Dzisiaj wypada 540. rocznica niedoszłego zamachu na króla Kazimierza Jagiellończyka, planowanego przez jego krewnych Iwana Holszańskiego (prawnuka Iwana Olgimuntowica Holszańskiego, dziadka matki Kazimierza) oraz Michała Olelkowicza i Fiodora Bielskiego (prawnuków wielkiego księcia Olgierda, dziadka Kazimierza). Spiskowcy zamierzali zamordować króla w Niedzielę Palmową w 1481 roku, na weselu Bielskiego w Kobryniu, na którym miał być gościem. Wraz z królem mieli zginąć także jego synowie, co mogłoby obalić dynastię Jagiellonów i zmienić losy Litwy, Polski, a nawet Europy. Michał Olelkowicz miał zostać kolejnym wielkim księciem litewskim. Jednak Kazimierz dowiedział się jakoś o spisku (podobno służący dekorujący salę balową odkrył zgromadzoną broń) i Holszański z Olelkowiczem zostali schwytani, a następnie ścięci jeszcze 30 sierpnia tego samego roku (Bielski uciekł do Moskwy).
Po niedoszłym wielkim księciu Michale Olelkowiczu, który wcześniej przez kilka miesięcy rezydował w Nowogrodzie Wielkim, pozostał jeszcze jeden spadek mogący potencjalnie zmienić losy Europy: herezja Żydowinów (жидовствующих), którą zapoczątkował przywieziony przez niego do stolicy Republiki Nowogrodzkiej Żyd czy też Karaim Zachariasz Skara zwany Scharią (wg niektórych historyków Zachariasz ben Aaron ha-Kohen z Kijowa). Nauka Zachariasza, bliska judaizmowi (Żydowini nie wierzyli w Trójcę Świętą, boskość i zmartwychwstanie Jezusa, odrzucali sakramenty i celibat, uznawali prawo mojżeszowe), szybko zyskała poparcie u wpływowych duchownych i arystokratów w Nowogrodzie, a potem w Moskwie (między innymi u synowej wielkiego księcia Iwana i zarazem siostrzenicy Michała Olelkowicza, Heleny, matki następcy tronu) i w 1490 roku metropolitą moskiewskim został sprzyjający heretykom Zosima Brodaty. Jednak Żydowinom nie udało się opanować od środka cerkwi prawosławnej. Zosima został zmuszony do ustąpienia, a przywódców herezji oraz jej najważniejszych zwolenników spalono, uwięziono lub wygnano. Do jej tradycji odwoływała się potem część rosyjskich subbotników w XVIII w. i później. Niewykluczone, że istniał między nimi faktyczny związek – według Karola Dębińskiego niedobitki Żydowinów schroniły się do Litwy i Polski, gdzie przetrwały do XIX wieku, a następnie przesiedlono ich z powrotem do Rosji i „około 1840 r. namiestnik hr. Woroncow pozwolił im zamieszkać we wsi Jelenowce, razem z mołokanami w kraju zakaukazkim” (Jelenowka to obecne miasto Sewan w Armenii). Być może więc jacyś potomkowie sekty zapoczątkowanej w XV wieku w Nowogrodzie Wielkim przez członka świty kniazia-zdrajcy żyją dziś w Izraelu, dokąd wyemigrowało wielu subbotników.

Dzisiaj wypada 540. rocznica niedosz\u0142ego zamachu na kr\u00f3la Kazimierza Jagiello\u0144czyka<\/a>, planowanego przez jego krewnych Iwana Holsza\u0144skiego (prawnuka Iwana Olgimuntowica Holsza\u0144skiego, dziadka matki Kazimierza) oraz Micha\u0142a Olelkowicza i Fiodora Bielskiego (prawnuk\u00f3w wielkiego ksi\u0119cia Olgierda, dziadka Kazimierza). Spiskowcy zamierzali zamordowa\u0107 kr\u00f3la w Niedziel\u0119 Palmow\u0105 w 1481 roku, na weselu Bielskiego w Kobryniu, na kt\u00f3rym mia\u0142 by\u0107 go\u015bciem. Wraz z kr\u00f3lem mieli zgin\u0105\u0107 tak\u017ce jego synowie, co mog\u0142oby obali\u0107 dynasti\u0119 Jagiellon\u00f3w i zmieni\u0107 losy Litwy, Polski, a nawet Europy. Micha\u0142 Olelkowicz mia\u0142 zosta\u0107 kolejnym wielkim ksi\u0119ciem litewskim. Jednak Kazimierz dowiedzia\u0142 si\u0119 jako\u015b o spisku (podobno s\u0142u\u017c\u0105cy dekoruj\u0105cy sal\u0119 balow\u0105 odkry\u0142 zgromadzon\u0105 bro\u0144) i Holsza\u0144ski z Olelkowiczem zostali schwytani, a nast\u0119pnie \u015bci\u0119ci jeszcze 30 sierpnia tego samego roku (Bielski uciek\u0142 do Moskwy).
