„Oczekiwania, aby Polska zadośćuczyniła za niemieckie zbrodnie oparte są na fundamentalnym nieporozumieniu” – powiedział premier Mateusz Morawiecki zapytany o skomentowanie wypowiedzi sekretarza stanu USA wzywającej do restytucji prywatnej własności „tych, którzy utracili ją w czasach Holokaustu”. Innymi słowy, premier Morawiecki uważa, że jeśli Niemcy podczas II wojny światowej skonfiskowali czyjąś własność lub po prostu zamordowali jej właściciela, a po wojnie państwo polskie tę własność przejęło – to nie ma obowiązku zwracać jej spadkobiercom tego właściciela.
To tak, jakby bandyci napadli Kowalskiego i Malinowskiego, zabili Malinowskiego, zabrali jego portfel z pieniędzmi, a Kowalski wdał się z nimi w walkę i ten portfel z częścią pieniędzy odzyskał, po czym powiedział synowi Malinowskiego: „oczekiwania, bym zadośćuczynił ci za zbrodnie bandytów oddając ci pozostałe pieniądze ojca oparte są na nieporozumieniu”.
Poszanowanie prywatnej własności level zero – używając nowoczesnego slangu.
Z takim podejściem rząd Polski nadal będzie pracował na opinię Polski jako kraju, który może i nie współpracował z Niemcami w przeprowadzeniu Holokaustu (to da się obronić), ale na pewno na nim skorzystał. Nawet jeśli w rzeczywistości uprawnionych (z punktu widzenia poszanowania własności prywatnej) roszczeń do mienia po ofiarach Holokaustu nie ma aż tak dużo, bo w wielu wypadkach spadkobiercy po prostu nie istnieją.
Gorzej, że (wbrew temu, co niektórzy myślą) roszczenia żydowskie – po ofiarach Holokaustu i ocalałych z niego – stanowią tylko część roszczeń pośrednio związanych z czasami wojny.
Bo mienie podczas II wojny Niemcy zabierali nie tylko Żydom, ale i Polakom. A potem państwo polskie przejmowało je w tymczasowy zarząd i na mocy (nadal obowiązujących!) ustaw i dekretów z 1946 r. i 1958 r. – nacjonalizowało. Czasem za urzędowo ustalonym odszkodowaniem, głównie w papierach wartościowych (Encyklopedia PWN podaje, że odszkodowania otrzymali tylko właściciele zagraniczni, w ogólnej wysokości ok. 200 mln dolarów), czasem bez.
Wypowiedź premiera można więc rozumieć tak, że państwo nie poczuwa się do zadośćuczynienia również spadkobiercom tych Polaków, bo przecież bezpośrednią przyczyną jego utracenia były tu niemieckie zbrodnie.
Mateusz Morawiecki wspomniał przy okazji, że „sprawa zwrotu mienia obywatelom amerykańskim pochodzenia żydowskiego jest zresztą całkowicie uregulowana – od lat mamy podpisaną w tej sprawie z Amerykanami umowę indemnizacyjną, która zwalnia nasz kraj z tej odpowiedzialności”. Tym samym zasugerował, że tak naprawdę wszelkie roszczenia wysuwane przez amerykańskich Żydów do restytucji mienia w Polsce są nieuprawnione – co wpisuje się w szerzoną przez niektóre środowiska narrację, że w naciskach ze strony rządu USA chodzi o zgodę na przejęcie „mienia bezspadkowego” przez bliżej nieokreślone organizacje żydowskich oszustów.
Nie jest to całkiem prawda, o czym można przekonać się, zerkając do tej umowy, a konkretnie do jej załącznika (str. 6). Wynika z niego, że umowa ta dotyczy jedynie roszczeń obywateli USA (i niektórych amerykańskich osób prawnych) istniejących w momencie przejęcia mienia przez państwo polskie. Czyli nie dotyczy na przykład takich sytuacji:
– Obywatel polski (np. Żyd) przeżył II wojnę światową, wyjechał do USA, ale otrzymał obywatelstwo USA już po przejęciu jego mienia przez państwo polskie, a jego spadkobiercy – obywatele USA – wysuwają do tego mienia roszczenia.
