Federacja Młodych Socjaldemokratów opublikowała na Facebooku wpis, w którym usiłuje przekonać, że zastąpienie państwowych armii prywatnymi organizacjami militarnymi, co postulują libertarianie, to zły pomysł. Jako argument autorzy wpisu podają przykłady prywatnych oddziałów najemnych zatrudnianych przez rządy, którzy albo zdradzali swoich mocodawców dla pieniędzy (najemnicy krzyżaccy podczas wojny trzynastoletniej), albo dokonywały zbrodni na ludności cywilnej i łupiły dobra kultury (najemnicy zatrudniani przez rząd USA podczas wojny w Iraku), albo walczyły w imię interesów korporacji (najemnicy walczący po stronie separatystycznego rządu Katangi).
Jednak krytyka ta nie jest dobrze wycelowana. Po pierwsze państwowe armie od dawien dawna również dokonywały zbrodni na ludności cywilnej i łupiły dobra kultury – i to w znacznie większym stopniu. Robią to zresztą nadal. Podobnie normą są wojny prowadzone przy użyciu takich armii w obronie tych czy innych interesów gospodarczych. Po drugie, przykład najemników na żołdzie krzyżackim, którzy zostali przekupieni przez króla Kazimierza nie jest zbyt trafny, bo najemnicy ci zdecydowali się wydać królowi za pieniądze część obsadzonych przez siebie twierdz (a wcześniej wziąć je w zastaw) po tym, jak Krzyżacy przestali płacić im żołd, czyli złamali warunki umowy.
Ale najistotniejsze jest to, że wynajmowanie przez rządy prywatnych organizacji militarnych działających dla zysku nie jest wcale tym, co postulują libertarianie.
Libertarianie postulują, by obrona (działania agresywne są sprzeczne z libertarianizmem) była zorganizowana i finansowana w sposób dobrowolny. Z jednej strony wyklucza to finansowanie jej przez tradycyjne, utrzymywane z przymusowych podatków państwo (czy to w formie bezpośredniego zatrudniania oficerów i żołnierzy oraz kupowania broni, czy to w formie wynajmowania gotowych oddziałów zbrojnych), z drugiej nie wyklucza wcale tego, by organizacje zajmujące się tą obroną nie kierowały się zyskiem i były np. ochotniczymi stowarzyszeniami.
Przykłady takich, w pewnym sensie „libertariańskich” lub przynajmniej zbliżonych sił zbrojnych można znaleźć w historii i to nawet tej polskiej.
W Polsce czysto prywatne, choć nie najemnicze, siły zbrojne zostały użyte właśnie podczas wojny trzynastoletniej. W nocy z 14 na 15 sierpnia 1457 roku (dziś przypada kolejna rocznica i dlatego libertarianie nie powinni chcieć zmieniać daty święta wojska polskiego ) trzy uzbrojone prywatne statki handlowe (nawet nie oficjalni kaprowie) z Gdańska, płynące z ładunkiem towarów, natknęły się niedaleko Bornholmu na konwój szesnastu statków duńskich i inflanckich (Dania była sojusznikiem Zakonu Krzyżackiego w wojnie i blokowała gdańską żeglugę na Bałtyku). Doszło do starcia, w którym gdańszczanie zatopili jeden okręt konwoju, zabili około trzystu ludzi wroga (tracąc tylko dwunastu) i wzięli do niewoli czterdziestu jeńców, w tym pięciu urzędników krzyżackich.
Ogólnie w dawnej Rzeczypospolitej państwo nie miało monopolu na armię. Przykładem alternatywnych dla państwa dobrowolnych organizacji o charakterze zbrojnym (choć tymczasowych) były konfederacje szlacheckie. Konfederacje były zwykle tworzone pod hasłem obrony swobód (choć bywało to różnie rozumiane), zdarzało się im walczyć z wrogiem zewnętrznym (np. konfederacja dzikowska, konfederacja barska), zdarzało się również przeciwstawiać armii własnego państwa czy króla. W listopadzie 1700 r. pod Olkienikami skonfederowana szlachta litewska pokonała regularne wojsko dowodzone przez hetmana Sapiehę, kończąc tyranię rodu Sapiehów opartą na skupieniu przez nich we własnych rękach najważniejszych urzędów państwowych. W 1715 roku po szeregu bitew i negocjacji konfederatom tarnogrodzkim udało się (choć z pomocą części regularnej armii) doprowadzić do wycofania z Rzeczypospolitej wojsk saskich Augusta II, na utrzymanie których ściągane były bezprawne podatki.
