Zdaniem dr. Jakuba Sawulskiego, eksperta w Biurze Analiz Sejmowych, który wygłosił wykład na Kongresie Klubu Jagiellońskiego, „nie można mówić o państwie dobrobytu, jeżeli w Polsce usługi publiczne są na niskim poziomie z powodu niedofinansowania. Jeśli chcemy takie państwo, musimy być gotowi na wzrost obciążeń podatkowych i zwiększenie udziału państwa w gospodarce do minimum 46% PKB”.
Jak to jest, że w Grecji czy na Węgrzech, które mają udział wydatków państwa w gospodarce powyżej 46% PKB, dobrobyt wcale nie jest wyższy niż w Polsce?
I jak to jest, że ten udział jest niższy w Szwajcarii, Japonii, Korei Południowej, USA, Irlandii czy Wielkiej Brytanii – krajach powszechnie kojarzonych z dobrobytem wyższym niż w Polsce? W Polsce pod koniec 2018 r. wynosił on 41,5% (teraz wg dr. Sawulskiego wynosi około 42%) – w Wielkiej Brytanii 39,3%, w Japonii 38,9%, w USA 38%, w Szwajcarii 32,4%, w Korei Południowej 32,26%, a w Irlandii 25,7%. Niższy jest też w np. Czechach (40,8%) czy Estonii (39,5%).
Czy to dlatego, że to kraje po prostu bogatsze od Polski? Pomińmy rozważania na temat zależności bogactwa kraju od udziału rządu w gospodarce (jakkolwiek nie są one nieistotne) i policzmy, jaki był ten udział państwa w PKB przypadającym na głowę mieszkańca, z uwzględnieniem siły nabywczej, na koniec 2018 r., w dolarach międzynarodowych, w niektórych z nich:
Polska – ‭13254,68‬
Grecja – 13600,44
Korea Południowa – ‭13339,83‬
Estonia – 13467,92
Węgry – 14834,89.
Jak widać zbliżony. Ale jednak Korea Południowa kojarzona jest z większym dobrobytem niż Polska, a Grecja często z mniejszym. Błędne mniemanie? Wg dr. Sawulskiego jednym z głównych poszkodowanych zbyt niskiego udziału wydatków państwa w gospodarce jest ochrona zdrowia. Zobaczmy, gdzie te kraje znajdują się wg Health Care Index robionym przez Numbeo.com:
Korea Południowa – 2. miejsce (81,97 pkt, w rankingu rozszerzonym 149,94 pkt).
Estonia – 20. miejsce (72,67 pkt, w rankingu rozszerzonym 132,9 pkt).
Polska – 53. miejsce (61,01 pkt, w rankingu rozszerzonym 109,36 pkt).
Grecja – 67. miejsce (56,21 pkt, w rankingu rozszerzonym 99,67 pkt).
Węgry – 87. miejsce (47,8 pkt, w rankingu rozszerzonym 86,17 pkt).
W innym rankingu o tej samej nazwie za 2019 r., robionym przez magazyn CEOWORLD wygląda to tak:
Korea Południowa – 2. miejsce (77,7 pkt).
Grecja – 26. miejsce (48,13 pkt).
Estonia – 32. miejsce (45,3 pkt).
Węgry – 49. miejsce (39,37 pkt).
Polska – 51. miejsce (39,02 pkt.).
I jeszcze ranking Health Care Efficiency Bloomberga z 2018 r.:
Korea Południowa – 5. miejsce (67,4 pkt).
Grecja – 14. miejsce (56 pkt).
Polska – 24. miejsce (52,7 pkt).
Węgry – 42. miejsce (42 pkt).
(Estonia nie została sklasyfikowana).
Jak to jest, że wśród państw z porównywalnym bezwzględnym udziałem wydatków państwa w PKB na głowę są takie różnice w jakości usług medycznych? Jak to jest, że Węgry i Grecja, gdzie państwo wydaje na mieszkańca nie tylko procentowo, ale i bezwzględnie więcej niż w Korei Południowej i Estonii niekoniecznie mają lepszą ochronę zdrowia niż te ostatnie kraje? W rankingu CEOWORLD Polska wypada w tym porównaniu najgorzej, ale czy można powiedzieć, że to wynik zbyt niskich ogólnych wydatków państwa?
