Coś dla legalistów.
Z przytoczonej przez dziennikarzy wypowiedzi rzeczniczki prasowej podlaskiego oddziału Straży Granicznej można wnioskować, że osoby, które nielegalnie przekroczyły granicę i przebywały już w Polsce, zostały przez Straż Graniczną odwiezione nie na przejście graniczne, ale po prostu gdzieś do linii granicy i zmuszeni do jej przekroczenia z powrotem, albo po prostu przez nią wypchnięci.
W związku z tym przypominam art. 5, ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice, czyli tzw. kodeksu granicznego Schengen (takie rozporządzenia, w odróżnieniu od dyrektyw wymagających implementacji w przepisach krajowych, obowiązują bezpośrednio):
„Przekraczanie granic zewnętrznych dozwolone jest jedynie na przejściach granicznych i w ustalonych godzinach ich otwarcia”.
Wprawdzie ust. 2 punkt b) tegoż artykułu dopuszcza ustanowienie wyjątków „dla osób lub grup osób w przypadku nieprzewidzianej sytuacji wyjątkowej”, ale umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białoruś w sprawie przejść granicznych po pierwsze stanowi, że przekraczanie granicy między tymi państwami odbywa się przez określone przejścia graniczne, a po drugie uzależnia możliwość zezwolenia na przekroczenie granicy poza czynnym przejściem granicznym od wzajemnego porozumienia się Komendanta Głównego Straży Granicznej RP i Dowódcy Pogranicznych Wojsk Republiki Białoruś.
A teraz art. 264, par. 3 kodeksu karnego:
„Kto organizuje innym osobom przekraczanie wbrew przepisom granicy Rzeczypospolitej Polskiej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8”.
Jeśli faktycznie funkcjonariusze Straży Granicznej zmusili imigrantów do przekroczenia granicy poza przejściem granicznym, bez uprzedniego porozumienia się w tej sprawie ich Komendanta Głównego oraz jego białoruskiego odpowiednika, to popełnili przestępstwo.
Rzeczniczka podlaskiego oddziału SG wspomniała wprawdzie, że „zastosowano procedurę zgodną z rozporządzeniem”. Być może miała na myśli wprowadzony w sierpniu br. punkt 2b paragrafu 1 rozporządzenia w sprawie czasowego zawieszenia lub ograniczenia ruchu granicznego na określonych przejściach granicznych, stanowiący, że „W przypadku ujawnienia osób, o których mowa w ust. 2a” (chodzi o osoby inne niż wymienione wcześniej w tym rozporządzeniu, ogólnie osoby nielegalnie przebywające na terytorium RP) „w przejściu granicznym, na którym ruch graniczny został zawieszony lub ograniczony oraz poza zasięgiem terytorialnym przejścia granicznego, osoby takie zawraca się do linii granicy państwowej”.
Ale po pierwsze przepisy ustaw i ratyfikowanych umów międzynarodowych są w hierarchii wyżej niż przepisy rozporządzeń, więc nawet, gdyby stosować tę procedurę, to „linia granicy państwowej” nie może oznaczać tu dowolnego punktu na tej granicy, ale przejście graniczne.
Po drugie, ten przepis rozporządzenia nie ma faktycznie podstawy ustawowej. Rozporządzenie wydane jest na podstawie art. 16 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie granicy państwowej, który stanowi, iż „Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze rozporządzenia, może zarządzić czasowe zawieszenie lub ograniczenie ruchu na określonych przejściach granicznych, uwzględniając konieczność zapewnienia bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa publicznego albo ochronę przed zagrożeniem życia lub zdrowia ludzi, a także zapobieganie szerzeniu się epidemii chorób zwierząt”. Nie ma tam nic o zarządzeniu procedury postępowania z osobami, które przekroczyły granicę poza tymi przejściami lub znajdują się na terenie Polski nielegalnie.
A po trzecie, procedura określona w tym przepisie jest sprzeczna z polską ustawą o cudzoziemcach, artykułem 13 wymienionego wyżej rozporządzenia unijnego 2016/399 oraz dyrektywą 2008/115/WE, którą ten artykuł przywołuje. A więc nielegalna.