Należy wspomnieć, że własne siły zbrojne, niepodlegające państwu i niefinansowane z podatków, posiadali także magnaci – choć w tym przypadku niekoniecznie były używane jedynie w obronie, a pod względem łupienia ludności cywilnej w przypadku ich nieopłacania czy słabego opłacania nie różniły się od wojsk państwowych (które z kolei z punktu widzenia cywilów niespecjalnie różniły się od żołnierzy nieprzyjaciela).
Inny przykład w pewnym stopniu zahaczający o tereny obecnej Polski to pruski Korpus Lützowa. W 1813 r. około 3500 ochotników z całych Niemiec przystąpiło do utworzonego w ewangelickim kościele w Rogau na Dolnym Śląsku (obecnie Rogów Sobócki) oddziału wojskowego, który wziął udział w walkach z armią Napoleona. Oddział walczył w strukturach pruskiej armii, ale nie był finansowany przez państwo pruskie, któremu brakowało pieniędzy – ochotnicy wyposażali się na własną rękę. Ciekawostką jest to, że od barw tego korpusu pochodzą obecne kolory flagi Niemiec.
Jedną z najdłużej funkcjonujących i najbardziej skutecznych dobrowolnych organizacji militarnych o charakterze obronnym była utworzona w 1920 r. przez żydowskich osadników w Palestynie, w obliczu nasilającego się konfliktu z Arabami, Hagana (Obrona). Ciekawostką dla Młodych Socjaldemokratów może być to, że utworzono ją w kibucu i to podczas konwencji wyborczej lewicowej partii syjonistycznej Achdut ha-Awoda (Jedność Pracy), a niedługo potem podporządkowano ją związkowi zawodowemu Histadrut. Hagana składała się początkowo z ochotników broniących swoich osiedli, a następnie, po uzyskaniu finansowania przez Agencję Żydowską (nadal pochodzącego ze środków prywatnych i dobrowolnego) przyjęła formę zorganizowanych oddziałów przypominających oddziały wojskowe. Skutecznie opierała się Arabom podczas powstania w latach 1936-39, a nawet podejmowała działania zbrojne przeciwko Brytyjczykom. Członkowie Hagany byli szkoleni m. in. w Polsce – przed wojną przez polskich instruktorów wojskowych, a w 1947-1948 r. w Bolkowie na Dolnym Śląsku już przez własnych. Dopiero po wybuchu wojny domowej w Palestynie w grudniu 1947 roku Hagana została przekształcona w organizację opartą na poborze, a w maju 1948 r. w Siły Obronne nowo powstałego państwa Izrael (Cwa Hagana LeIsrael).

Federacja M\u0142odych Socjaldemokrat\u00f3w opublikowa\u0142a na Facebooku wpis<\/a>, w kt\u00f3rym usi\u0142uje przekona\u0107, \u017ce zast\u0105pienie pa\u0144stwowych armii prywatnymi organizacjami militarnymi, co postuluj\u0105 libertarianie, to z\u0142y pomys\u0142. Jako argument autorzy wpisu podaj\u0105 przyk\u0142ady prywatnych oddzia\u0142\u00f3w najemnych zatrudnianych przez rz\u0105dy, kt\u00f3rzy albo zdradzali swoich mocodawc\u00f3w dla pieni\u0119dzy (najemnicy krzy\u017caccy podczas wojny trzynastoletniej), albo dokonywa\u0142y zbrodni na ludno\u015bci cywilnej i \u0142upi\u0142y dobra kultury (najemnicy zatrudniani przez rz\u0105d USA podczas wojny w Iraku), albo walczy\u0142y w imi\u0119 interes\u00f3w korporacji (najemnicy walcz\u0105cy po stronie separatystycznego rz\u0105du Katangi).
\nJednak krytyka ta nie jest dobrze wycelowana. Po pierwsze pa\u0144stwowe armie od dawien dawna r\u00f3wnie\u017c dokonywa\u0142y zbrodni na ludno\u015bci cywilnej i \u0142upi\u0142y dobra kultury – i to w znacznie wi\u0119kszym stopniu. Robi\u0105 to zreszt\u0105 nadal. Podobnie norm\u0105 s\u0105 wojny prowadzone przy u\u017cyciu takich armii w obronie tych czy innych interes\u00f3w gospodarczych. Po drugie, przyk\u0142ad najemnik\u00f3w na \u017co\u0142dzie krzy\u017cackim, kt\u00f3rzy zostali przekupieni przez kr\u00f3la Kazimierza nie jest zbyt trafny, bo najemnicy ci zdecydowali si\u0119 wyda\u0107 kr\u00f3lowi za pieni\u0105dze cz\u0119\u015b\u0107 obsadzonych przez siebie twierdz (a wcze\u015bniej wzi\u0105\u0107 je w zastaw) po tym, jak Krzy\u017cacy przestali p\u0142aci\u0107 im \u017co\u0142d, czyli z\u0142amali warunki umowy.