Jako inny poszkodowany obszar dr Sawulski wskazuje tu mieszkalnictwo („nie można mówić o zmianie paradygmatu w sytuacji, gdy w Polsce wciąż nie buduje się mieszkań społecznych”). No to zobaczmy, jak w ww. krajach wygląda sytuacja pod tym względem, za OECD Better Life Index:
Korea Południowa – 23. miejsce pod wględem średniej liczby pokoi w mieszkaniu na osobę (1,5), 26. miejsce pod względem odsetka osób bez dostępu do WC w mieszkaniu (2,5%), 1. miejsce pod względu udziału wydatków na mieszkanie w dysponowalnych dochodach (15%). Ogólnie 5. miejsce.
Estonia – 22. miejsce pod wględem średniej liczby pokoi w mieszkaniu na osobę (1,6), 32. miejsce pod względem odsetka osób bez dostępu do WC w mieszkaniu (7%), 3. miejsce pod względu udziału wydatków na mieszkanie w dysponowalnych dochodach (17%). Ogólnie 10. miejsce.
Węgry – 32. miejsce pod wględem średniej liczby pokoi w mieszkaniu na osobę (1,2), 29. miejsce pod względem odsetka osób bez dostępu do WC w mieszkaniu (4,7%), 10. miejsce pod względu udziału wydatków na mieszkanie w dysponowalnych dochodach (19%). Ogólnie 23. miejsce.
Grecja – 31. miejsce pod wględem średniej liczby pokoi w mieszkaniu na osobę (1,2), 13. miejsce pod względem odsetka osób bez dostępu do WC w mieszkaniu (0,5%), 33. miejsce pod względu udziału wydatków na mieszkanie w dysponowalnych dochodach (23%). Ogólnie 31. miejsce.
Polska – 35. miejsce pod wględem średniej liczby pokoi w mieszkaniu na osobę (1,1), 27. miejsce pod względem odsetka osób bez dostępu do WC w mieszkaniu (3%), 28. miejsce pod względu udziału wydatków na mieszkanie w dysponowalnych dochodach (22%). Ogólnie 34. miejsce.
Jak to jest, że wśród państw z porównywalnym bezwzględnym udziałem wydatków państwa w PKB na głowę są takie różnice w dostępie do mieszkań? Jak to jest, że Węgry i Grecja, gdzie państwo wydaje na mieszkańca nie tylko procentowo, ale i bezwzględnie więcej niż w Korei Południowej i Estonii są niżej w tym rankingu niż te ostatnie kraje? Polska wypada w tym przypadku najgorzej, ale czy można powiedzieć, że to wynik zbyt niskich ogólnych wydatków państwa?
Kolejnym poszkodowanym w wyniku zbyt niskich ogólnych wydatków państwa obszarem wg dr. Sawulskiego jest „tragiczna dostępność do żłobków”. Nie znalazłem danych dotyczących bezpośrednio dostępności do żłobków w różnych krajach, ale znalazłem dane OECD z 2016 r. dotyczące kosztów opieki nad dziećmi w „childcare centre” przy uwzględnieniu świadczeń od państwa. Jak to wygląda?
Korea Południowa – 1. miejsce, koszty opieki nad dziećmi ponoszone z kieszeni ich opiekunów to 0% dochodu rodziny (państwo pokrywa całość kosztów).
Grecja – 3. miejsce, koszty opieki nad dziećmi ponoszone z kieszeni ich opiekunów to 3,5% dochodu rodziny (państwo pokrywa niewiele).
Węgry – 4. miejsce, koszty opieki nad dziećmi ponoszone z kieszeni ich opiekunów to 3,9% dochodu rodziny (państwo nic nie pokrywa).
Estonia – 7. miejsce, koszty opieki nad dziećmi ponoszone z kieszeni ich opiekunów to 5% dochodu rodziny (państwo nic nie pokrywa, ale daje ulgę podatkową).
Polska – 9. miejsce, koszty opieki nad dziećmi ponoszone z kieszeni ich opiekunów to 5,5% dochodu rodziny (państwo pokrywa sporo).
Jak to jest, że mieszkańcy Węgier i Grecji, gdzie państwo wydaje na mieszkańca nie tylko procentowo, ale i bezwzględnie więcej niż w Korei Południowej ponoszą z własnej kieszeni relatywnie wyższe koszty opieki nad dziećmi niż w tej ostatniej (choć niskie)? Jak to jest, że na Węgrzech, gdzie państwo wydaje wśród wymienionych krajów ogólnie najwięcej na mieszkańca, najmniej dokłada się do opieki nad dziećmi, a w Korei Południowej, gdzie wydaje mniej bezwzględnie i sporo mniej, jeśli chodzi o procent PKB, refunduje całość kosztów tej opieki?
