Jedyną przyczyną, dla której przeciętny człowiek nie jest drugim Stalinem jest to, że nie ma takiej władzy. Bo jeżeli przeciętny człowiek wie, że jakieś jego działanie przynoszące mu korzyść – materialną lub inną – pozostanie bezkarne, to się go podejmie, choćby miało to wiązać się z krzywdą innych ludzi, z którymi nie jest związany szczerymi pozytywnymi uczuciami. A im większa władza, tym większa bezkarność.
I nie należy się łudzić, że przed popełnianiem najgorszych zbrodni powstrzyma takiego człowieka jego osobista moralność. Bo ta dostosowuje się do warunków i jest odzwierciedleniem ekonomicznej opłacalności jego działań. Dlatego dla właściciela niewolników zabicie niewolnika było czymś normalnym i nie niepokojącym jego sumienia. Dlatego chrześcijańscy konkwistadorzy niewolili i masowo mordowali amerykańskich tubylców. Dlatego Leopold II Koburg – wierzący w Boga, wychowany w europejskiej chrześcijańskiej etyce arystokrata – przyczynił się do ludobójstwa milionów w Wolnym Państwie Kongo, którego był absolutnym władcą, podczas gdy równocześnie sprawował „oświecone” rządy w Królestwie Belgii, gdzie jego władza była ograniczona przez układ sił, parlament i normy konstytucyjne. Dlatego tak wielu przeciętnych Niemców nie widziało nic złego w pracy dla nazistowskiego aparatu terroru. Władza deprawuje, a władza absolutna deprawuje absolutnie – jak powiedział Lord Acton.
Być może taka opinia jest krzywdząca dla niektórych, bardziej etycznych jednostek, ale bezpieczniej jest tak założyć. A na szczególną pokusę zostania nowymi Stalinami, Hitlerami, Kim Jong Unami czy Leopoldami narażeni są ci, którzy władzy mają najwięcej i mają największą szansę ją poszerzyć, czyli przede wszystkim politycy. I nie ma tu znaczenia opcja polityczna, a jedynie zakres sprawowanej władzy – przekładający się na zakres bezkarności. Władza PZPR była bardziej opresyjna od władzy np. AWS w latach 1997-2001, SLD w latach 2001-2005, PiS w latach 2005-2007 czy PO w latach 2007-2015 nie dlatego, że tworzyli ją ludzie z natury bardziej źli, ani dlatego, że wyznawali bardziej niemoralną doktrynę. Była bardziej opresyjna dlatego, że jej zakres był szerszy i podlegała mniejszym ograniczeniom.
I tak, w odpowiednich warunkach – mając wystarczająco dużą władzę – politycy PO, PiS, SLD, PSL, Partii Wolność, Partii Razem, Ruchu Narodowego czy Kukiz’15 – niczym nie różniliby się w swej masie od „towarzyszy” z PZPR i zachowywaliby się tak, jak oni. A ich lider, obojętnie kto by nim był, stałby się drugim Stalinem, a przynajmniej Jaruzelskim czy Gomułką. Całkiem możliwe, że ja sam, gdybym objął władzę zbliżoną do absolutnej, stałbym się drugim Stalinem. Nie ma znaczenia, jakie poglądy polityczne obecnie prezentuję. Każdy zestaw poglądów – nawet libertarianizm czy anarchizm – może stać się ideologią usprawiedliwiającą dowolne działania.
Dlatego nie należy pozwalać, by jakaś osoba, czy jakaś grupa ludzi, miała zbyt dużą władzę.
I dlatego lepiej, by obecnie PiS – partia mająca własnego Prezydenta RP i kontrolę nad prawie wszystkimi kluczowymi ogniwami władzy w Polsce – Sejmem, Senatem, rządem, Trybunałem Konstytucyjnym, armią, służbami specjalnymi, policją, prokuraturą, Narodowym Bankiem Polskim, Radą Polityki Pieniężnej, Krajową Radą Radiofonii i Telewizji, mediami publicznymi i spółkami Skarbu Państwa – nie przejęła kontroli nad Sądem Najwyższym i innymi sądami.
Lepiej już, by sądy były pod kontrolą „kasty” sędziowskiej, choćby nawet dominującą rolę w tej kaście odgrywali potomkowie komunistów i agenci byłych WSI, jak niektórzy twierdzą. Lepiej, by władza była podzielona na dwie kasty, niż była w rękach jednej. Wtedy zakres władzy każdej z tych kast jest mniejszy.