\nAle najistotniejsze jest to, \u017ce wynajmowanie przez rz\u0105dy prywatnych organizacji militarnych dzia\u0142aj\u0105cych dla zysku nie jest wcale tym, co postuluj\u0105 libertarianie.
\nLibertarianie postuluj\u0105, by obrona (dzia\u0142ania agresywne s\u0105 sprzeczne z libertarianizmem) by\u0142a zorganizowana i finansowana w spos\u00f3b dobrowolny. Z jednej strony wyklucza to finansowanie jej przez tradycyjne, utrzymywane z przymusowych podatk\u00f3w pa\u0144stwo (czy to w formie bezpo\u015bredniego zatrudniania oficer\u00f3w i \u017co\u0142nierzy oraz kupowania broni, czy to w formie wynajmowania gotowych oddzia\u0142\u00f3w zbrojnych), z drugiej nie wyklucza wcale tego, by organizacje zajmuj\u0105ce si\u0119 t\u0105 obron\u0105 nie kierowa\u0142y si\u0119 zyskiem i by\u0142y np. ochotniczymi stowarzyszeniami.
\nPrzyk\u0142ady takich, w pewnym sensie „libertaria\u0144skich” lub przynajmniej zbli\u017conych si\u0142 zbrojnych mo\u017cna znale\u017a\u0107 w historii i to nawet tej polskiej.
\nW Polsce czysto prywatne, cho\u0107 nie najemnicze, si\u0142y zbrojne zosta\u0142y u\u017cyte w\u0142a\u015bnie podczas wojny trzynastoletniej. W nocy z 14 na 15 sierpnia 1457 roku (dzi\u015b przypada kolejna rocznica i dlatego libertarianie nie powinni chcie\u0107 zmienia\u0107 daty \u015bwi\u0119ta wojska polskiego <\/span>) trzy uzbrojone prywatne statki handlowe (nawet nie oficjalni kaprowie) z Gda\u0144ska, p\u0142yn\u0105ce z \u0142adunkiem towar\u00f3w, natkn\u0119\u0142y si\u0119 niedaleko Bornholmu na konw\u00f3j szesnastu statk\u00f3w du\u0144skich i inflanckich (Dania by\u0142a sojusznikiem Zakonu Krzy\u017cackiego w wojnie i blokowa\u0142a gda\u0144sk\u0105 \u017ceglug\u0119 na Ba\u0142tyku). Dosz\u0142o do starcia, w kt\u00f3rym gda\u0144szczanie zatopili jeden okr\u0119t konwoju, zabili oko\u0142o trzystu ludzi wroga (trac\u0105c tylko dwunastu) i wzi\u0119li do niewoli czterdziestu je\u0144c\u00f3w, w tym pi\u0119ciu urz\u0119dnik\u00f3w krzy\u017cackich.
\nOg\u00f3lnie w dawnej Rzeczypospolitej pa\u0144stwo nie mia\u0142o monopolu na armi\u0119. Przyk\u0142adem alternatywnych dla pa\u0144stwa dobrowolnych organizacji o charakterze zbrojnym (cho\u0107 tymczasowych) by\u0142y konfederacje szlacheckie. Konfederacje by\u0142y zwykle tworzone pod has\u0142em obrony swob\u00f3d (cho\u0107 bywa\u0142o to r\u00f3\u017cnie rozumiane), zdarza\u0142o si\u0119 im walczy\u0107 z wrogiem zewn\u0119trznym (np. konfederacja dzikowska, konfederacja barska), zdarza\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c przeciwstawia\u0107 armii w\u0142asnego pa\u0144stwa czy kr\u00f3la. W listopadzie 1700 r. pod Olkienikami skonfederowana szlachta litewska pokona\u0142a regularne wojsko dowodzone przez hetmana Sapieh\u0119, ko\u0144cz\u0105c tyrani\u0119 rodu Sapieh\u00f3w opart\u0105 na skupieniu przez nich we w\u0142asnych r\u0119kach najwa\u017cniejszych urz\u0119d\u00f3w pa\u0144stwowych. W 1715 roku po szeregu bitew i negocjacji konfederatom tarnogrodzkim uda\u0142o si\u0119 (cho\u0107 z pomoc\u0105 cz\u0119\u015bci regularnej armii) doprowadzi\u0107 do wycofania z Rzeczypospolitej wojsk saskich Augusta II, na utrzymanie kt\u00f3rych \u015bci\u0105gane by\u0142y bezprawne podatki.
