„Chcesz Polski wolnej, demokratycznej i europejskiej? Pójdźmy razem w Wielkim Marszu 4 czerwca w samo południe. (…) Zróbmy to jeszcze raz. Tym razem, kilkadziesiąt lat później” – wezwała Platforma Obywatelska.
Według mnie akurat 4 czerwca nie jest najszczęśliwszą datą, by zademonstrować, że „chce się Polski demokratycznej”. Wybory w 1989 r., których pierwsza tura odbyła się właśnie 4 czerwca (a do których odnosi się hasło „w samo południe”, kojarzone z ówczesnym znanym plakatem wyborczym opozycji), nie były w pełni demokratyczne. 65% mandatów w Sejmie zostało przeznaczonych dla członków ówcześnie rządzących partii – PZPR, ZSL i SD. To tak, jakby w tym roku miały odbyć się wybory, gdzie PiS, Suwerenna Polska i Partia Republikańska miałyby zagwarantowane 299 mandatów. Dodatkowo, po odrzuceniu w pierwszej turze większości kandydatów obozu władzy z tzw. listy krajowej naprędce zmieniono ordynację wyborczą przed drugą turą, tak, aby te miejsca w Sejmie jednak przypadły PZPR i jej koalicjantom.
A po wyborach, podczas wyboru Prezydenta PRL w Zgromadzeniu Narodowym, kilkunastu parlamentarzystów opozycji poparło kandydaturę Wojciecha Jaruzelskiego, oddało głosy nieważne lub nie wzięło udziału w głosowaniu – tak, by zgodnie z ustaleniami przy „okrągłym stole” lider komunistycznej partii został głową państwa. A tych, którzy potem domagali się ich odwołania zgodnie z ówczesną konstytucją (m. in. mnie) opozycyjne media zakrzyczały jako tych, którzy są „zarażeni PRL-em”.
To tak, jakby po tegorocznych wyborach kilkunastu posłów wybranych z list np. Koalicji Obywatelskiej zagłosowało tak, by jednak Mateusz Morawiecki albo inny kandydat PiS został premierem, bo ustalono to wcześniej między przywódcami partii.
Pierwsze w pełni demokratyczne wybory do Sejmu po epoce komunistycznej odbyły się w rzeczywistości dopiero 27 października 1991 r. Były bardziej demokratyczne niż obecnie – nie było ogólnokrajowych progów wyborczych, do zarejestrowania listy ogólnopolskiej wystarczała rejestracja list w pięciu okręgach, a nie w 21, a przydzielanie mandatów odbywało się zgodnie z metodą Hare-Niemeyera, korzystniejszą dla mniejszych partii. Można było też tworzyć bloki wyborcze, polegające na sumowaniu głosów oddanych na różne listy. Mandaty uzyskało 29 ugrupowań reprezentujących ponad 90% głosujących. Pierwszym premierem powołanym w III RP przez w pełni demokratycznie wybrany Sejm został Jan Olszewski.
Moim zdaniem należy odwoływać się raczej do tradycji tych drugich wyborów i żądać przywrócenia bardziej demokratycznych reguł wyborczych – tak, by małe, w tym regionalne, ugrupowania miały szanse na wprowadzenie choćby jednego czy kilku posłów bez konieczności rejestrowania list ogólnopolskich, i by skończył się sztuczny monopol kilku największych ugrupowań (a faktycznie ich liderów) podtrzymywany progami wyborczymi i subwencjami dla partii.

„Chcesz Polski wolnej, demokratycznej i europejskiej? P\u00f3jd\u017amy razem w Wielkim Marszu 4 czerwca w samo po\u0142udnie. (…) Zr\u00f3bmy to jeszcze raz. Tym razem, kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej”<\/em> – wezwa\u0142a Platforma Obywatelska.