Jakoś nie widać jednoznacznej zależności pomiędzy ogólnymi wydatkami państwa, a jakością ochrony zdrowia, dostępem ludzi do mieszkań czy kosztami opieki nad dziećmi. A czy jest zależność między tymi wydatkami, a ogólną jakością życia? Wróćmy do OECD Better Life Index i zobaczmy ogólny ranking, oparty na takich elementach, jak mieszkania, dochody, praca, społeczność, edukacja, środowisko, zaangażowanie obywatelskie, zdrowie, satysfakcja z życia, bezpieczeństwo, balans między pracą a życiem:
Estonia – 21. miejsce, Polska – 27. miejsce, Korea Południowa – 30. miejsce, Węgry – 31. miejsce, Grecja – 36. miejsce.
Państwa z podobnym bezwzględnym poziomem wydatków na głowę mieszkańca, zbliżonym do Polski, są w różnych miejscach rankingu obejmującego 40 krajów. Co więcej, te z najwyższym udziałem procentowym tych wydatków są najniżej. A w czołówce rankingu, gdzie przeważają bogate społeczeństwa, kraje z większym i mniejszym procentowym udziałem wydatków państwa w gospodarce mieszają się ze sobą. Na czele jest Norwegia z wysokim (48,7%) udziałem tych wydatków, ale już na 3. miejscu jest Islandia z udziałem zbliżonym do Polski (41,7%). Szwajcaria, która ma ten udział dość niski jest wyżej niż Finlandia, gdzie jest on jednym z najwyższych (drugie miejsce na świecie). A Irlandia, gdzie wynosi on 25,7% (20247,75 dolarów międzynarodowych na głowę przy uwzględnieniu siły nabywczej) i Wielka Brytania, gdzie wynosi on 39,3% (17962,06 dolarów międzynarodowych na głowę przy uwzględnieniu siły nabywczej) wyprzedzają Francję, gdzie wynosi on 56% (25634 dolarów międzynarodowych na głowę przy uwzględnieniu siły nabywczej).
W przypadku rankingu dochodów (uwzględniającego zarówno średnią wartość majątku gospodarstw domowych netto, jak ich średnie dochody po opodatkowaniu) na czele widać dwa kraje z udziałem wydatków państwa w gospodarce zbliżonym do Polski (nieco wyższym) – Luksemburg i Islandię oraz trzy kraje, gdzie udział ten jest niższy – USA, Szwajcarię i Wielką Brytanię. A z wcześniej porównywanej piątki Korea Południowa jest na 22. miejscu, Polska na 26., Estonia na 28., Grecja na 32. i Węgry na 33. miejscu.
Nie widać związku między ogólnymi wydatkami państwa a dobrobytem. Państwo z dużym udziałem swoich wydatków w gospodarce niekoniecznie jest „państwem dobrobytu” czy raczej państwem w społeczeństwie dobrobytu, a państwo z niższym udziałem swoich wydatków w gospodarce niekoniecznie nie jest państwem w takim społeczeństwie.
Podniesienie udziału wydatków państwa w gospodarce do 46% lub więcej, z równoczesnym wzrostem obciążeń podatkowych, jak to sugeruje dr Sawulski, nie jest ani konieczne do osiągnięcia dobrobytu, ani do polepszenia wskazywanych przez niego obszarów, ani też z drugiej strony nie gwarantuje, że owe obszary się polepszą. Nie ma żadnej gwarancji, że zdobyte w ten sposób środki zostaną wydane na poprawę owych obszarów, nie ma też żadnej gwarancji, że nawet, jak to nastąpi, zostaną wydane efektywnie. W dodatku skąd wiadomo, że nie spowolni to rozwoju gospodarczego? Z drugiej strony można przecież wydawać na np. ochronę zdrowia więcej bez zwiększania ogólnych wydatków państwa i podatków – wystarczy zmniejszyć wydatki (przede wszystkim państwa i samorządów) na inne cele. Można też spróbować zwiększyć efektywność tych wydatków wprowadzając np. prywatną konkurencję dla NFZ i dając ludziom wybór choćby w tym zakresie. Przy okazji – nie jest prawdą twierdzenie dr. Sawulskiego, że „na ochronę zdrowia przeznaczamy wciąż mniej niż 5% PKB”. Łącznie z wydatkami prywatnymi, stanowiącymi ponad 30% wydatków na ten cel, wg oficjalnych danych z Narodowego Rachunku Zdrowia było to 130,1 mld zł w 2017 r., co stanowiło wówczas ponad 7% PKB Polski.