\nNale\u017cy wspomnie\u0107, \u017ce w\u0142asne si\u0142y zbrojne, niepodlegaj\u0105ce pa\u0144stwu i niefinansowane z podatk\u00f3w, posiadali tak\u017ce magnaci – cho\u0107 w tym przypadku niekoniecznie by\u0142y u\u017cywane jedynie w obronie, a pod wzgl\u0119dem \u0142upienia ludno\u015bci cywilnej w przypadku ich nieop\u0142acania czy s\u0142abego op\u0142acania nie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od wojsk pa\u0144stwowych (kt\u00f3re z kolei z punktu widzenia cywil\u00f3w niespecjalnie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od \u017co\u0142nierzy nieprzyjaciela).
\nInny przyk\u0142ad w pewnym stopniu zahaczaj\u0105cy o tereny obecnej Polski to pruski Korpus L\u00fctzowa. W 1813 r. oko\u0142o 3500 ochotnik\u00f3w z ca\u0142ych Niemiec przyst\u0105pi\u0142o do utworzonego w ewangelickim ko\u015bciele w Rogau na Dolnym \u015al\u0105sku (obecnie Rog\u00f3w Sob\u00f3cki) oddzia\u0142u wojskowego, kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w walkach z armi\u0105 Napoleona. Oddzia\u0142 walczy\u0142 w strukturach pruskiej armii, ale nie by\u0142 finansowany przez pa\u0144stwo pruskie, kt\u00f3remu brakowa\u0142o pieni\u0119dzy – ochotnicy wyposa\u017cali si\u0119 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119. Ciekawostk\u0105 jest to, \u017ce od barw tego korpusu pochodz\u0105 obecne kolory flagi Niemiec.
\nJedn\u0105 z najd\u0142u\u017cej funkcjonuj\u0105cych i najbardziej skutecznych dobrowolnych organizacji militarnych o charakterze obronnym by\u0142a utworzona w 1920 r. przez \u017cydowskich osadnik\u00f3w w Palestynie, w obliczu nasilaj\u0105cego si\u0119 konfliktu z Arabami, Hagana (Obrona). Ciekawostk\u0105 dla M\u0142odych Socjaldemokrat\u00f3w mo\u017ce by\u0107 to, \u017ce utworzono j\u0105 w kibucu i to podczas konwencji wyborczej lewicowej partii syjonistycznej Achdut ha-Awoda (Jedno\u015b\u0107 Pracy), a nied\u0142ugo potem podporz\u0105dkowano j\u0105 zwi\u0105zkowi zawodowemu Histadrut. Hagana sk\u0142ada\u0142a si\u0119 pocz\u0105tkowo z ochotnik\u00f3w broni\u0105cych swoich osiedli, a nast\u0119pnie, po uzyskaniu finansowania przez Agencj\u0119 \u017bydowsk\u0105 (nadal pochodz\u0105cego ze \u015brodk\u00f3w prywatnych i dobrowolnego) przyj\u0119\u0142a form\u0119 zorganizowanych oddzia\u0142\u00f3w przypominaj\u0105cych oddzia\u0142y wojskowe. Skutecznie opiera\u0142a si\u0119 Arabom podczas powstania w latach 1936-39, a nawet podejmowa\u0142a dzia\u0142ania zbrojne przeciwko Brytyjczykom. Cz\u0142onkowie Hagany byli szkoleni m. in. w Polsce – przed wojn\u0105 przez polskich instruktor\u00f3w wojskowych, a w 1947-1948 r. w Bolkowie na Dolnym \u015al\u0105sku ju\u017c przez w\u0142asnych. Dopiero po wybuchu wojny domowej w Palestynie w grudniu 1947 roku Hagana zosta\u0142a przekszta\u0142cona w organizacj\u0119 opart\u0105 na poborze, a w maju 1948 r. w Si\u0142y Obronne nowo powsta\u0142ego pa\u0144stwa Izrael (Cwa Hagana LeIsrael).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1737"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1737"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1737\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1738,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1737\/revisions\/1738"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1737"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1737"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1737"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}