowego projektu pozosta\u0142ego po poprzednim rz\u0105dzie i wiceministrze Jacku Kapicy?”<\/em>
\nOdpowied\u017a na t\u0119 interpelacj\u0119<\/a>, podpisana przez sekretarza stanu Wies\u0142awa Janczyka, by\u0142a bardzo og\u00f3lnikowa i sprowadza\u0142a si\u0119 do sformu\u0142owania, \u017ce „podejmuj\u0105c inicjatyw\u0119 ustawodawcz\u0105 w zakresie zmiany wspomnianych regulacji, kwestie poruszone w Interpelacji nr 1880 poddam pog\u0142\u0119bionej analizie”<\/em>. Jak na razie projekt zmian w ustawie nie zosta\u0142 opublikowany, jednak istnieje realna mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce zapisy nakazuj\u0105ce blokad\u0119 stron z nielicencjonowanym hazardem jednak si\u0119 pojawi\u0105. Zw\u0142aszcza, \u017ce pomys\u0142 wydaje si\u0119 mie\u0107 poparcie r\u00f3wnie\u017c Platformy Obywatelskiej – na wspomnianym wy\u017cej spotkaniu z wiceministrem Banasiem pose\u0142 PO Ireneusz Ra\u015b sugerowa\u0142 zas\u0142anianie takich stron „kurtynkami” i blokowanie kont bankowych os\u00f3b, kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142yby je obchodzi\u0107.
\nR\u00f3wnocze\u015bnie Ministerstwo Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji opracowa\u0142o projekt ustawy o dzia\u0142aniach antyterrorystycznych<\/a>. Projekt ten zawiera zapis umo\u017cliwiaj\u0105cy szefowi ABW zarz\u0105dzenie zablokowania lub za\u017c\u0105danie od administratora systemu teleinformatycznego zablokowania dost\u0119pno\u015bci okre\u015blonych danych informatycznych w systemie teleinformatycznym, w celu „zapobiegania i wykrywania przest\u0119pstw o charakterze terrorystycznym oraz \u015bcigania ich sprawc\u00f3w”<\/em>. Wymagane jest wprawdzie p\u00f3\u017aniejsze zatwierdzenie tego przez s\u0105d, jednak takie zarz\u0105dzenie obowi\u0105zywa\u0107 ma ju\u017c od momentu wydania.
\nJako \u017ce poj\u0119cie „systemu teleinformatycznego” nie jest zdefiniowane w tym projekcie, nie ma przeszk\u00f3d w interpretowaniu tego zapisu tak, \u017ce zezwala on r\u00f3wnie\u017c na zarz\u0105dzenie zablokowania dost\u0119pu do danych znajduj\u0105cych si\u0119 w Internecie na serwerach poza granicami Polski i za\u017c\u0105danie tego od przedsi\u0119biorc\u00f3w telekomunikacyjnych \u015bwiadcz\u0105cych us\u0142ugi dost\u0119pu do Internetu (dostawc\u00f3w Internetu) lub zarz\u0105dzaj\u0105cych sieciami szkieletowymi (operator\u00f3w). Taka interpretacja zgodna jest z definicj\u0105 systemu teleinformatycznego znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 w ustawie o \u015bwiadczeniu us\u0142ug drog\u0105 elektroniczn\u0105 („zesp\u00f3\u0142 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych ze sob\u0105 urz\u0105dze\u0144 informatycznych i oprogramowania, zapewniaj\u0105cy przetwarzanie i przechowywanie, a tak\u017ce wysy\u0142anie i odbieranie danych poprzez sieci telekomunikacyjne za pomoc\u0105 w\u0142a\u015bciwego dla danego rodzaju sieci telekomunikacyjnego urz\u0105dzenia ko\u0144cowego w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. \u2013 Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800, z p\u00f3\u017an. zm.)”<\/em>) – zgodnie z t\u0105 definicj\u0105 zar\u00f3wno ca\u0142\u0105 og\u00f3lno\u015bwiatow\u0105 sie\u0107 Internet, jak i jej fragment zarz\u0105dzany przez danego przedsi\u0119biorc\u0119 telekomunikacyjnego mo\u017cna uzna\u0107 za system teleinformatyczny.
\nW praktyce oznacza to, \u017ce projektowana ustawa da\u0142aby szefowi ABW prawo do zarz\u0105dzenia zablokowania dost\u0119pu do dowolnych danych znajduj\u0105cych si\u0119 w Internecie, czyli cenzury ca\u0142ego Internetu<\/strong>, i to z dopiero nast\u0119pcz\u0105 kontrol\u0105 ze strony s\u0105du. Jednocze\u015bnie obarczy\u0142aby przedsi\u0119biorc\u00f3w telekomunikacyjnych problemem technicznego rozwi\u0105zania takiej blokady (zw\u0142aszcza, je\u017celi dane, do kt\u00f3rych dost\u0119p ma by\u0107 zablokowany znajduj\u0105 si\u0119 w tzw. darknecie<\/a>) oraz ewentualnymi kosztami, kt\u00f3re w zwi\u0105zku z tym musieliby ponie\u015b\u0107.
\nZ jednej strony ca\u0142kowite zablokowanie dost\u0119pu do wskazanych danych (r\u00f3wnie\u017c za po\u015brednictwem serwer\u00f3w proxy, VPN, sieci TOR itd.) jest technicznie bardzo trudne, co mog\u0142oby nara\u017ca\u0107 przedsi\u0119biorc\u00f3w telekomunikacyjnych na odpowiedzialno\u015b\u0107, z drugiej \u2013 obowi\u0105zek zapewnienia takiej blokady mo\u017ce sk\u0142ania\u0107 tych ostatnich do jak najwi\u0119kszego ograniczenia dost\u0119pu do wszelkich us\u0142ug zapewniaj\u0105cych anonimowo\u015b\u0107 oraz blokowania wszystkich zasob\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 pod adresem IP, pod kt\u00f3rym znajduj\u0105 si\u0119 wskazane dane. Niewykluczone, \u017ce przedsi\u0119biorcy telekomunikacyjni zainwestuj\u0105 w infrastruktur\u0119 pozwalaj\u0105c\u0105 na bardziej wyrafinowane filtrowanie (np. blokowanie hybrydowe \u2013 jak NetClean Whitebox<\/a>), co potencjalnie mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 bardzo niebezpieczne. Mo\u017cemy sko\u0144czy\u0107 jak Chi\u0144czycy za \u201ez\u0142ot\u0105 tarcz\u0105\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1375"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1375"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1375\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1378,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1375\/revisions\/1378"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1375"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1375"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1375"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}