„Zmiana paradygmatu”, o której dr Sawulski wspomina jest wskazana, ale nie tak, jak on to sugeruje. Przeciwnie, należy zastanowić się, czy aby na pewno niedofinansowanie usług publicznych wynika z tego, że udział państwa w PKB Polski jest zbyt mały. I czy na pewno te usługi powinny być świadczone wyłącznie, a nawet w ogóle przez państwo lub samorządy. A jeśli przez państwo lub samorządy, to czy powinny być finansowane przymusowo z podatków.

Zdaniem dr. Jakuba Sawulskiego, eksperta w Biurze Analiz Sejmowych, kt\u00f3ry wyg\u0142osi\u0142 wyk\u0142ad na Kongresie Klubu Jagiello\u0144skiego<\/a>, „nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o pa\u0144stwie dobrobytu, je\u017celi w Polsce us\u0142ugi publiczne s\u0105 na niskim poziomie z powodu niedofinansowania. Je\u015bli chcemy takie pa\u0144stwo, musimy by\u0107 gotowi na wzrost obci\u0105\u017ce\u0144 podatkowych i zwi\u0119kszenie udzia\u0142u pa\u0144stwa w gospodarce do minimum 46% PKB”<\/em>.
\nJak to jest, \u017ce w Grecji czy na W\u0119grzech, kt\u00f3re maj\u0105 udzia\u0142 wydatk\u00f3w pa\u0144stwa w gospodarce powy\u017cej 46% PKB<\/a>, dobrobyt wcale nie jest wy\u017cszy ni\u017c w Polsce?
\nI jak to jest, \u017ce ten udzia\u0142 jest ni\u017cszy w Szwajcarii, Japonii, Korei Po\u0142udniowej, USA, Irlandii czy Wielkiej Brytanii \u2013 krajach powszechnie kojarzonych z dobrobytem wy\u017cszym ni\u017c w Polsce? W Polsce pod koniec 2018 r. wynosi\u0142 on 41,5% (teraz wg dr. Sawulskiego wynosi oko\u0142o 42%) \u2013 w Wielkiej Brytanii 39,3%, w Japonii 38,9%, w USA 38%, w Szwajcarii 32,4%, w Korei Po\u0142udniowej 32,26%, a w Irlandii 25,7%. Ni\u017cszy jest te\u017c w np. Czechach (40,8%) czy Estonii (39,5%).
\nCzy to dlatego, \u017ce to kraje po prostu bogatsze od Polski? Pomi\u0144my rozwa\u017cania na temat zale\u017cno\u015bci bogactwa kraju od udzia\u0142u rz\u0105du w gospodarce (jakkolwiek nie s\u0105 one nieistotne) i policzmy, jaki by\u0142 ten udzia\u0142 pa\u0144stwa w PKB przypadaj\u0105cym na g\u0142ow\u0119 mieszka\u0144ca, z uwzgl\u0119dnieniem si\u0142y nabywczej<\/a>, na koniec 2018 r., w dolarach mi\u0119dzynarodowych, w niekt\u00f3rych z nich:
\nPolska \u2013 \u202d13254,68\u202c
\nGrecja \u2013 13600,44
\nKorea Po\u0142udniowa \u2013 \u202d13339,83\u202c
\nEstonia \u2013 13467,92
\nW\u0119gry \u2013 14834,89.
\nJak wida\u0107 zbli\u017cony. Ale jednak Korea Po\u0142udniowa kojarzona jest z wi\u0119kszym dobrobytem ni\u017c Polska, a Grecja cz\u0119sto z mniejszym. B\u0142\u0119dne mniemanie? Wg dr. Sawulskiego jednym z g\u0142\u00f3wnych poszkodowanych zbyt niskiego udzia\u0142u wydatk\u00f3w pa\u0144stwa w gospodarce jest ochrona zdrowia. Zobaczmy, gdzie te kraje znajduj\u0105 si\u0119 wg Health Care Index<\/a> robionym przez Numbeo.com:
\nKorea Po\u0142udniowa \u2013 2. miejsce (81,97 pkt, w rankingu rozszerzonym 149,94 pkt).
