Dzisiaj 117. rocznica urodzin Hilarego Minca. Młodsi mogą nie wiedzieć, kto to taki, więc wyjaśniam: bolszewik i stalinowiec (faktycznie był przed wojną członkiem nie tylko Komunistycznej Partii Polski, ale i bezpośrednio Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików)), po wojnie osoba mająca decydujący wpływ – jako minister przemysłu i handlu, a potem wicepremier – na polską gospodarkę aż do dojścia do władzy Gomułki.
Z inicjatywy Minca pod koniec lat 40. XX w. podjęto między innymi tak zwaną „bitwę o handel”. Za wzrost cen towarów w sklepach obwiniono „elementy spekulanckie” i w celu zapobiegania drożyźnie wprowadzono rozwiązania takie, jak ustalanie wysokości zysku brutto oraz cen maksymalnych (za nieprzestrzeganie czego groziło do pięciu lat więzienia i do pięciu milionów złotych grzywny, a dodatkowo orzekane przez urzędników komisji do walki z nadużyciami i szkodnictwem gospodarczym: konfiskata towarów, zamknięcie przedsiębiorstwa lub skierowanie do pracy przymusowej) przez komisje cennikowe, uznaniowe wymierzanie dodatkowych podatków przez „obywatelskie komisje podatkowe” korzystające z informacji dostarczonych przez płatnych donosicieli zwanych „lustratorami społecznymi”, zezwolenia na prowadzenie prywatnych przedsiębiorstw handlowych, a także powołanie państwowej sieci sklepów „Powszechne Domy Towarowe” oraz przymusowa centralizacja handlu spółdzielczego.
W efekcie „bitwy o handel” liczba prywatnych sklepów w ciągu dwóch lat spadła o połowę, a hurtowni o dwie trzecie – państwo stało się tu niemal monopolistą. Potem ta liczba nadal malała. Zaopatrzenie w towary się pogorszyło.
Ktoś może myśleć, że to dawne dzieje i przekonano się, że to błędna droga.
Jednak nadal są tacy, którzy myślą jak Minc. Kamil Łukaszek, działacz Ruchu Sprawiedliwości Społecznej Piotra Ikonowicza, publikujący od czasu do czasu ma różnych mocno lewicowych portalach, takich jak wPunkt, strajk.eu czy nawet Pracownicza Demokracja, określający się na Twitterze jako „leworęczny lewicowiec z sercem po lewej stronie” i „niepraktykujący filozof”, napisał – w odniesieniu do obecnego wzrostu cen – „że za drożyznę zawsze (celowy duży kwantyfikator) odpowiedzialne są spekulacje cenami przez molochy i brak kontroli nad marżami”. I na dowód tego przytoczył fakt, że UOKiK zamierza ukarać właściciela sieci sklepów Biedronka za wprowadzanie w błąd klientów reklamą promocji „Tarcza Biedronki Antyinflacyjna” (dla tych, co nie wiedzą: chodzi o brak wywieszenia regulaminu promocji w sklepach, brak informowania w reklamie o faktycznych warunkach promocji oraz brak informacji, że zwrot różnicy cen w przypadku zakupu tańszego produktu w innym sklepie będzie w formie nie pieniężnej, a rabatu na zakupy w Biedronce).
Oczywiście „lewicowiec z sercem po lewej stronie” nie zastanowił się, jak to, jest, że mimo iż Biedronka i inne „molochy” działają na polskim rynku od wielu lat, to znaczący wzrost cen pojawił się dopiero w ostatnim roku-dwóch. Skoro wzrost cen zawsze jest spowodowany przez ich spekulacje, to dlaczego nie było go wcześniej? Nie spekulowały? Dlaczego, skoro mamy niby „liberalne państwo”, które nie kontroluje marż, a przed 2015 rokiem rządziła ekipa uważana za takich jak on za skrajnych liberałów?
Nie zastanowił się też, jak Biedronka i inne „molochy” mogą podnosić ceny na rynku bynajmniej nie zmonopolizowanym, na którym udział małych i średnich sklepów wciąż wynosi prawie 40%, a ich liczba wynosi ponad 60 tysięcy. Nie licząc sklepów internetowych sprzedających towary prosto od lokalnych producentów. W jaki sposób podnoszenie cen przez Biedronkę – jawne lub zaciemnione promocjami – miałoby wpłynąć na podnoszenie cen przez małe sklepy? Prędzej można już sobie wyobrazić, że te ostatnie – a także więksi konkurenci Biedronki – spróbują wykorzystać sytuację i pozostaną przy niższych cenach. No, chyba, że nie będą mogły, bo przyczyną wzrostu cen jest ogólny wzrost kosztów.
