Od kilkunastu dni czytam o jakichś strasznych brakach cukru na polskim rynku oraz ograniczaniu z tego powodu przez niektóre sklepy ilości sprzedawanego cukru do – o zgrozo – 10 kg na jeden paragon. Sam tego nie doświadczyłem, bo odkąd przestałem słodzić herbatę i kawę, cukru praktycznie nie kupuję. No i zdążyłem też już przeczytać, że winny temu stanowi rzeczy jest:
a) wolny rynek i brak kontroli państwa nad gospodarką, bo sieci handlowe celowo ograniczają sprzedaż cukru, aby za jakiś czas sprzedać go drożej;
b) sprzedanie większości polskich cukrowni w ręce Niemców oraz zlikwidowanie innych.
Pragnę więc przypomnieć, że obecnie w Polsce, choć jest mniej cukrowni, to produkuje się więcej cukru niż w czasach PRL. Bo te cukrownie są bardziej wydajne. W bieżącym roku wyprodukowano ponad 2,3 mln ton cukru. W zeszłym – prawie 2 mln ton. W 2020 r. – 2,4 mln ton, a w 2019 r. niecałe 2,2 mln ton.
A w czasach PRL najwięcej wyprodukowano w 1983 r. – 1,982 mln ton. Ale to był wyjątkowo dobry wynik, bo zwykle było to od 1,5 do 1,8 mln ton. A w 1980 r. było to zaledwie 1,067 mln ton.
Przypomnę też, że choć w tym 1983 r. produkcja cukru była tylko nieco niższa niż w 2021 r., to cukier był wówczas towarem reglamentowanym – funkcjonowały tzw. kartki na cukier. Funkcjonowały one ogólnie od sierpnia 1976 r. do października 1985 r. – do 1981 roku miesięcznie przysługiwały 2 kilogramy cukru (więcej można było kupić po cenie tzw. komercyjnej, która była ponad dwukrotnie wyższa i wynosiła 26 zł przy średnim wynagrodzeniu 4281 zł miesięcznie w 1976 r. i 6040 zł miesięcznie w 1980 r.), od marca do września 1981 r. kilogram (i już nie było możliwości kupna po cenie komercyjnej), potem półtora kilograma. Wyższy przydział (2 kg) miały kobiety ciężarne, matki karmiące oraz dzieci i młodzież. Od 1984 roku można było dostać jeszcze dodatkowe półtora kilograma cukru rezygnując z kilograma mięsa lub jego przetworów.
Najwyraźniej kontrolowana przez państwo gospodarka – w tym dystrybucja towarów – radziła sobie z zaopatrzeniem ludności w cukier znacznie gorzej, nawet przy nie tak dużo niższej produkcji.
Dodam jeszcze, bo może nie wszyscy pamiętają, że reglamentacja dotyczyła w latach 1981-1989 także wielu innych towarów. Najszerszy zakres miała w 1983 roku, kiedy oprócz cukru dotyczyła mięsa, przetworów mięsnych, masła, smalcu, innych tłuszczy zwierzęcych i roślinnych, cukierków, wyrobów czekoladowanych, mąki pszennej, mleka, kaszy manny, innych artykułów sypkich (kasz, płatków, ryżu), alkoholu, papierosów, mydła, proszku do prania, waty oraz (na podstawie odrębnych przepisów) paliwa do prywatnych samochodów. Jako ciekawostkę podam fakt, że górnicy mieli wyjątkowo zwiększony przydział mięsa i przetworów mięsnych (7 kg miesięcznie przy standardowym 2,5 kg – inni pracownicy fizyczni, np. hutnicy, a także żołnierze i milicjanci pełniący służbę patrolową mieli prawo do kupna 4 kg), mieszkańcy województwa katowickiego mieli zwiększony przydział mydła (jeden kawałek miesięcznie zamiast co dwa miesiące) oraz – wraz z mieszkańcami Krakowa i Wałbrzycha – zwiększony przydział proszku do prania (0,5 kg zamiast 0,3 kg miesięcznie), przydziałową butelkę alkoholu można było wymienić na pół kilo cukierków lub 100 g kawy, a przydziałowe 12 paczek papierosów na butelkę wina. Od kwietnia 1983 r. reglamentowane towary nie przysługiwały osobom wpisanym do wykazu osób uchylających się od pracy.
Pamiętam tamte czasy i nie chciałbym ponownie się w nich znaleźć.

Od kilkunastu dni czytam o jakich\u015b strasznych brakach cukru na polskim rynku oraz ograniczaniu z tego powodu przez niekt\u00f3re sklepy ilo\u015bci sprzedawanego cukru<\/a> do – o zgrozo – 10 kg na jeden paragon. Sam tego nie do\u015bwiadczy\u0142em, bo odk\u0105d przesta\u0142em s\u0142odzi\u0107 herbat\u0119 i kaw\u0119, cukru praktycznie nie kupuj\u0119. No i zd\u0105\u017cy\u0142em te\u017c ju\u017c przeczyta\u0107, \u017ce winny temu stanowi rzeczy jest:
\na) wolny rynek i brak kontroli pa\u0144stwa nad gospodark\u0105, bo sieci handlowe celowo ograniczaj\u0105 sprzeda\u017c cukru, aby za jaki\u015b czas sprzeda\u0107 go dro\u017cej;
\nb) sprzedanie wi\u0119kszo\u015bci polskich cukrowni w r\u0119ce Niemc\u00f3w oraz zlikwidowanie innych.