\nEstonia \u2013 20. miejsce (72,67 pkt, w rankingu rozszerzonym 132,9 pkt).
\nPolska \u2013 53. miejsce (61,01 pkt, w rankingu rozszerzonym 109,36 pkt).
\nGrecja \u2013 67. miejsce (56,21 pkt, w rankingu rozszerzonym 99,67 pkt).
\nW\u0119gry \u2013 87. miejsce (47,8 pkt, w rankingu rozszerzonym 86,17 pkt).
\nW innym rankingu o tej samej nazwie za 2019 r.<\/a>, robionym przez magazyn CEOWORLD wygl\u0105da to tak:
\nKorea Po\u0142udniowa \u2013 2. miejsce (77,7 pkt).
\nGrecja \u2013 26. miejsce (48,13 pkt).
\nEstonia \u2013 32. miejsce (45,3 pkt).
\nW\u0119gry \u2013 49. miejsce (39,37 pkt).
\nPolska \u2013 51. miejsce (39,02 pkt.).
\nI jeszcze ranking Health Care Efficiency<\/a> Bloomberga z 2018 r.:
\nKorea Po\u0142udniowa \u2013 5. miejsce (67,4 pkt).
\nGrecja \u2013 14. miejsce (56 pkt).
\nPolska \u2013 24. miejsce (52,7 pkt).
\nW\u0119gry \u2013 42. miejsce (42 pkt).
\n(Estonia nie zosta\u0142a sklasyfikowana).
\nJak to jest, \u017ce w\u015br\u00f3d pa\u0144stw z por\u00f3wnywalnym bezwzgl\u0119dnym udzia\u0142em wydatk\u00f3w pa\u0144stwa w PKB na g\u0142ow\u0119 s\u0105 takie r\u00f3\u017cnice w jako\u015bci us\u0142ug medycznych? Jak to jest, \u017ce W\u0119gry i Grecja, gdzie pa\u0144stwo wydaje na mieszka\u0144ca nie tylko procentowo, ale i bezwzgl\u0119dnie wi\u0119cej ni\u017c w Korei Po\u0142udniowej i Estonii niekoniecznie maj\u0105 lepsz\u0105 ochron\u0119 zdrowia ni\u017c te ostatnie kraje? W rankingu CEOWORLD Polska wypada w tym por\u00f3wnaniu najgorzej, ale czy mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce to wynik zbyt niskich og\u00f3lnych wydatk\u00f3w pa\u0144stwa?
\nJako inny poszkodowany obszar dr Sawulski wskazuje tu mieszkalnictwo („nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o zmianie paradygmatu w sytuacji, gdy w Polsce wci\u0105\u017c nie buduje si\u0119 mieszka\u0144 spo\u0142ecznych”<\/em>). No to zobaczmy, jak w ww. krajach wygl\u0105da sytuacja pod tym wzgl\u0119dem, za OECD Better Life Index<\/a>:
\nKorea Po\u0142udniowa \u2013 23. miejsce pod wgl\u0119dem \u015bredniej liczby pokoi w mieszkaniu na osob\u0119 (1,5), 26. miejsce pod wzgl\u0119dem odsetka os\u00f3b bez dost\u0119pu do WC w mieszkaniu (2,5%), 1. miejsce pod wzgl\u0119du udzia\u0142u wydatk\u00f3w na mieszkanie w dysponowalnych dochodach (15%). Og\u00f3lnie 5. miejsce.
\nEstonia \u2013 22. miejsce pod wgl\u0119dem \u015bredniej liczby pokoi w mieszkaniu na osob\u0119 (1,6), 32. miejsce pod wzgl\u0119dem odsetka os\u00f3b bez dost\u0119pu do WC w mieszkaniu (7%), 3. miejsce pod wzgl\u0119du udzia\u0142u wydatk\u00f3w na mieszkanie w dysponowalnych dochodach (17%). Og\u00f3lnie 10. miejsce.
\nW\u0119gry \u2013 32. miejsce pod wgl\u0119dem \u015bredniej liczby pokoi w mieszkaniu na osob\u0119 (1,2), 29. miejsce pod wzgl\u0119dem odsetka os\u00f3b bez dost\u0119pu do WC w mieszkaniu (4,7%), 10. miejsce pod wzgl\u0119du udzia\u0142u wydatk\u00f3w na mieszkanie w dysponowalnych dochodach (19%). Og\u00f3lnie 23. miejsce.
