Projekt ustawy o „ochronie wolności słowa w internetowych serwisach społecznościowych”, lansowany ostatnio przez polityków związanych z Ministerstwem Sprawiedliwości i Solidarną Polską, ujrzał światło dzienne. Nieoficjalnie, z komentarzem prawników z organizacji pozarządowych, bo na stronach Rządowego Centrum Legislacji nadal go nie ma. I co się okazuje?
Po pierwsze, projekt zawiera przepis umożliwiający prokuratorowi nakazanie usługodawcy (czyli dostawcy usług internetowych serwisów społecznościowych, z których korzysta co najmniej milion zarejestrowanych użytkowników – na przykład Facebooka, Twittera czy Youtube) uniemożliwienia dostępu do „treści o charakterze przestępnym” (treści, które pochwalają lub nawołują do popełnienia czynów zabronionych, określonych w artykułach: 117–119, 127–130, 133, 134–135, 137, 140, 148–150, 189–189a, 190a, 194–204, 222–224a, 249–251, 255–258, 343 kodeksu karnego, lub realizują znamiona czynu zabronionego) m. in. w przypadku, gdy „dalszy dostęp do tej publikacji stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków” (a także, gdy zawierają publikację z treściami pornograficznymi z udziałem małoletniego lub treściami, które pochwalają lub nawołują do popełnienia czynów o charakterze terrorystycznym).
Czyli można wyobrazić sobie sytuację, w której w obecnej sytuacji ludzie zwołują się na Facebooku do protestów (np. #StrajkKobiet) lub obywatelskiego nieposłuszeństwa (np. #otwieraMY), twierdząc, że wcale nie naruszają tym prawa, bo to przepisy zakazujące gromadzenia się czy świadczenia usług w stanie epidemii są bezprawne, i mając nawet na podparcie tych twierdzeń orzeczenia sądów. Ale prokurator uznaje, że jest to publiczne nawoływanie do popełnienia przestępstwa (czyn z art. 255 kk) i wydaje nakaz uniemożliwienia dostępu do tych treści – utrudniającym tym samym organizację protestów.
Można sobie wyobrazić też sytuację, w której ktoś donosi do prokuratury, że np. jakieś treści na Facebooku obrażają jego uczucia religijne, a prokurator subiektywnie uznaje, że może to „wyrządzić znaczną szkodę” i wydaje nakaz uniemożliwienia dostępu do tych treści.
Inaczej mówiąc, projekt wprowadza dodatkowe mechanizmy cenzurowania treści w serwisach społecznościowych przez prokuratora. Istnieje wprawdzie możliwość złożenia zażalenia do sądu, ale nie każdy wie, jak to zrobić, nie każdy zdąży to zrobić w terminie, a i nie zawsze sędzia takie zażalenie rzetelnie rozpatrzy, to wszak nie pełne postępowanie na rozprawie.
Po drugie, projekt wcale nie zakazuje banowania treści niełamiących polskiego prawa, jak to szumnie zapowiadano nawet na oficjalnych stronach rządowych i na twitterowym koncie Zbigniewa Ziobry. Stwarza jedynie specjalną drogę odwołania się od bana (skarga do „Rady Wolności Słowa”, organu powoływanego przez Sejm) i uchylenia go w przypadku, gdy „treść lub profil użytkownika, do których ograniczono dostęp, nie stanowią treści o charakterze bezprawnym”. Ale „treści o charakterze bezprawnym” zgodnie z definicją zawartą w projekcie to także „dezinformacja” lub treści, które „naruszają dobre obyczaje”. Tak więc serwisy społecznościowe nadal będą mogły banować treści naruszające wg nich dobre obyczaje lub stanowiące „fake newsy” – o ile urzędnicy będą mieli na ich temat podobną opinię. W praktyce może oznaczać to, że bany za określenie katolika słowem zaczynającym się na „k” i kończącym na „l” będą przez Radę powołaną przez obecny Sejm akceptowane, za to bany za określenie homoseksualisty słowem zaczynającym się na „p” i kończącym na „ł” – uchylane. A jak się w Polsce zmieni władza, to odwrotnie.