– Obywatel polski (np. Żyd) został zamordowany podczas II wojny światowej, a jego spadkobiercą został krewny mieszkający w USA, który nie miał jeszcze obywatelstwa amerykańskiego i uzyskał je dopiero po przejęciu mienia zamordowanego przez państwo polskie, a teraz on lub jego spadkobiercy wysuwają do tego mienia roszczenia jako obywatele USA.
– Spadkobierca obywatela polskiego (np. Żyda) zamordowanego podczas II wojny światowej, niebędący obywatelem USA, sprzedał prawa do roszczeń obywatelowi USA już po przejęciu mienia zamordowanego przez państwo polskie.
– Roszczenia do mienia wysuwa spadkobierca obywatela polskiego (np. Żyda) zamordowanego podczas II wojny światowej, który nabył spadek wprawdzie jeszcze przed znacjonalizowaniem mienia przez państwo polskie, ale ma podwójne obywatelstwo amerykańskie i polskie, i wysuwa roszczenia jako obywatel polski.
Takich roszczeń może być sporo. Poza tym uprawnione (z punktu widzenia poszanowania prawa własności) roszczenia mogą wysuwać również ci spadkobiercy polskich Żydów zamordowanych w Holokauście, którzy mieszkają w innych krajach, choćby w Izraelu – i to nierzadko jako obywatele polscy. Nie jest więc prawdą, że po mienie pozostałe po ofiarach Holokaustu, lub rekompensaty z tytułu jego utracenia, wyciągają ręce jedynie oszuści.
Wydaje mi się niestety, że wypowiedź premiera wpisuje się w tzw. oczekiwania społeczne. Bo większość Polaków nie jest potomkami polskich, ani tym bardziej żydowskich właścicieli i nie mogłaby oczekiwać żadnej restytucji mienia ani zadośćuczynienia. Za to może sobie wyobrażać, że jeśli by do takiej restytucji doszło, to państwo będzie miało mniej pieniędzy dla nich – na szkoły, leczenie czy program „Rodzina 500+”. Albo każe zapłacić im większe podatki. Albo odda na cele tej restytucji kamienicę komunalną, w której mieszkają.
Choć tak naprawdę państwo posiada majątek, który mogłoby przeznaczyć na restytucję bez zabierania czegokolwiek komukolwiek: państwowe grunty rolne, lasy, inne nieruchomości, bogactwa naturalne, akcje spółek. Ale wielu ludzi po prostu identyfikuje się z państwem – identyfikacja z agresorem? – i jeśli państwo miałoby tu coś oddać, to odczuwa to tak, jakby miano zabrać im samym, nawet, jeśli faktycznie nic z tego nie mają.
Można więc przypuścić, że nie będzie żadnej restytucji mienia ani zadośćuczyniania, nie tylko oszustom, ale i prawowitym właścicielom czy ich spadkobiercom. Nadal będą obowiązywały ustawy i dekrety z czasów stalinowskich i gomułkowskich, żeby zadowolić część społeczeństwa o komunistycznej mentalności, krzyczącą, że Polska nie jest nikomu nic winna, a już na pewno Żydom.
No chyba, że naciski ze strony USA i innych państw będą na tyle silne, by wymusić na polskim rządzie sprawiedliwą ustawę reprywatyzacyjną.
Dlatego spadkobiercy byłych właścicieli w Polsce, a także polskie środowiska broniące poszanowania prywatnej własności powinny tu stanąć nie po stronie rządu polskiego, ale po stronie rządu amerykańskiego i prawowitych spadkobierców ofiar Holokaustu. Zaznaczając jednocześnie, że nikt nie ma szczególnego tytułu do mienia, w przypadku którego brak jest spadkobierców.