Ustawa o cudzoziemcach przewiduje bowiem określoną (zgodną z ww. przepisami unijnymi) procedurę wydalania cudzoziemców przebywających nielegalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 302 tej ustawy, cudzoziemcowi, który m. in. „przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim” lub „przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa” wydaje się decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Jedynie w przypadku nieumyślnego przekroczenia granicy i zatrzymania go bezpośrednio potem w strefie nadgranicznej wbrew przepisom prawa można go niezwłocznie doprowadzić do granicy (co nie oznacza oczywiście dowolnego punktu na tej granicy) bez wydania takiej decyzji. Decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu może podlegać przymusowemu wykonaniu (art. 329), ale zobowiązanemu przysługuje odwołanie do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców oraz skarga do sądu administracyjnego, która z mocy prawa wydłuża termin takiego wykonania (art. 331). Również złożenie przez cudzoziemca wniosku o ochronę międzynarodową, a nawet samo zadeklarowanie chęci jego złożenia, wstrzymuje wykonanie takiej decyzji.
Podsumowując:
Nie wolno imigrantów, którzy nielegalnie przekroczyli granicę Polski z Białorusią, po prostu odstawić na dowolne miejsce tej granicy i zmusić ich do przekroczenia jej z powrotem. Jeśli chce się ich wydalić z Polski, należy wydać decyzję zobowiązującą ich do powrotu, poczekać na rozpatrzenie ewentualnych odwołań czy skarg do sądu administracyjnego oraz – jeśli zadeklarowali taką chęć – na złożenie przez nich i rozpatrzenie wniosków o ochronę międzynarodową, i dopiero po odrzuceniu tych odwołań, skarg i wniosków doprowadzić ich do przejścia granicznego lub odtransportować drogą lotniczą lub morską do kraju pochodzenia. No, chyba, że odpowiedni organ na Białorusi zgodzi się, by przekroczyli granicę poza przejściem.
I jeśli tych ludzi po prostu „wypchnięto” przez granicę bez decyzji, to zwyczajnie złamano prawo.

Co\u015b dla legalist\u00f3w.
\nZ przytoczonej przez dziennikarzy wypowiedzi rzeczniczki prasowej podlaskiego oddzia\u0142u Stra\u017cy Granicznej<\/a> mo\u017cna wnioskowa\u0107, \u017ce osoby, kt\u00f3re nielegalnie przekroczy\u0142y granic\u0119 i przebywa\u0142y ju\u017c w Polsce, zosta\u0142y przez Stra\u017c Graniczn\u0105 odwiezione nie na przej\u015bcie graniczne, ale po prostu gdzie\u015b do linii granicy i zmuszeni do jej przekroczenia z powrotem, albo po prostu przez ni\u0105 wypchni\u0119ci.
\nW zwi\u0105zku z tym przypominam art. 5, ust. 1 rozporz\u0105dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016\/399 w sprawie unijnego kodeksu zasad reguluj\u0105cych przep\u0142yw os\u00f3b przez granice<\/a>, czyli tzw. kodeksu granicznego Schengen (takie rozporz\u0105dzenia, w odr\u00f3\u017cnieniu od dyrektyw wymagaj\u0105cych implementacji w przepisach krajowych, obowi\u0105zuj\u0105 bezpo\u015brednio):
\n„Przekraczanie granic zewn\u0119trznych dozwolone jest jedynie na przej\u015bciach granicznych i w ustalonych godzinach ich otwarcia”<\/em>.