Po trzecie, projekt wprowadza ogólny obowiązek przechowywania danych osobowych i eksploatacyjnych wszystkich usługobiorców przez usługodawców świadczących usługi drogą elektroniczną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – w tym zagranicznych. Jest to obowiązek podobny do ogólnego obowiązku przechowywania danych telekomunikacyjnych, który w 2016 r. został uznany za niezgodny z prawem UE przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Po czwarte, projekt prowadzi do nieprzewidzianych konsekwencji. Regulacje w nim zawarte obejmą np. kanadyjski serwis Fetlife dla osób o nietypowych upodobaniach seksualnych i fetyszach (ma kilka milionów zarejestrowanych użytkowników i spełnia definicję „internetowego serwisu społecznościowego”). Serwis ten ma w regulaminie zakaz publikowania treści niezwiązanych z jego tematyką. Pomijając już to, że będzie musiał spełnić obowiązki takie jak ustanowienie przedstawiciela w Polsce oraz ustanowienie w języku polskim „skutecznego i zrozumiałego wewnętrznego postępowania kontrolnego w sprawach, których przedmiotem są reklamacje użytkowników”, to jeśli ktoś wpadnie na szerzenie na nim np. propagandy potępiającej perwersje seksualne i zostanie za to zbanowany, będzie mógł się poskarżyć do Rady Wolności Słowa, a ta powinna takiego bana uchylić – wszak nie są to treści bezprawne w rozumieniu projektu.
Oczywiście, pozostaje pytanie, na ile usługodawcy z siedzibami poza Polską zdecydują się podporządkować tym przepisom. Projekt przewiduje za ich nieprzestrzeganie administracyjne kary pieniężne do nawet 50 milionów złotych. Egzekwowanie ich poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w braku odpowiednich umów międzynarodowych może być jednak problematyczne.
W każdym razie, do projektu bardziej pasuje nazwa „ustawa o cenzurze treści w internetowych serwisach społecznościowych”.

Projekt ustawy o „ochronie wolno\u015bci s\u0142owa w internetowych serwisach spo\u0142eczno\u015bciowych”<\/em>, lansowany ostatnio przez polityk\u00f3w zwi\u0105zanych z Ministerstwem Sprawiedliwo\u015bci i Solidarn\u0105 Polsk\u0105, ujrza\u0142 \u015bwiat\u0142o dzienne<\/a>. Nieoficjalnie, z komentarzem prawnik\u00f3w z organizacji pozarz\u0105dowych, bo na stronach Rz\u0105dowego Centrum Legislacji nadal go nie ma. I co si\u0119 okazuje?
\nPo pierwsze, projekt zawiera przepis umo\u017cliwiaj\u0105cy prokuratorowi nakazanie us\u0142ugodawcy (czyli dostawcy us\u0142ug internetowych serwis\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych, z kt\u00f3rych korzysta co najmniej milion zarejestrowanych u\u017cytkownik\u00f3w – na przyk\u0142ad Facebooka, Twittera czy Youtube) uniemo\u017cliwienia dost\u0119pu do „tre\u015bci o charakterze przest\u0119pnym”<\/em> (tre\u015bci, kt\u00f3re pochwalaj\u0105 lub nawo\u0142uj\u0105 do pope\u0142nienia czyn\u00f3w zabronionych, okre\u015blonych w artyku\u0142ach: 117\u2013119, 127\u2013130, 133, 134\u2013135, 137, 140, 148\u2013150, 189\u2013189a, 190a, 194\u2013204, 222\u2013224a, 249\u2013251, 255\u2013258, 343 kodeksu karnego, lub realizuj\u0105 znamiona czynu zabronionego) m. in. w przypadku, gdy „dalszy dost\u0119p do tej publikacji stwarza niebezpiecze\u0144stwo wyrz\u0105dzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwr\u00f3cenia skutk\u00f3w”<\/em> (a tak\u017ce, gdy zawieraj\u0105 publikacj\u0119 z tre\u015bciami pornograficznymi z udzia\u0142em ma\u0142oletniego lub tre\u015bciami, kt\u00f3re pochwalaj\u0105 lub nawo\u0142uj\u0105 do pope\u0142nienia czyn\u00f3w o charakterze terrorystycznym).