\nWed\u0142ug mnie akurat 4 czerwca nie jest najszcz\u0119\u015bliwsz\u0105 dat\u0105, by zademonstrowa\u0107, \u017ce „chce si\u0119 Polski demokratycznej”<\/em>. Wybory w 1989 r., kt\u00f3rych pierwsza tura odby\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie 4 czerwca (a do kt\u00f3rych odnosi si\u0119 has\u0142o „w samo po\u0142udnie”<\/em>, kojarzone z \u00f3wczesnym znanym plakatem wyborczym opozycji), nie by\u0142y w pe\u0142ni demokratyczne. 65% mandat\u00f3w w Sejmie zosta\u0142o przeznaczonych dla cz\u0142onk\u00f3w \u00f3wcze\u015bnie rz\u0105dz\u0105cych partii – PZPR, ZSL i SD. To tak, jakby w tym roku mia\u0142y odby\u0107 si\u0119 wybory, gdzie PiS, Suwerenna Polska i Partia Republika\u0144ska mia\u0142yby zagwarantowane 299 mandat\u00f3w. Dodatkowo, po odrzuceniu w pierwszej turze wi\u0119kszo\u015bci kandydat\u00f3w obozu w\u0142adzy z tzw. listy krajowej napr\u0119dce zmieniono ordynacj\u0119 wyborcz\u0105 przed drug\u0105 tur\u0105, tak, aby te miejsca w Sejmie jednak przypad\u0142y PZPR i jej koalicjantom.
\nA po wyborach, podczas wyboru Prezydenta PRL w Zgromadzeniu Narodowym, kilkunastu parlamentarzyst\u00f3w opozycji popar\u0142o kandydatur\u0119 Wojciecha Jaruzelskiego, odda\u0142o g\u0142osy niewa\u017cne lub nie wzi\u0119\u0142o udzia\u0142u w g\u0142osowaniu – tak, by zgodnie z ustaleniami przy „okr\u0105g\u0142ym stole” lider komunistycznej partii zosta\u0142 g\u0142ow\u0105 pa\u0144stwa. A tych, kt\u00f3rzy potem domagali si\u0119 ich odwo\u0142ania zgodnie z \u00f3wczesn\u0105 konstytucj\u0105 (m. in. mnie) opozycyjne media zakrzycza\u0142y jako tych, kt\u00f3rzy s\u0105 „zara\u017ceni PRL-em”<\/em><\/a>.
\nTo tak, jakby po tegorocznych wyborach kilkunastu pos\u0142\u00f3w wybranych z list np. Koalicji Obywatelskiej zag\u0142osowa\u0142o tak, by jednak Mateusz Morawiecki albo inny kandydat PiS zosta\u0142 premierem, bo ustalono to wcze\u015bniej mi\u0119dzy przyw\u00f3dcami partii.
\nPierwsze w pe\u0142ni demokratyczne wybory do Sejmu po epoce komunistycznej odby\u0142y si\u0119 w rzeczywisto\u015bci dopiero 27 pa\u017adziernika 1991 r. By\u0142y bardziej demokratyczne ni\u017c obecnie – nie by\u0142o og\u00f3lnokrajowych prog\u00f3w wyborczych, do zarejestrowania listy og\u00f3lnopolskiej wystarcza\u0142a rejestracja list w pi\u0119ciu okr\u0119gach, a nie w 21, a przydzielanie mandat\u00f3w odbywa\u0142o si\u0119 zgodnie z metod\u0105 Hare-Niemeyera, korzystniejsz\u0105 dla mniejszych partii. Mo\u017cna by\u0142o te\u017c tworzy\u0107 bloki wyborcze, polegaj\u0105ce na sumowaniu g\u0142os\u00f3w oddanych na r\u00f3\u017cne listy. Mandaty uzyska\u0142o 29 ugrupowa\u0144 reprezentuj\u0105cych ponad 90% g\u0142osuj\u0105cych. Pierwszym premierem powo\u0142anym w III RP przez w pe\u0142ni demokratycznie wybrany Sejm zosta\u0142 Jan Olszewski.
\nMoim zdaniem nale\u017cy odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 raczej do tradycji tych drugich wybor\u00f3w i \u017c\u0105da\u0107 przywr\u00f3cenia bardziej demokratycznych regu\u0142 wyborczych – tak, by ma\u0142e, w tym regionalne, ugrupowania mia\u0142y szanse na wprowadzenie cho\u0107by jednego czy kilku pos\u0142\u00f3w bez konieczno\u015bci rejestrowania list og\u00f3lnopolskich, i by sko\u0144czy\u0142 si\u0119 sztuczny monopol kilku najwi\u0119kszych ugrupowa\u0144 (a faktycznie ich lider\u00f3w) podtrzymywany progami wyborczymi i subwencjami dla partii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2352"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2352"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2352\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2353,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2352\/revisions\/2353"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2352"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2352"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2352"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}