Wyjątkiem jest oczywiście podnoszenie cen i marż przez molochy takie jak Orlen czy PGNiG, bo tutaj rynek jest mocno zmonopolizowany, a ceny surowców energetycznych przekładają się na wzrost kosztów innej działalności. Ale jakoś towarzysz Łukaszek o nich nie wspomina, bo to wszak firmy z dominującym udziałem Skarbu Państwa, z definicji mocno kontrolowane przez rząd.
„Niepraktykujący filozof” nie zadał sobie chyba też pytania, jakie to „molochy” przyczyniły się do wzrostu cen w podążającej dość mocno w stronę socjalistycznych rozwiązań Wenezueli. Albo w Zimbabwe.
Po co się zastanawiać, jak już od czasów Minca wiadomo, że za drożyznę są odpowiedzialni spekulanci, najlepszym środkiem jest kontrola marż, a państwo ma nie oszczędzać na aparacie kontroli i „kombinatorów typu Jeronimo Martins powinno kosić na równi z murawą”.

Dzisiaj 117. rocznica urodzin Hilarego Minca. M\u0142odsi mog\u0105 nie wiedzie\u0107, kto to taki, wi\u0119c wyja\u015bniam: bolszewik i stalinowiec (faktycznie by\u0142 przed wojn\u0105 cz\u0142onkiem nie tylko Komunistycznej Partii Polski, ale i bezpo\u015brednio Wszechzwi\u0105zkowej Komunistycznej Partii (bolszewik\u00f3w)), po wojnie osoba maj\u0105ca decyduj\u0105cy wp\u0142yw – jako minister przemys\u0142u i handlu, a potem wicepremier – na polsk\u0105 gospodark\u0119 a\u017c do doj\u015bcia do w\u0142adzy Gomu\u0142ki.
\nZ inicjatywy Minca pod koniec lat 40. XX w. podj\u0119to mi\u0119dzy innymi tak zwan\u0105 „bitw\u0119 o handel”. Za wzrost cen towar\u00f3w w sklepach obwiniono „elementy spekulanckie” i w celu zapobiegania dro\u017cy\u017anie wprowadzono rozwi\u0105zania takie, jak ustalanie wysoko\u015bci zysku brutto oraz cen maksymalnych (za nieprzestrzeganie czego grozi\u0142o do pi\u0119ciu lat wi\u0119zienia i do pi\u0119ciu milion\u00f3w z\u0142otych grzywny, a dodatkowo orzekane przez urz\u0119dnik\u00f3w komisji do walki z nadu\u017cyciami i szkodnictwem gospodarczym: konfiskata towar\u00f3w, zamkni\u0119cie przedsi\u0119biorstwa lub skierowanie do pracy przymusowej) przez komisje cennikowe, uznaniowe wymierzanie dodatkowych podatk\u00f3w przez „obywatelskie komisje podatkowe” korzystaj\u0105ce z informacji dostarczonych przez p\u0142atnych donosicieli zwanych „lustratorami spo\u0142ecznymi”, zezwolenia na prowadzenie prywatnych przedsi\u0119biorstw handlowych, a tak\u017ce powo\u0142anie pa\u0144stwowej sieci sklep\u00f3w „Powszechne Domy Towarowe” oraz przymusowa centralizacja handlu sp\u00f3\u0142dzielczego.
\nW efekcie „bitwy o handel” liczba prywatnych sklep\u00f3w w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat spad\u0142a o po\u0142ow\u0119, a hurtowni o dwie trzecie – pa\u0144stwo sta\u0142o si\u0119 tu niemal monopolist\u0105. Potem ta liczba nadal mala\u0142a. Zaopatrzenie w towary si\u0119 pogorszy\u0142o.
\nKto\u015b mo\u017ce my\u015ble\u0107, \u017ce to dawne dzieje i przekonano si\u0119, \u017ce to b\u0142\u0119dna droga.