„Oczekiwania, aby Polska zado\u015b\u0107uczyni\u0142a za niemieckie zbrodnie oparte s\u0105 na fundamentalnym nieporozumieniu”<\/em> – powiedzia\u0142<\/a> premier Mateusz Morawiecki zapytany o skomentowanie wypowiedzi<\/a> sekretarza stanu USA wzywaj\u0105cej do restytucji prywatnej w\u0142asno\u015bci „tych, kt\u00f3rzy utracili j\u0105 w czasach Holokaustu”<\/em>. Innymi s\u0142owy, premier Morawiecki uwa\u017ca, \u017ce je\u015bli Niemcy podczas II wojny \u015bwiatowej skonfiskowali czyj\u0105\u015b w\u0142asno\u015b\u0107 lub po prostu zamordowali jej w\u0142a\u015bciciela, a po wojnie pa\u0144stwo polskie t\u0119 w\u0142asno\u015b\u0107 przej\u0119\u0142o – to nie ma obowi\u0105zku zwraca\u0107 jej spadkobiercom tego w\u0142a\u015bciciela.
\nTo tak, jakby bandyci napadli Kowalskiego i Malinowskiego, zabili Malinowskiego, zabrali jego portfel z pieni\u0119dzmi, a Kowalski wda\u0142 si\u0119 z nimi w walk\u0119 i ten portfel z cz\u0119\u015bci\u0105 pieni\u0119dzy odzyska\u0142, po czym powiedzia\u0142 synowi Malinowskiego: „oczekiwania, bym zado\u015b\u0107uczyni\u0142 ci za zbrodnie bandyt\u00f3w oddaj\u0105c ci pozosta\u0142e pieni\u0105dze ojca oparte s\u0105 na nieporozumieniu”.
\nPoszanowanie prywatnej w\u0142asno\u015bci level zero<\/em> – u\u017cywaj\u0105c nowoczesnego slangu.
\nZ takim podej\u015bciem rz\u0105d Polski nadal b\u0119dzie pracowa\u0142 na opini\u0119 Polski jako kraju, kt\u00f3ry mo\u017ce i nie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Niemcami w przeprowadzeniu Holokaustu (to da si\u0119 obroni\u0107), ale na pewno na nim skorzysta\u0142. Nawet je\u015bli w rzeczywisto\u015bci uprawnionych (z punktu widzenia poszanowania w\u0142asno\u015bci prywatnej) roszcze\u0144 do mienia po ofiarach Holokaustu nie ma a\u017c tak du\u017co, bo w wielu wypadkach spadkobiercy po prostu nie istniej\u0105.
\nGorzej, \u017ce (wbrew temu, co niekt\u00f3rzy my\u015bl\u0105) roszczenia \u017cydowskie – po ofiarach Holokaustu i ocala\u0142ych z niego – stanowi\u0105 tylko cz\u0119\u015b\u0107 roszcze\u0144 po\u015brednio zwi\u0105zanych z czasami wojny<\/strong>.
\nBo mienie podczas II wojny Niemcy zabierali nie tylko \u017bydom, ale i Polakom<\/strong>. A potem pa\u0144stwo polskie przejmowa\u0142o je w tymczasowy zarz\u0105d i na mocy (nadal obowi\u0105zuj\u0105cych!) ustaw<\/a> i dekret\u00f3w<\/a> z 1946 r. i 1958 r.<\/a> – nacjonalizowa\u0142o. Czasem za urz\u0119dowo ustalonym odszkodowaniem, g\u0142\u00f3wnie w papierach warto\u015bciowych (Encyklopedia PWN podaje<\/a>, \u017ce odszkodowania otrzymali tylko w\u0142a\u015bciciele zagraniczni, w og\u00f3lnej wysoko\u015bci ok. 200 mln dolar\u00f3w), czasem bez.
\nWypowied\u017a premiera mo\u017cna wi\u0119c rozumie\u0107 tak, \u017ce pa\u0144stwo nie poczuwa si\u0119 do zado\u015b\u0107uczynienia r\u00f3wnie\u017c spadkobiercom tych Polak\u00f3w, bo przecie\u017c bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 jego utracenia by\u0142y tu niemieckie zbrodnie.