\nPragn\u0119 wi\u0119c przypomnie\u0107, \u017ce obecnie w Polsce, cho\u0107 jest mniej cukrowni, to produkuje si\u0119 wi\u0119cej cukru ni\u017c w czasach PRL. Bo te cukrownie s\u0105 bardziej wydajne. W bie\u017c\u0105cym roku wyprodukowano ponad 2,3 mln ton cukru<\/a>. W zesz\u0142ym – prawie 2 mln ton<\/a>. W 2020 r. – 2,4 mln ton, a w 2019 r. nieca\u0142e 2,2 mln ton.
\nA w czasach PRL najwi\u0119cej wyprodukowano w 1983 r. – 1,982 mln ton. Ale to by\u0142 wyj\u0105tkowo dobry wynik, bo zwykle by\u0142o to od 1,5 do 1,8 mln ton<\/a>. A w 1980 r. by\u0142o to zaledwie 1,067 mln ton.
\nPrzypomn\u0119 te\u017c, \u017ce cho\u0107 w tym 1983 r. produkcja cukru by\u0142a tylko nieco ni\u017csza ni\u017c w 2021 r., to cukier by\u0142 w\u00f3wczas towarem reglamentowanym – funkcjonowa\u0142y tzw. kartki na cukier. Funkcjonowa\u0142y one og\u00f3lnie od sierpnia 1976 r. do pa\u017adziernika 1985 r. – do 1981 roku miesi\u0119cznie przys\u0142ugiwa\u0142y 2 kilogramy cukru (wi\u0119cej mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 po cenie tzw. komercyjnej, kt\u00f3ra by\u0142a ponad dwukrotnie wy\u017csza i wynosi\u0142a 26 z\u0142 przy \u015brednim wynagrodzeniu 4281 z\u0142 miesi\u0119cznie w 1976 r. i 6040 z\u0142 miesi\u0119cznie w 1980 r.), od marca do wrze\u015bnia 1981 r. kilogram (i ju\u017c nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci kupna po cenie komercyjnej), potem p\u00f3\u0142tora kilograma. Wy\u017cszy przydzia\u0142 (2 kg) mia\u0142y kobiety ci\u0119\u017carne, matki karmi\u0105ce oraz dzieci i m\u0142odzie\u017c. Od 1984 roku mo\u017cna by\u0142o dosta\u0107 jeszcze dodatkowe p\u00f3\u0142tora kilograma cukru rezygnuj\u0105c z kilograma mi\u0119sa lub jego przetwor\u00f3w.
\nNajwyra\u017aniej kontrolowana przez pa\u0144stwo gospodarka – w tym dystrybucja towar\u00f3w – radzi\u0142a sobie z zaopatrzeniem ludno\u015bci w cukier znacznie gorzej, nawet przy nie tak du\u017co ni\u017cszej produkcji.
\nDodam jeszcze, bo mo\u017ce nie wszyscy pami\u0119taj\u0105, \u017ce reglamentacja dotyczy\u0142a w latach 1981-1989 tak\u017ce wielu innych towar\u00f3w. Najszerszy zakres mia\u0142a w 1983 roku, kiedy opr\u00f3cz cukru dotyczy\u0142a mi\u0119sa, przetwor\u00f3w mi\u0119snych, mas\u0142a, smalcu, innych t\u0142uszczy zwierz\u0119cych i ro\u015blinnych, cukierk\u00f3w, wyrob\u00f3w czekoladowanych, m\u0105ki pszennej, mleka, kaszy manny, innych artyku\u0142\u00f3w sypkich (kasz, p\u0142atk\u00f3w, ry\u017cu), alkoholu, papieros\u00f3w, myd\u0142a, proszku do prania, waty oraz (na podstawie odr\u0119bnych przepis\u00f3w) paliwa do prywatnych samochod\u00f3w. Jako ciekawostk\u0119 podam fakt, \u017ce g\u00f3rnicy mieli wyj\u0105tkowo zwi\u0119kszony przydzia\u0142 mi\u0119sa i przetwor\u00f3w mi\u0119snych (7 kg miesi\u0119cznie przy standardowym 2,5 kg – inni pracownicy fizyczni, np. hutnicy, a tak\u017ce \u017co\u0142nierze i milicjanci pe\u0142ni\u0105cy s\u0142u\u017cb\u0119 patrolow\u0105 mieli prawo do kupna 4 kg), mieszka\u0144cy wojew\u00f3dztwa katowickiego mieli zwi\u0119kszony przydzia\u0142 myd\u0142a (jeden kawa\u0142ek miesi\u0119cznie zamiast co dwa miesi\u0105ce) oraz – wraz z mieszka\u0144cami Krakowa i Wa\u0142brzycha – zwi\u0119kszony przydzia\u0142 proszku do prania (0,5 kg zamiast 0,3 kg miesi\u0119cznie), przydzia\u0142ow\u0105 butelk\u0119 alkoholu mo\u017cna by\u0142o wymieni\u0107 na p\u00f3\u0142 kilo cukierk\u00f3w lub 100 g kawy, a przydzia\u0142owe 12 paczek papieros\u00f3w na butelk\u0119 wina. Od kwietnia 1983 r. reglamentowane towary nie przys\u0142ugiwa\u0142y osobom wpisanym do wykazu os\u00f3b uchylaj\u0105cych si\u0119 od pracy.
\nPami\u0119tam tamte czasy i nie chcia\u0142bym ponownie si\u0119 w nich znale\u017a\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2207"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2207"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2207\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2208,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2207\/revisions\/2208"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2207"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2207"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2207"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}