\nGrecja \u2013 31. miejsce pod wgl\u0119dem \u015bredniej liczby pokoi w mieszkaniu na osob\u0119 (1,2), 13. miejsce pod wzgl\u0119dem odsetka os\u00f3b bez dost\u0119pu do WC w mieszkaniu (0,5%), 33. miejsce pod wzgl\u0119du udzia\u0142u wydatk\u00f3w na mieszkanie w dysponowalnych dochodach (23%). Og\u00f3lnie 31. miejsce.
\nPolska \u2013 35. miejsce pod wgl\u0119dem \u015bredniej liczby pokoi w mieszkaniu na osob\u0119 (1,1), 27. miejsce pod wzgl\u0119dem odsetka os\u00f3b bez dost\u0119pu do WC w mieszkaniu (3%), 28. miejsce pod wzgl\u0119du udzia\u0142u wydatk\u00f3w na mieszkanie w dysponowalnych dochodach (22%). Og\u00f3lnie 34. miejsce.
\nJak to jest, \u017ce w\u015br\u00f3d pa\u0144stw z por\u00f3wnywalnym bezwzgl\u0119dnym udzia\u0142em wydatk\u00f3w pa\u0144stwa w PKB na g\u0142ow\u0119 s\u0105 takie r\u00f3\u017cnice w dost\u0119pie do mieszka\u0144? Jak to jest, \u017ce W\u0119gry i Grecja, gdzie pa\u0144stwo wydaje na mieszka\u0144ca nie tylko procentowo, ale i bezwzgl\u0119dnie wi\u0119cej ni\u017c w Korei Po\u0142udniowej i Estonii s\u0105 ni\u017cej w tym rankingu ni\u017c te ostatnie kraje? Polska wypada w tym przypadku najgorzej, ale czy mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce to wynik zbyt niskich og\u00f3lnych wydatk\u00f3w pa\u0144stwa?
\nKolejnym poszkodowanym w wyniku zbyt niskich og\u00f3lnych wydatk\u00f3w pa\u0144stwa obszarem wg dr. Sawulskiego jest „tragiczna dost\u0119pno\u015b\u0107 do \u017c\u0142obk\u00f3w”<\/em>. Nie znalaz\u0142em danych dotycz\u0105cych bezpo\u015brednio dost\u0119pno\u015bci do \u017c\u0142obk\u00f3w w r\u00f3\u017cnych krajach, ale znalaz\u0142em dane OECD z 2016 r.<\/a> dotycz\u0105ce koszt\u00f3w opieki nad dzie\u0107mi w „childcare centre” przy uwzgl\u0119dnieniu \u015bwiadcze\u0144 od pa\u0144stwa. Jak to wygl\u0105da?
\nKorea Po\u0142udniowa \u2013 1. miejsce, koszty opieki nad dzie\u0107mi ponoszone z kieszeni ich opiekun\u00f3w to 0% dochodu rodziny (pa\u0144stwo pokrywa ca\u0142o\u015b\u0107 koszt\u00f3w).
\nGrecja \u2013 3. miejsce, koszty opieki nad dzie\u0107mi ponoszone z kieszeni ich opiekun\u00f3w to 3,5% dochodu rodziny (pa\u0144stwo pokrywa niewiele).
\nW\u0119gry \u2013 4. miejsce, koszty opieki nad dzie\u0107mi ponoszone z kieszeni ich opiekun\u00f3w to 3,9% dochodu rodziny (pa\u0144stwo nic nie pokrywa).
\nEstonia \u2013 7. miejsce, koszty opieki nad dzie\u0107mi ponoszone z kieszeni ich opiekun\u00f3w to 5% dochodu rodziny (pa\u0144stwo nic nie pokrywa, ale daje ulg\u0119 podatkow\u0105).
\nPolska \u2013 9. miejsce, koszty opieki nad dzie\u0107mi ponoszone z kieszeni ich opiekun\u00f3w to 5,5% dochodu rodziny (pa\u0144stwo pokrywa sporo).