Choć oczywiście wcale nie jest tak, że alternatywą do podporządkowania sobie sądów przez PiS jest pozostawienie ich w rękach „kasty sędziowskiej”. Sędziowie powinni czuć nad sobą bat obywateli – tak jak politycy, których władza powinna zostać zredukowana tak bardzo, jak się da. A najlepiej, gdyby dominującą rolę w orzekaniu sprawowali sami obywatele, tylko chwilowo wcielając się, na przykład z losowania, w rolę sędziów. Tak właśnie władzę sądowniczą widział Monteskiusz w „O duchu praw”.

Jedyn\u0105 przyczyn\u0105, dla kt\u00f3rej przeci\u0119tny cz\u0142owiek nie jest drugim Stalinem jest to, \u017ce nie ma takiej w\u0142adzy. Bo je\u017celi przeci\u0119tny cz\u0142owiek wie, \u017ce jakie\u015b jego dzia\u0142anie przynosz\u0105ce mu korzy\u015b\u0107 – materialn\u0105 lub inn\u0105 – pozostanie bezkarne, to si\u0119 go podejmie, cho\u0107by mia\u0142o to wi\u0105za\u0107 si\u0119 z krzywd\u0105 innych ludzi, z kt\u00f3rymi nie jest zwi\u0105zany szczerymi pozytywnymi uczuciami. A im wi\u0119ksza w\u0142adza, tym wi\u0119ksza bezkarno\u015b\u0107.
\nI nie nale\u017cy si\u0119 \u0142udzi\u0107, \u017ce przed pope\u0142nianiem najgorszych zbrodni powstrzyma takiego cz\u0142owieka jego osobista moralno\u015b\u0107. Bo ta dostosowuje si\u0119 do warunk\u00f3w i jest odzwierciedleniem ekonomicznej op\u0142acalno\u015bci jego dzia\u0142a\u0144. Dlatego dla w\u0142a\u015bciciela niewolnik\u00f3w zabicie niewolnika by\u0142o czym\u015b normalnym i nie niepokoj\u0105cym jego sumienia. Dlatego chrze\u015bcija\u0144scy konkwistadorzy niewolili i masowo mordowali ameryka\u0144skich tubylc\u00f3w. Dlatego Leopold II Koburg – wierz\u0105cy w Boga, wychowany w europejskiej chrze\u015bcija\u0144skiej etyce arystokrata – przyczyni\u0142 si\u0119 do ludob\u00f3jstwa milion\u00f3w w Wolnym Pa\u0144stwie Kongo, kt\u00f3rego by\u0142 absolutnym w\u0142adc\u0105, podczas gdy r\u00f3wnocze\u015bnie sprawowa\u0142 „o\u015bwiecone” rz\u0105dy w Kr\u00f3lestwie Belgii, gdzie jego w\u0142adza by\u0142a ograniczona przez uk\u0142ad si\u0142, parlament i normy konstytucyjne. Dlatego tak wielu przeci\u0119tnych Niemc\u00f3w nie widzia\u0142o nic z\u0142ego w pracy dla nazistowskiego aparatu terroru. W\u0142adza deprawuje, a w\u0142adza absolutna deprawuje absolutnie<\/em> – jak powiedzia\u0142 Lord Acton.
\nBy\u0107 mo\u017ce taka opinia jest krzywdz\u0105ca dla niekt\u00f3rych, bardziej etycznych jednostek, ale bezpieczniej jest tak za\u0142o\u017cy\u0107. A na szczeg\u00f3ln\u0105 pokus\u0119 zostania nowymi Stalinami, Hitlerami, Kim Jong Unami czy Leopoldami nara\u017ceni s\u0105 ci, kt\u00f3rzy w\u0142adzy maj\u0105 najwi\u0119cej i maj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 szans\u0119 j\u0105 poszerzy\u0107, czyli przede wszystkim politycy. I nie ma tu znaczenia opcja polityczna, a jedynie zakres sprawowanej w\u0142adzy – przek\u0142adaj\u0105cy si\u0119 na zakres bezkarno\u015bci. W\u0142adza PZPR by\u0142a bardziej opresyjna od w\u0142adzy np. AWS w latach 1997-2001, SLD w latach 2001-2005, PiS w latach 2005-2007 czy PO w latach 2007-2015 nie dlatego, \u017ce tworzyli j\u0105 ludzie z natury bardziej \u017ali, ani dlatego, \u017ce wyznawali bardziej niemoraln\u0105 doktryn\u0119. By\u0142a bardziej opresyjna dlatego, \u017ce jej zakres by\u0142 szerszy i podlega\u0142a mniejszym ograniczeniom.