\nMateusz Morawiecki wspomnia\u0142 przy okazji, \u017ce „sprawa zwrotu mienia obywatelom ameryka\u0144skim pochodzenia \u017cydowskiego jest zreszt\u0105 ca\u0142kowicie uregulowana \u2013 od lat mamy podpisan\u0105 w tej sprawie z Amerykanami umow\u0119 indemnizacyjn\u0105, kt\u00f3ra zwalnia nasz kraj z tej odpowiedzialno\u015bci”<\/em>. Tym samym zasugerowa\u0142, \u017ce tak naprawd\u0119 wszelkie roszczenia wysuwane przez ameryka\u0144skich \u017byd\u00f3w do restytucji mienia w Polsce s\u0105 nieuprawnione – co wpisuje si\u0119 w szerzon\u0105 przez niekt\u00f3re \u015brodowiska narracj\u0119, \u017ce w naciskach ze strony rz\u0105du USA chodzi o zgod\u0119 na przej\u0119cie „mienia bezspadkowego” przez bli\u017cej nieokre\u015blone organizacje \u017cydowskich oszust\u00f3w.
\nNie jest to ca\u0142kiem prawda, o czym mo\u017cna przekona\u0107 si\u0119, zerkaj\u0105c do tej umowy<\/a>, a konkretnie do jej za\u0142\u0105cznika (str. 6). Wynika z niego, \u017ce umowa ta dotyczy jedynie roszcze\u0144 obywateli USA (i niekt\u00f3rych ameryka\u0144skich os\u00f3b prawnych) istniej\u0105cych w momencie przej\u0119cia mienia przez pa\u0144stwo polskie. Czyli nie dotyczy na przyk\u0142ad takich sytuacji:
\n– Obywatel polski (np. \u017byd) prze\u017cy\u0142 II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105, wyjecha\u0142 do USA, ale otrzyma\u0142 obywatelstwo USA ju\u017c po przej\u0119ciu jego mienia przez pa\u0144stwo polskie, a jego spadkobiercy – obywatele USA – wysuwaj\u0105 do tego mienia roszczenia.
\n– Obywatel polski (np. \u017byd) zosta\u0142 zamordowany podczas II wojny \u015bwiatowej, a jego spadkobierc\u0105 zosta\u0142 krewny mieszkaj\u0105cy w USA, kt\u00f3ry nie mia\u0142 jeszcze obywatelstwa ameryka\u0144skiego i uzyska\u0142 je dopiero po przej\u0119ciu mienia zamordowanego przez pa\u0144stwo polskie, a teraz on lub jego spadkobiercy wysuwaj\u0105 do tego mienia roszczenia jako obywatele USA.
\n– Spadkobierca obywatela polskiego (np. \u017byda) zamordowanego podczas II wojny \u015bwiatowej, nieb\u0119d\u0105cy obywatelem USA, sprzeda\u0142 prawa do roszcze\u0144 obywatelowi USA ju\u017c po przej\u0119ciu mienia zamordowanego przez pa\u0144stwo polskie.
\n– Roszczenia do mienia wysuwa spadkobierca obywatela polskiego (np. \u017byda) zamordowanego podczas II wojny \u015bwiatowej, kt\u00f3ry naby\u0142 spadek wprawdzie jeszcze przed znacjonalizowaniem mienia przez pa\u0144stwo polskie, ale ma podw\u00f3jne obywatelstwo ameryka\u0144skie i polskie, i wysuwa roszczenia jako obywatel polski.