\nJak to jest, \u017ce mieszka\u0144cy W\u0119gier i Grecji, gdzie pa\u0144stwo wydaje na mieszka\u0144ca nie tylko procentowo, ale i bezwzgl\u0119dnie wi\u0119cej ni\u017c w Korei Po\u0142udniowej ponosz\u0105 z w\u0142asnej kieszeni relatywnie wy\u017csze koszty opieki nad dzie\u0107mi ni\u017c w tej ostatniej (cho\u0107 niskie)? Jak to jest, \u017ce na W\u0119grzech, gdzie pa\u0144stwo wydaje w\u015br\u00f3d wymienionych kraj\u00f3w og\u00f3lnie najwi\u0119cej na mieszka\u0144ca, najmniej dok\u0142ada si\u0119 do opieki nad dzie\u0107mi, a w Korei Po\u0142udniowej, gdzie wydaje mniej bezwzgl\u0119dnie i sporo mniej, je\u015bli chodzi o procent PKB, refunduje ca\u0142o\u015b\u0107 koszt\u00f3w tej opieki?
\nJako\u015b nie wida\u0107 jednoznacznej zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy og\u00f3lnymi wydatkami pa\u0144stwa, a jako\u015bci\u0105 ochrony zdrowia, dost\u0119pem ludzi do mieszka\u0144 czy kosztami opieki nad dzie\u0107mi. A czy jest zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy tymi wydatkami, a og\u00f3ln\u0105 jako\u015bci\u0105 \u017cycia? Wr\u00f3\u0107my do OECD Better Life Index i zobaczmy og\u00f3lny ranking<\/a>, oparty na takich elementach, jak mieszkania, dochody, praca, spo\u0142eczno\u015b\u0107, edukacja, \u015brodowisko, zaanga\u017cowanie obywatelskie, zdrowie, satysfakcja z \u017cycia, bezpiecze\u0144stwo, balans mi\u0119dzy prac\u0105 a \u017cyciem:
\nEstonia \u2013 21. miejsce, Polska \u2013 27. miejsce, Korea Po\u0142udniowa \u2013 30. miejsce, W\u0119gry \u2013 31. miejsce, Grecja \u2013 36. miejsce.
\nPa\u0144stwa z podobnym bezwzgl\u0119dnym poziomem wydatk\u00f3w na g\u0142ow\u0119 mieszka\u0144ca, zbli\u017conym do Polski, s\u0105 w r\u00f3\u017cnych miejscach rankingu obejmuj\u0105cego 40 kraj\u00f3w. Co wi\u0119cej, te z najwy\u017cszym udzia\u0142em procentowym tych wydatk\u00f3w s\u0105 najni\u017cej. A w czo\u0142\u00f3wce rankingu, gdzie przewa\u017caj\u0105 bogate spo\u0142ecze\u0144stwa, kraje z wi\u0119kszym i mniejszym procentowym udzia\u0142em wydatk\u00f3w pa\u0144stwa w gospodarce mieszaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105. Na czele jest Norwegia z wysokim (48,7%) udzia\u0142em tych wydatk\u00f3w, ale ju\u017c na 3. miejscu jest Islandia z udzia\u0142em zbli\u017conym do Polski (41,7%). Szwajcaria, kt\u00f3ra ma ten udzia\u0142 do\u015b\u0107 niski jest wy\u017cej ni\u017c Finlandia, gdzie jest on jednym z najwy\u017cszych (drugie miejsce na \u015bwiecie). A Irlandia, gdzie wynosi on 25,7% (20247,75 dolar\u00f3w mi\u0119dzynarodowych na g\u0142ow\u0119 przy uwzgl\u0119dnieniu si\u0142y nabywczej) i Wielka Brytania, gdzie wynosi on 39,3% (17962,06 dolar\u00f3w mi\u0119dzynarodowych na g\u0142ow\u0119 przy uwzgl\u0119dnieniu si\u0142y nabywczej) wyprzedzaj\u0105 Francj\u0119, gdzie wynosi on 56% (25634 dolar\u00f3w mi\u0119dzynarodowych na g\u0142ow\u0119 przy uwzgl\u0119dnieniu si\u0142y nabywczej).
\nW przypadku rankingu dochod\u00f3w<\/a> (uwzgl\u0119dniaj\u0105cego zar\u00f3wno \u015bredni\u0105 warto\u015b\u0107 maj\u0105tku gospodarstw domowych netto, jak ich \u015brednie dochody po opodatkowaniu) na czele wida\u0107 dwa kraje z udzia\u0142em wydatk\u00f3w pa\u0144stwa w gospodarce zbli\u017conym do Polski (nieco wy\u017cszym) \u2013 Luksemburg i Islandi\u0119 oraz trzy kraje, gdzie udzia\u0142 ten jest ni\u017cszy \u2013 USA, Szwajcari\u0119 i Wielk\u0105 Brytani\u0119. A z wcze\u015bniej por\u00f3wnywanej pi\u0105tki Korea Po\u0142udniowa jest na 22. miejscu, Polska na 26., Estonia na 28., Grecja na 32. i W\u0119gry na 33. miejscu.
