5 września 1939 roku oddziały niemieckie zajęły moje rodzinne miasto Czeladź, która wkrótce potem (w październiku 1939 r.) została wcielona do Rzeszy – dlatego mój ojciec urodził się formalnie w Niemczech, w rejencji katowickiej. Warto wspomnieć, że niecały rok później (17 lipca 1940 r.) urządzono w Czeladzi ogólnomiejską łapankę, podczas której zatrzymano całą polską męską ludność miasta (!) – wielu z zatrzymanych bito i torturowano, a kilkuset z nich aresztowano, wydarzenia te znane są jako „krwawa środa”.
Nie każdy jednak wie, że nie była to pierwsza po zakończeniu I wojny światowej niemiecka zbrojna agresja na Czeladź i polskie granice. Palma pierwszeństwa przypada tu republice rządzonej przez socjaldemokratów Eberta i Scheidemanna. Już 10 marca 1919 roku oddział regularnej armii niemieckiej – dwie kompanie wojska, w sile ok. 400 żołnierzy uzbrojonych w karabiny ręczne i dwa ciężkie karabiny maszynowe – wbrew postanowieniom rozejmu z Trewiru przekroczył polską granicę w pobliżu kopalni „Saturn” i zaatakował patrolujących ją polskich żołnierzy z 7. pułku piechoty Legionów (byłego 1. pułku Polnische Wehrmacht). W bitwie, która się wywiązała, zginęło trzech z nich – w tym jednego pojmano rannego i dobito kolbami karabinów – a ponad dziesięciu zostało rannych. Starcie, w którym polskich żołnierzy (w sile początkowo około 40, a docelowo ponad 100 ludzi) wsparli pracownicy kopalni, trwało około czterech godzin, potem oddział niemiecki wycofał się na swoją stronę granicy, pozostawiając 18 zabitych, 3 jeńców i prawie 50 rannych.
Zabitym Polakom w 1929 roku postawiono pomnik (na zdjęciu), który został zniszczony przez Niemców 11 listopada 1939 roku. W listopadzie 2020 roku niedaleko jego pierwotnej lokalizacji (obecna ul. Katowicka przy skrzyżowaniu z Nowopogońską, teraz jest tam symboliczny grób Polaków pomordowanych w niemieckich obozach koncentracyjnych) stanęła jego replika.
Jako ciekawostkę można podać, że już w XVII i XVIII wieku tereny Czeladzi, należącej wtedy do Księstwa Siewierskiego, były atakowane z obszaru Rzeszy i dochodziło do zbrojnych potyczek – wówczas chodziło o sporne grunty leżące na prawym brzegu Brynicy, do których rościła sobie prawo szlachta z Cesarstwa – najpierw Mieroszewscy, a potem Donnersmarckowie. Ostatecznie spór został rozstrzygnięty przez powołaną w tym celu komisję na korzyść Czeladzi, choć zatargi o granice posiadłości miejskich występowały jeszcze w XIX wieku.

5 wrze\u015bnia 1939 roku oddzia\u0142y niemieckie zaj\u0119\u0142y moje rodzinne miasto Czelad\u017a, kt\u00f3ra wkr\u00f3tce potem (w pa\u017adzierniku 1939 r.) zosta\u0142a wcielona do Rzeszy – dlatego m\u00f3j ojciec urodzi\u0142 si\u0119 formalnie w Niemczech, w rejencji katowickiej. Warto wspomnie\u0107, \u017ce nieca\u0142y rok p\u00f3\u017aniej (17 lipca 1940 r.) urz\u0105dzono w Czeladzi og\u00f3lnomiejsk\u0105 \u0142apank\u0119, podczas kt\u00f3rej zatrzymano ca\u0142\u0105 polsk\u0105 m\u0119sk\u0105 ludno\u015b\u0107 miasta (!) – wielu z zatrzymanych bito i torturowano, a kilkuset z nich aresztowano, wydarzenia te znane s\u0105 jako „krwawa \u015broda”<\/a>.
\nNie ka\u017cdy jednak wie, \u017ce nie by\u0142a to pierwsza po zako\u0144czeniu I wojny \u015bwiatowej niemiecka zbrojna agresja na Czelad\u017a i polskie granice. Palma pierwsze\u0144stwa przypada tu republice rz\u0105dzonej przez socjaldemokrat\u00f3w Eberta i Scheidemanna. Ju\u017c 10 marca 1919 roku oddzia\u0142 regularnej armii niemieckiej – dwie kompanie wojska, w sile ok. 400 \u017co\u0142nierzy uzbrojonych w karabiny r\u0119czne i dwa ci\u0119\u017ckie karabiny maszynowe<\/a> – wbrew postanowieniom rozejmu z Trewiru przekroczy\u0142 polsk\u0105 granic\u0119 w pobli\u017cu kopalni „Saturn” i zaatakowa\u0142 patroluj\u0105cych j\u0105 polskich \u017co\u0142nierzy z 7. pu\u0142ku piechoty Legion\u00f3w (by\u0142ego 1. pu\u0142ku Polnische Wehrmacht). W bitwie, kt\u00f3ra si\u0119 wywi\u0105za\u0142a<\/a>, zgin\u0119\u0142o trzech z nich – w tym jednego pojmano rannego i dobito kolbami karabin\u00f3w – a ponad dziesi\u0119ciu zosta\u0142o rannych. Starcie, w kt\u00f3rym polskich \u017co\u0142nierzy (w sile pocz\u0105tkowo oko\u0142o 40, a docelowo ponad 100 ludzi) wsparli pracownicy kopalni, trwa\u0142o oko\u0142o czterech godzin, potem oddzia\u0142 niemiecki wycofa\u0142 si\u0119 na swoj\u0105 stron\u0119 granicy, pozostawiaj\u0105c 18 zabitych, 3 je\u0144c\u00f3w i prawie 50 rannych.
\nZabitym Polakom w 1929 roku postawiono pomnik (na zdj\u0119ciu), kt\u00f3ry zosta\u0142 zniszczony przez Niemc\u00f3w 11 listopada 1939 roku. W listopadzie 2020 roku niedaleko jego pierwotnej lokalizacji (obecna ul. Katowicka przy skrzy\u017cowaniu z Nowopogo\u0144sk\u0105, teraz jest tam symboliczny gr\u00f3b Polak\u00f3w pomordowanych w niemieckich obozach koncentracyjnych) stan\u0119\u0142a jego replika<\/a>.
\nJako ciekawostk\u0119 mo\u017cna poda\u0107, \u017ce ju\u017c w XVII i XVIII wieku<\/a> tereny Czeladzi, nale\u017c\u0105cej wtedy do Ksi\u0119stwa Siewierskiego, by\u0142y atakowane z obszaru Rzeszy i dochodzi\u0142o do zbrojnych potyczek – w\u00f3wczas chodzi\u0142o o sporne grunty le\u017c\u0105ce na prawym brzegu Brynicy, do kt\u00f3rych ro\u015bci\u0142a sobie prawo szlachta z Cesarstwa – najpierw Mieroszewscy, a potem Donnersmarckowie. Ostatecznie sp\u00f3r zosta\u0142 rozstrzygni\u0119ty przez powo\u0142an\u0105 w tym celu komisj\u0119 na korzy\u015b\u0107 Czeladzi, cho\u0107 zatargi o granice posiad\u0142o\u015bci miejskich wyst\u0119powa\u0142y jeszcze w XIX wieku.
\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1981"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1981"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1981\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1987,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1981\/revisions\/1987"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}