\nPo niedosz\u0142ym wielkim ksi\u0119ciu Michale Olelkowiczu, kt\u00f3ry wcze\u015bniej przez kilka miesi\u0119cy rezydowa\u0142 w Nowogrodzie Wielkim, pozosta\u0142 jeszcze jeden spadek mog\u0105cy potencjalnie zmieni\u0107 losy Europy: herezja \u017bydowin\u00f3w (\u0436\u0438\u0434\u043e\u0432\u0441\u0442\u0432\u0443\u044e\u0449\u0438\u0445<\/a>), kt\u00f3r\u0105 zapocz\u0105tkowa\u0142 przywieziony przez niego do stolicy Republiki Nowogrodzkiej \u017byd czy te\u017c Karaim Zachariasz Skara zwany Schari\u0105<\/a> (wg niekt\u00f3rych historyk\u00f3w Zachariasz ben Aaron ha-Kohen z Kijowa). Nauka Zachariasza, bliska judaizmowi (\u017bydowini nie wierzyli w Tr\u00f3jc\u0119 \u015awi\u0119t\u0105, bosko\u015b\u0107 i zmartwychwstanie Jezusa, odrzucali sakramenty i celibat, uznawali prawo moj\u017ceszowe), szybko zyska\u0142a poparcie u wp\u0142ywowych duchownych i arystokrat\u00f3w w Nowogrodzie, a potem w Moskwie (mi\u0119dzy innymi u synowej wielkiego ksi\u0119cia Iwana i zarazem siostrzenicy Micha\u0142a Olelkowicza, Heleny, matki nast\u0119pcy tronu) i w 1490 roku metropolit\u0105 moskiewskim zosta\u0142 sprzyjaj\u0105cy heretykom Zosima Brodaty. Jednak \u017bydowinom nie uda\u0142o si\u0119 opanowa\u0107 od \u015brodka cerkwi prawos\u0142awnej. Zosima zosta\u0142 zmuszony do ust\u0105pienia, a przyw\u00f3dc\u00f3w herezji oraz jej najwa\u017cniejszych zwolennik\u00f3w spalono, uwi\u0119ziono lub wygnano. Do jej tradycji odwo\u0142ywa\u0142a si\u0119 potem cz\u0119\u015b\u0107 rosyjskich subbotnik\u00f3w w XVIII w. i p\u00f3\u017aniej. Niewykluczone, \u017ce istnia\u0142 mi\u0119dzy nimi faktyczny zwi\u0105zek – wed\u0142ug Karola D\u0119bi\u0144skiego<\/a> niedobitki \u017bydowin\u00f3w schroni\u0142y si\u0119 do Litwy i Polski, gdzie przetrwa\u0142y do XIX wieku, a nast\u0119pnie przesiedlono ich z powrotem do Rosji i „oko\u0142o 1840 r. namiestnik hr. Woroncow pozwoli\u0142 im zamieszka\u0107 we wsi Jelenowce, razem z mo\u0142okanami w kraju zakaukazkim”<\/em> (Jelenowka to obecne miasto Sewan w Armenii). By\u0107 mo\u017ce wi\u0119c jacy\u015b potomkowie sekty zapocz\u0105tkowanej w XV wieku w Nowogrodzie Wielkim przez cz\u0142onka \u015bwity kniazia-zdrajcy \u017cyj\u0105 dzi\u015b w Izraelu, dok\u0105d wyemigrowa\u0142o wielu subbotnik\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1843"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1843"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1843\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1844,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1843\/revisions\/1844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1843"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1843"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1843"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}