\nTakich roszcze\u0144 mo\u017ce by\u0107 sporo. Poza tym uprawnione (z punktu widzenia poszanowania prawa w\u0142asno\u015bci) roszczenia mog\u0105 wysuwa\u0107 r\u00f3wnie\u017c ci spadkobiercy polskich \u017byd\u00f3w zamordowanych w Holokau\u015bcie, kt\u00f3rzy mieszkaj\u0105 w innych krajach, cho\u0107by w Izraelu – i to nierzadko jako obywatele polscy. Nie jest wi\u0119c prawd\u0105, \u017ce po mienie pozosta\u0142e po ofiarach Holokaustu, lub rekompensaty z tytu\u0142u jego utracenia, wyci\u0105gaj\u0105 r\u0119ce jedynie oszu\u015bci.
\nWydaje mi si\u0119 niestety, \u017ce wypowied\u017a premiera wpisuje si\u0119 w tzw. oczekiwania spo\u0142eczne. Bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w nie jest potomkami polskich, ani tym bardziej \u017cydowskich w\u0142a\u015bcicieli i nie mog\u0142aby oczekiwa\u0107 \u017cadnej restytucji mienia ani zado\u015b\u0107uczynienia. Za to mo\u017ce sobie wyobra\u017ca\u0107, \u017ce je\u015bli by do takiej restytucji dosz\u0142o, to pa\u0144stwo b\u0119dzie mia\u0142o mniej pieni\u0119dzy dla nich – na szko\u0142y, leczenie czy program „Rodzina 500+”. Albo ka\u017ce zap\u0142aci\u0107 im wi\u0119ksze podatki. Albo odda na cele tej restytucji kamienic\u0119 komunaln\u0105, w kt\u00f3rej mieszkaj\u0105.
\nCho\u0107 tak naprawd\u0119 pa\u0144stwo posiada maj\u0105tek<\/a>, kt\u00f3ry mog\u0142oby przeznaczy\u0107 na restytucj\u0119 bez zabierania czegokolwiek komukolwiek: pa\u0144stwowe grunty rolne, lasy, inne nieruchomo\u015bci, bogactwa naturalne, akcje sp\u00f3\u0142ek. Ale wielu ludzi po prostu identyfikuje si\u0119 z pa\u0144stwem – identyfikacja z agresorem? – i je\u015bli pa\u0144stwo mia\u0142oby tu co\u015b odda\u0107, to odczuwa to tak, jakby miano zabra\u0107 im samym, nawet, je\u015bli faktycznie nic z tego nie maj\u0105.
\nMo\u017cna wi\u0119c przypu\u015bci\u0107, \u017ce nie b\u0119dzie \u017cadnej restytucji mienia ani zado\u015b\u0107uczyniania, nie tylko oszustom, ale i prawowitym w\u0142a\u015bcicielom czy ich spadkobiercom. Nadal b\u0119d\u0105 obowi\u0105zywa\u0142y ustawy i dekrety z czas\u00f3w stalinowskich i gomu\u0142kowskich, \u017ceby zadowoli\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa o komunistycznej mentalno\u015bci, krzycz\u0105c\u0105, \u017ce Polska nie jest nikomu nic winna, a ju\u017c na pewno \u017bydom.
\nNo chyba, \u017ce naciski ze strony USA i innych pa\u0144stw b\u0119d\u0105 na tyle silne, by wymusi\u0107 na polskim rz\u0105dzie sprawiedliw\u0105 ustaw\u0119 reprywatyzacyjn\u0105.
\nDlatego spadkobiercy by\u0142ych w\u0142a\u015bcicieli w Polsce, a tak\u017ce polskie \u015brodowiska broni\u0105ce poszanowania prywatnej w\u0142asno\u015bci powinny tu stan\u0105\u0107 nie po stronie rz\u0105du polskiego, ale po stronie rz\u0105du ameryka\u0144skiego i prawowitych spadkobierc\u00f3w ofiar Holokaustu. Zaznaczaj\u0105c jednocze\u015bnie, \u017ce nikt nie ma szczeg\u00f3lnego tytu\u0142u do mienia, w przypadku kt\u00f3rego brak jest spadkobierc\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1547"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1547"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1547\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1548,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1547\/revisions\/1548"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}