\nCzyli mo\u017cna wyobrazi\u0107 sobie sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej w obecnej sytuacji ludzie zwo\u0142uj\u0105 si\u0119 na Facebooku do protest\u00f3w (np. #StrajkKobiet) lub obywatelskiego niepos\u0142usze\u0144stwa (np. #otwieraMY), twierdz\u0105c, \u017ce wcale nie naruszaj\u0105 tym prawa, bo to przepisy zakazuj\u0105ce gromadzenia si\u0119 czy \u015bwiadczenia us\u0142ug w stanie epidemii s\u0105 bezprawne, i maj\u0105c nawet na podparcie tych twierdze\u0144 orzeczenia s\u0105d\u00f3w. Ale prokurator uznaje, \u017ce jest to publiczne nawo\u0142ywanie do pope\u0142nienia przest\u0119pstwa (czyn z art. 255 kk) i wydaje nakaz uniemo\u017cliwienia dost\u0119pu do tych tre\u015bci – utrudniaj\u0105cym tym samym organizacj\u0119 protest\u00f3w.
\nMo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 te\u017c sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej kto\u015b donosi do prokuratury, \u017ce np. jakie\u015b tre\u015bci na Facebooku obra\u017caj\u0105 jego uczucia religijne, a prokurator subiektywnie uznaje, \u017ce mo\u017ce to „wyrz\u0105dzi\u0107 znaczn\u0105 szkod\u0119” i wydaje nakaz uniemo\u017cliwienia dost\u0119pu do tych tre\u015bci.
\nInaczej m\u00f3wi\u0105c, projekt wprowadza dodatkowe mechanizmy cenzurowania tre\u015bci w serwisach spo\u0142eczno\u015bciowych przez prokuratora<\/strong>. Istnieje wprawdzie mo\u017cliwo\u015b\u0107 z\u0142o\u017cenia za\u017calenia do s\u0105du, ale nie ka\u017cdy wie, jak to zrobi\u0107, nie ka\u017cdy zd\u0105\u017cy to zrobi\u0107 w terminie, a i nie zawsze s\u0119dzia takie za\u017calenie rzetelnie rozpatrzy, to wszak nie pe\u0142ne post\u0119powanie na rozprawie.
\nPo drugie, projekt wcale nie zakazuje banowania tre\u015bci nie\u0142ami\u0105cych polskiego prawa<\/strong>, jak to szumnie zapowiadano nawet na oficjalnych stronach rz\u0105dowych <\/a>i na twitterowym koncie Zbigniewa Ziobry<\/a>. Stwarza jedynie specjaln\u0105 drog\u0119 odwo\u0142ania si\u0119 od bana (skarga do „Rady Wolno\u015bci S\u0142owa”, organu powo\u0142ywanego przez Sejm) i uchylenia go w przypadku, gdy „tre\u015b\u0107 lub profil u\u017cytkownika, do kt\u00f3rych ograniczono dost\u0119p, nie stanowi\u0105 tre\u015bci o charakterze bezprawnym”<\/em>. Ale „tre\u015bci o charakterze bezprawnym”<\/em> zgodnie z definicj\u0105 zawart\u0105 w projekcie to tak\u017ce „dezinformacja”<\/em> lub tre\u015bci, kt\u00f3re „naruszaj\u0105 dobre obyczaje”<\/em>. Tak wi\u0119c serwisy spo\u0142eczno\u015bciowe nadal b\u0119d\u0105 mog\u0142y banowa\u0107 tre\u015bci naruszaj\u0105ce wg nich dobre obyczaje lub stanowi\u0105ce „fake newsy” – o ile urz\u0119dnicy b\u0119d\u0105 mieli na ich temat podobn\u0105 opini\u0119. W praktyce mo\u017ce oznacza\u0107 to, \u017ce bany za okre\u015blenie katolika s\u0142owem zaczynaj\u0105cym si\u0119 na „k” i ko\u0144cz\u0105cym na „l” b\u0119d\u0105 przez Rad\u0119 powo\u0142an\u0105 przez obecny Sejm akceptowane, za to bany za okre\u015blenie homoseksualisty s\u0142owem zaczynaj\u0105cym si\u0119 na „p” i ko\u0144cz\u0105cym na „\u0142” – uchylane. A jak si\u0119 w Polsce zmieni w\u0142adza, to odwrotnie.