\nNie wida\u0107 zwi\u0105zku mi\u0119dzy og\u00f3lnymi wydatkami pa\u0144stwa a dobrobytem. Pa\u0144stwo z du\u017cym udzia\u0142em swoich wydatk\u00f3w w gospodarce niekoniecznie jest „pa\u0144stwem dobrobytu” czy raczej pa\u0144stwem w spo\u0142ecze\u0144stwie dobrobytu, a pa\u0144stwo z ni\u017cszym udzia\u0142em swoich wydatk\u00f3w w gospodarce niekoniecznie nie jest pa\u0144stwem w takim spo\u0142ecze\u0144stwie.
\nPodniesienie udzia\u0142u wydatk\u00f3w pa\u0144stwa w gospodarce do 46% lub wi\u0119cej, z r\u00f3wnoczesnym wzrostem obci\u0105\u017ce\u0144 podatkowych, jak to sugeruje dr Sawulski, nie jest ani konieczne do osi\u0105gni\u0119cia dobrobytu, ani do polepszenia wskazywanych przez niego obszar\u00f3w, ani te\u017c z drugiej strony nie gwarantuje, \u017ce owe obszary si\u0119 polepsz\u0105. Nie ma \u017cadnej gwarancji, \u017ce zdobyte w ten spos\u00f3b \u015brodki zostan\u0105 wydane na popraw\u0119 owych obszar\u00f3w, nie ma te\u017c \u017cadnej gwarancji, \u017ce nawet, jak to nast\u0105pi, zostan\u0105 wydane efektywnie. W dodatku sk\u0105d wiadomo, \u017ce nie spowolni to rozwoju gospodarczego? Z drugiej strony mo\u017cna przecie\u017c wydawa\u0107 na np. ochron\u0119 zdrowia wi\u0119cej bez zwi\u0119kszania og\u00f3lnych wydatk\u00f3w pa\u0144stwa i podatk\u00f3w \u2013 wystarczy zmniejszy\u0107 wydatki (przede wszystkim pa\u0144stwa i samorz\u0105d\u00f3w) na inne cele. Mo\u017cna te\u017c spr\u00f3bowa\u0107 zwi\u0119kszy\u0107 efektywno\u015b\u0107 tych wydatk\u00f3w wprowadzaj\u0105c np. prywatn\u0105 konkurencj\u0119 dla NFZ i daj\u0105c ludziom wyb\u00f3r cho\u0107by w tym zakresie. Przy okazji \u2013 nie jest prawd\u0105 twierdzenie dr. Sawulskiego, \u017ce „na ochron\u0119 zdrowia przeznaczamy wci\u0105\u017c mniej ni\u017c 5% PKB”<\/em>. \u0141\u0105cznie z wydatkami prywatnymi, stanowi\u0105cymi ponad 30% wydatk\u00f3w na ten cel, wg oficjalnych danych z Narodowego Rachunku Zdrowia<\/a> by\u0142o to 130,1 mld z\u0142 w 2017 r., co stanowi\u0142o w\u00f3wczas ponad 7% PKB Polski.
\n„Zmiana paradygmatu”, o kt\u00f3rej dr Sawulski wspomina jest wskazana, ale nie tak, jak on to sugeruje. Przeciwnie, nale\u017cy zastanowi\u0107 si\u0119, czy aby na pewno niedofinansowanie us\u0142ug publicznych wynika z tego, \u017ce udzia\u0142 pa\u0144stwa w PKB Polski jest zbyt ma\u0142y. I czy na pewno te us\u0142ugi powinny by\u0107 \u015bwiadczone wy\u0142\u0105cznie, a nawet w og\u00f3le przez pa\u0144stwo lub samorz\u0105dy. A je\u015bli przez pa\u0144stwo lub samorz\u0105dy, to czy powinny by\u0107 finansowane przymusowo z podatk\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1675"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1675"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1675\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1678,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1675\/revisions\/1678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1675"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1675"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1675"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}