\nJednak nadal s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105 jak Minc. Kamil \u0141ukaszek, dzia\u0142acz Ruchu Sprawiedliwo\u015bci Spo\u0142ecznej Piotra Ikonowicza, publikuj\u0105cy od czasu do czasu ma r\u00f3\u017cnych mocno lewicowych portalach, takich jak wPunkt, strajk.eu czy nawet Pracownicza Demokracja, okre\u015blaj\u0105cy si\u0119 na Twitterze jako „lewor\u0119czny lewicowiec z sercem po lewej stronie” i „niepraktykuj\u0105cy filozof”, napisa\u0142<\/a> – w odniesieniu do obecnego wzrostu cen – „\u017ce za dro\u017cyzn\u0119 zawsze (celowy du\u017cy kwantyfikator) odpowiedzialne s\u0105 spekulacje cenami przez molochy i brak kontroli nad mar\u017cami”<\/em>. I na dow\u00f3d tego przytoczy\u0142 fakt, \u017ce UOKiK zamierza ukara\u0107 w\u0142a\u015bciciela sieci sklep\u00f3w Biedronka za wprowadzanie w b\u0142\u0105d klient\u00f3w reklam\u0105 promocji „Tarcza Biedronki Antyinflacyjna” (dla tych, co nie wiedz\u0105: chodzi o brak wywieszenia regulaminu promocji w sklepach, brak informowania w reklamie o faktycznych warunkach promocji oraz brak informacji, \u017ce zwrot r\u00f3\u017cnicy cen w przypadku zakupu ta\u0144szego produktu w innym sklepie b\u0119dzie w formie nie pieni\u0119\u017cnej, a rabatu na zakupy w Biedronce).
\nOczywi\u015bcie „lewicowiec z sercem po lewej stronie” nie zastanowi\u0142 si\u0119, jak to, jest, \u017ce mimo i\u017c Biedronka i inne „molochy” dzia\u0142aj\u0105 na polskim rynku od wielu lat, to znacz\u0105cy wzrost cen pojawi\u0142 si\u0119 dopiero w ostatnim roku-dw\u00f3ch. Skoro wzrost cen zawsze jest spowodowany przez ich spekulacje, to dlaczego nie by\u0142o go wcze\u015bniej? Nie spekulowa\u0142y? Dlaczego, skoro mamy niby „liberalne pa\u0144stwo”, kt\u00f3re nie kontroluje mar\u017c, a przed 2015 rokiem rz\u0105dzi\u0142a ekipa uwa\u017cana za takich jak on za skrajnych libera\u0142\u00f3w?
\nNie zastanowi\u0142 si\u0119 te\u017c, jak Biedronka i inne „molochy” mog\u0105 podnosi\u0107 ceny na rynku bynajmniej nie zmonopolizowanym, na kt\u00f3rym udzia\u0142 ma\u0142ych i \u015brednich sklep\u00f3w wci\u0105\u017c wynosi prawie 40%, a ich liczba wynosi ponad 60 tysi\u0119cy. Nie licz\u0105c sklep\u00f3w internetowych sprzedaj\u0105cych towary prosto od lokalnych producent\u00f3w. W jaki spos\u00f3b podnoszenie cen przez Biedronk\u0119 – jawne lub zaciemnione promocjami – mia\u0142oby wp\u0142yn\u0105\u0107 na podnoszenie cen przez ma\u0142e sklepy? Pr\u0119dzej mo\u017cna ju\u017c sobie wyobrazi\u0107, \u017ce te ostatnie – a tak\u017ce wi\u0119ksi konkurenci Biedronki – spr\u00f3buj\u0105 wykorzysta\u0107 sytuacj\u0119 i pozostan\u0105 przy ni\u017cszych cenach. No, chyba, \u017ce nie b\u0119d\u0105 mog\u0142y, bo przyczyn\u0105 wzrostu cen jest og\u00f3lny wzrost koszt\u00f3w.
\nWyj\u0105tkiem jest oczywi\u015bcie podnoszenie cen i mar\u017c przez molochy takie jak Orlen czy PGNiG, bo tutaj rynek jest mocno zmonopolizowany, a ceny surowc\u00f3w energetycznych przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na wzrost koszt\u00f3w innej dzia\u0142alno\u015bci. Ale jako\u015b towarzysz \u0141ukaszek o nich nie wspomina, bo to wszak firmy z dominuj\u0105cym udzia\u0142em Skarbu Pa\u0144stwa, z definicji mocno kontrolowane przez rz\u0105d.
\n„Niepraktykuj\u0105cy filozof” nie zada\u0142 sobie chyba te\u017c pytania, jakie to „molochy” przyczyni\u0142y si\u0119 do wzrostu cen w pod\u0105\u017caj\u0105cej do\u015b\u0107 mocno w stron\u0119 socjalistycznych rozwi\u0105za\u0144 Wenezueli. Albo w Zimbabwe.
\nPo co si\u0119 zastanawia\u0107, jak ju\u017c od czas\u00f3w Minca wiadomo, \u017ce za dro\u017cyzn\u0119 s\u0105 odpowiedzialni spekulanci, najlepszym \u015brodkiem jest kontrola mar\u017c, a pa\u0144stwo ma nie oszcz\u0119dza\u0107 na aparacie kontroli i „kombinator\u00f3w typu Jeronimo Martins powinno kosi\u0107 na r\u00f3wni z muraw\u0105”<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2220"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2220"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2220\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2221,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2220\/revisions\/2221"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2220"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2220"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2220"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}