\nWprawdzie ust. 2 punkt b) tego\u017c artyku\u0142u dopuszcza ustanowienie wyj\u0105tk\u00f3w „dla os\u00f3b lub grup os\u00f3b w przypadku nieprzewidzianej sytuacji wyj\u0105tkowej”<\/em>, ale umowa mi\u0119dzy Rz\u0105dem Rzeczypospolitej Polskiej a Rz\u0105dem Republiki Bia\u0142oru\u015b w sprawie przej\u015b\u0107 granicznych<\/a> po pierwsze stanowi, \u017ce przekraczanie granicy mi\u0119dzy tymi pa\u0144stwami odbywa si\u0119 przez okre\u015blone przej\u015bcia graniczne, a po drugie uzale\u017cnia mo\u017cliwo\u015b\u0107 zezwolenia na przekroczenie granicy poza czynnym przej\u015bciem granicznym od wzajemnego porozumienia si\u0119 Komendanta G\u0142\u00f3wnego Stra\u017cy Granicznej RP i Dow\u00f3dcy Pogranicznych Wojsk Republiki Bia\u0142oru\u015b.
\nA teraz art. 264, par. 3 kodeksu karnego:
\n„Kto organizuje innym osobom przekraczanie wbrew przepisom granicy Rzeczypospolitej Polskiej, podlega karze pozbawienia wolno\u015bci od 6 miesi\u0119cy do lat 8”<\/em>.
\nJe\u015bli faktycznie funkcjonariusze Stra\u017cy Granicznej zmusili imigrant\u00f3w do przekroczenia granicy poza przej\u015bciem granicznym, bez uprzedniego porozumienia si\u0119 w tej sprawie ich Komendanta G\u0142\u00f3wnego oraz jego bia\u0142oruskiego odpowiednika, to pope\u0142nili przest\u0119pstwo.
\nRzeczniczka podlaskiego oddzia\u0142u SG wspomnia\u0142a wprawdzie, \u017ce „zastosowano procedur\u0119 zgodn\u0105 z rozporz\u0105dzeniem”<\/em>. By\u0107 mo\u017ce mia\u0142a na my\u015bli wprowadzony w sierpniu br. punkt 2b paragrafu 1 rozporz\u0105dzenia w sprawie czasowego zawieszenia lub ograniczenia ruchu granicznego na okre\u015blonych przej\u015bciach granicznych<\/a>, stanowi\u0105cy, \u017ce „W przypadku ujawnienia os\u00f3b, o kt\u00f3rych mowa w ust. 2a”<\/em> (chodzi o osoby inne ni\u017c wymienione wcze\u015bniej w tym rozporz\u0105dzeniu, og\u00f3lnie osoby nielegalnie przebywaj\u0105ce na terytorium RP) „w przej\u015bciu granicznym, na kt\u00f3rym ruch graniczny zosta\u0142 zawieszony lub ograniczony oraz poza zasi\u0119giem terytorialnym przej\u015bcia granicznego, osoby takie zawraca si\u0119 do linii granicy pa\u0144stwowej”<\/em>.
\nAle po pierwsze przepisy ustaw i ratyfikowanych um\u00f3w mi\u0119dzynarodowych s\u0105 w hierarchii wy\u017cej ni\u017c przepisy rozporz\u0105dze\u0144, wi\u0119c nawet, gdyby stosowa\u0107 t\u0119 procedur\u0119, to „linia granicy pa\u0144stwowej” nie mo\u017ce oznacza\u0107 tu dowolnego punktu na tej granicy, ale przej\u015bcie graniczne.
\nPo drugie, ten przepis rozporz\u0105dzenia nie ma faktycznie podstawy ustawowej. Rozporz\u0105dzenie wydane jest na podstawie art. 16 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie granicy pa\u0144stwowej, kt\u00f3ry stanowi, i\u017c „Minister w\u0142a\u015bciwy do spraw wewn\u0119trznych, w drodze rozporz\u0105dzenia, mo\u017ce zarz\u0105dzi\u0107 czasowe zawieszenie lub ograniczenie ruchu na okre\u015blonych przej\u015bciach granicznych, uwzgl\u0119dniaj\u0105c konieczno\u015b\u0107 zapewnienia bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa lub bezpiecze\u0144stwa publicznego albo ochron\u0119 przed zagro\u017ceniem \u017cycia lub zdrowia ludzi, a tak\u017ce zapobieganie szerzeniu si\u0119 epidemii chor\u00f3b zwierz\u0105t”<\/em>. Nie ma tam nic o zarz\u0105dzeniu procedury post\u0119powania z osobami, kt\u00f3re przekroczy\u0142y granic\u0119 poza tymi przej\u015bciami lub znajduj\u0105 si\u0119 na terenie Polski nielegalnie.