\nI tak, w odpowiednich warunkach – maj\u0105c wystarczaj\u0105co du\u017c\u0105 w\u0142adz\u0119 – politycy PO, PiS, SLD, PSL, Partii Wolno\u015b\u0107, Partii Razem, Ruchu Narodowego czy Kukiz’15 – niczym nie r\u00f3\u017cniliby si\u0119 w swej masie od „towarzyszy” z PZPR i zachowywaliby si\u0119 tak, jak oni. A ich lider, oboj\u0119tnie kto by nim by\u0142, sta\u0142by si\u0119 drugim Stalinem, a przynajmniej Jaruzelskim czy Gomu\u0142k\u0105. Ca\u0142kiem mo\u017cliwe, \u017ce ja sam, gdybym obj\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119 zbli\u017con\u0105 do absolutnej, sta\u0142bym si\u0119 drugim Stalinem. Nie ma znaczenia, jakie pogl\u0105dy polityczne obecnie prezentuj\u0119. Ka\u017cdy zestaw pogl\u0105d\u00f3w – nawet libertarianizm czy anarchizm – mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 ideologi\u0105 usprawiedliwiaj\u0105c\u0105 dowolne dzia\u0142ania.
\nDlatego nie nale\u017cy pozwala\u0107, by jaka\u015b osoba, czy jaka\u015b grupa ludzi, mia\u0142a zbyt du\u017c\u0105 w\u0142adz\u0119.
\nI dlatego lepiej, by obecnie PiS – partia maj\u0105ca w\u0142asnego Prezydenta RP i kontrol\u0119 nad prawie wszystkimi kluczowymi ogniwami w\u0142adzy w Polsce – Sejmem, Senatem, rz\u0105dem, Trybuna\u0142em Konstytucyjnym, armi\u0105, s\u0142u\u017cbami specjalnymi, policj\u0105, prokuratur\u0105, Narodowym Bankiem Polskim, Rad\u0105 Polityki Pieni\u0119\u017cnej, Krajow\u0105 Rad\u0105 Radiofonii i Telewizji, mediami publicznymi i sp\u00f3\u0142kami Skarbu Pa\u0144stwa – nie przej\u0119\u0142a kontroli nad S\u0105dem Najwy\u017cszym i innymi s\u0105dami.
\nLepiej ju\u017c, by s\u0105dy by\u0142y pod kontrol\u0105 „kasty” s\u0119dziowskiej, cho\u0107by nawet dominuj\u0105c\u0105 rol\u0119 w tej ka\u015bcie odgrywali potomkowie komunist\u00f3w i agenci by\u0142ych WSI, jak niekt\u00f3rzy twierdz\u0105. Lepiej, by w\u0142adza by\u0142a podzielona na dwie kasty, ni\u017c by\u0142a w r\u0119kach jednej. Wtedy zakres w\u0142adzy ka\u017cdej z tych kast jest mniejszy.
\nCho\u0107 oczywi\u015bcie wcale nie jest tak, \u017ce alternatyw\u0105 do podporz\u0105dkowania sobie s\u0105d\u00f3w przez PiS jest pozostawienie ich w r\u0119kach „kasty s\u0119dziowskiej”. S\u0119dziowie powinni czu\u0107 nad sob\u0105 bat obywateli – tak jak politycy, kt\u00f3rych w\u0142adza powinna zosta\u0107 zredukowana tak bardzo, jak si\u0119 da. A najlepiej, gdyby dominuj\u0105c\u0105 rol\u0119 w orzekaniu sprawowali sami obywatele, tylko chwilowo wcielaj\u0105c si\u0119, na przyk\u0142ad z losowania, w rol\u0119 s\u0119dzi\u00f3w. Tak w\u0142a\u015bnie w\u0142adz\u0119 s\u0105downicz\u0105 widzia\u0142 Monteskiusz w „O duchu praw”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1441"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1441"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1441\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1444,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1441\/revisions\/1444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1441"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1441"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1441"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}