\nPo trzecie, projekt wprowadza og\u00f3lny obowi\u0105zek przechowywania danych osobowych i eksploatacyjnych wszystkich us\u0142ugobiorc\u00f3w przez us\u0142ugodawc\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych us\u0142ugi drog\u0105 elektroniczn\u0105 na terytorium Rzeczypospolitej Polskie<\/strong>j – w tym zagranicznych. Jest to obowi\u0105zek podobny do og\u00f3lnego obowi\u0105zku przechowywania danych telekomunikacyjnych, kt\u00f3ry w 2016 r. zosta\u0142 uznany za niezgodny z prawem UE przez Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej.
\nPo czwarte, projekt prowadzi do nieprzewidzianych konsekwencji. Regulacje w nim zawarte obejm\u0105 np. kanadyjski serwis Fetlife dla os\u00f3b o nietypowych upodobaniach seksualnych i fetyszach (ma kilka milion\u00f3w zarejestrowanych u\u017cytkownik\u00f3w i spe\u0142nia definicj\u0119 „internetowego serwisu spo\u0142eczno\u015bciowego”). Serwis ten ma w regulaminie zakaz publikowania tre\u015bci niezwi\u0105zanych z jego tematyk\u0105. Pomijaj\u0105c ju\u017c to, \u017ce b\u0119dzie musia\u0142 spe\u0142ni\u0107 obowi\u0105zki takie jak ustanowienie przedstawiciela w Polsce oraz ustanowienie w j\u0119zyku polskim „skutecznego i zrozumia\u0142ego wewn\u0119trznego post\u0119powania kontrolnego w sprawach, kt\u00f3rych przedmiotem s\u0105 reklamacje u\u017cytkownik\u00f3w”<\/em>, to je\u015bli kto\u015b wpadnie na szerzenie na nim np. propagandy pot\u0119piaj\u0105cej perwersje seksualne i zostanie za to zbanowany, b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 si\u0119 poskar\u017cy\u0107 do Rady Wolno\u015bci S\u0142owa, a ta powinna takiego bana uchyli\u0107 – wszak nie s\u0105 to tre\u015bci bezprawne w rozumieniu projektu.
\nOczywi\u015bcie, pozostaje pytanie, na ile us\u0142ugodawcy z siedzibami poza Polsk\u0105 zdecyduj\u0105 si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107 tym przepisom. Projekt przewiduje za ich nieprzestrzeganie administracyjne kary pieni\u0119\u017cne do nawet 50 milion\u00f3w z\u0142otych. Egzekwowanie ich poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w braku odpowiednich um\u00f3w mi\u0119dzynarodowych mo\u017ce by\u0107 jednak problematyczne.
\nW ka\u017cdym razie, do projektu bardziej pasuje nazwa „ustawa o cenzurze tre\u015bci w internetowych serwisach spo\u0142eczno\u015bciowych”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1803"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1803"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1803\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1804,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1803\/revisions\/1804"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1803"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1803"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1803"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}