\nA po trzecie, procedura okre\u015blona w tym przepisie jest sprzeczna z polsk\u0105 ustaw\u0105 o cudzoziemcach, artyku\u0142em 13 wymienionego wy\u017cej rozporz\u0105dzenia unijnego 2016\/399 oraz dyrektyw\u0105 2008\/115\/WE, kt\u00f3r\u0105 ten artyku\u0142 przywo\u0142uje. A wi\u0119c nielegalna.
\nUstawa o cudzoziemcach<\/a> przewiduje bowiem okre\u015blon\u0105 (zgodn\u0105 z ww. przepisami unijnymi) procedur\u0119 wydalania cudzoziemc\u00f3w przebywaj\u0105cych nielegalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 302 tej ustawy, cudzoziemcowi, kt\u00f3ry m. in. „przebywa lub przebywa\u0142 na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wa\u017cnej wizy lub innego wa\u017cnego dokumentu uprawniaj\u0105cego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim” lub „przekroczy\u0142 lub usi\u0142owa\u0142 przekroczy\u0107 granic\u0119 wbrew przepisom prawa” wydaje si\u0119 decyzj\u0119 o zobowi\u0105zaniu cudzoziemca do powrotu. Jedynie w przypadku nieumy\u015blnego przekroczenia granicy i zatrzymania go bezpo\u015brednio potem w strefie nadgranicznej wbrew przepisom prawa mo\u017cna go niezw\u0142ocznie doprowadzi\u0107 do granicy (co nie oznacza oczywi\u015bcie dowolnego punktu na tej granicy) bez wydania takiej decyzji. Decyzja o zobowi\u0105zaniu cudzoziemca do powrotu mo\u017ce podlega\u0107 przymusowemu wykonaniu (art. 329), ale zobowi\u0105zanemu przys\u0142uguje odwo\u0142anie do Szefa Urz\u0119du ds. Cudzoziemc\u00f3w oraz skarga do s\u0105du administracyjnego, kt\u00f3ra z mocy prawa wyd\u0142u\u017ca termin takiego wykonania (art. 331). R\u00f3wnie\u017c z\u0142o\u017cenie przez cudzoziemca wniosku o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, a nawet samo zadeklarowanie ch\u0119ci jego z\u0142o\u017cenia, wstrzymuje wykonanie takiej decyzji.
\nPodsumowuj\u0105c:
\nNie wolno imigrant\u00f3w, kt\u00f3rzy nielegalnie przekroczyli granic\u0119 Polski z Bia\u0142orusi\u0105, po prostu odstawi\u0107 na dowolne miejsce tej granicy i zmusi\u0107 ich do przekroczenia jej z powrotem. Je\u015bli chce si\u0119 ich wydali\u0107 z Polski, nale\u017cy wyda\u0107 decyzj\u0119 zobowi\u0105zuj\u0105c\u0105 ich do powrotu, poczeka\u0107 na rozpatrzenie ewentualnych odwo\u0142a\u0144 czy skarg do s\u0105du administracyjnego oraz – je\u015bli zadeklarowali tak\u0105 ch\u0119\u0107 – na z\u0142o\u017cenie przez nich i rozpatrzenie wniosk\u00f3w o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, i dopiero po odrzuceniu tych odwo\u0142a\u0144, skarg i wniosk\u00f3w doprowadzi\u0107 ich do przej\u015bcia granicznego lub odtransportowa\u0107 drog\u0105 lotnicz\u0105 lub morsk\u0105 do kraju pochodzenia. No, chyba, \u017ce odpowiedni organ na Bia\u0142orusi zgodzi si\u0119, by przekroczyli granic\u0119 poza przej\u015bciem.
\nI je\u015bli tych ludzi po prostu „wypchni\u0119to” przez granic\u0119 bez decyzji, to zwyczajnie z\u0142amano prawo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2006"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2006"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2006\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2007,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2006\/revisions\/2007"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2006"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2006"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2006"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}