Mimo że według raportu „Mój jest ten kawałek podłogi” osoby o poglądach liberalnych stanowią ponad 19% polskich wyborców (w tym ponad 4% polskich wyborców to libertarianie), nie zostało to w żaden sposób uwidocznione w wynikach niedzielnych wyborów parlamentarnych.
Co więcej, można powiedzieć, że idee i środowiska liberalne poniosły w tych wyborach niespotykaną od lat klęskę.
W maju br. apelowałem o wspólny start w nich polskich środowisk wolnościowych i liberalnych, pisząc: „Na polskiej scenie politycznej jest kilka inicjatyw o charakterze liberalnym. Dobry Ruch, Wolnościowcy, Polska Liberalna, Libertarianie, Odpowiedzialność. Jeżeli wystartowałyby razem i zebrałyby podpisy pod listami w wystarczająco wielu okręgach, byłaby szansa zdobyć te kilkanaście procent głosów. Jeśli wystartują osobno, szansa ta zmaleje, bo głosy się podzielą lub też – w najgorszym przypadku – żadna z tych inicjatyw nie zarejestruje list w całym kraju i liberalni wyborcy znowu, „by nie zmarnować głosu” zagłosują na partie nieliberalne”.
Niestety, tak właśnie się stało.
Wspólna lista nie powstała i nawet nie próbowano jej utworzyć. Partia Libertarianie nawet nie podjęła próby wystawienia swoich kandydatów w wyborach. Dobry Ruch, Wolnościowcy i Odpowiedzialność przyjęły taktykę umieszczenia swoich pojedynczych liderów na listach partii nieliberalnych – antywolnościowych – i osoby te przegrały. Artur Dziambor, kandydujący z ostatniego miejsca listy Trzeciej Drogi w okręgu 26, Dobromir Sośnierz, kandydujący z czwartego miejsca listy Konfederacji w okręgu 18, Paweł Szramka, kandydujący z szóstego miejsca listy Koalicji Obywatelskiej w okręgu 5 i Łukasz Belter, otwierający listę Bezpartyjnych Samorządowców w okręgu 9 nie uzyskali mandatu. Nie pomogło to, że trójka z nich była posłami, a więc osobami dość rozpoznawalnymi.
Próbę samodzielnej rejestracji list podjęła Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców, niestety z uwagi na – delikatnie mówiąc – niechęć urzędników wyborczych udało się zarejestrować listy w jedynie 17 okręgach. Zakładano, że zbierając średnio 6-7 tysięcy podpisów poparcia w okręgu i zgłaszając z takim poparciem listy w 30 okręgach uda się zarejestrować listy w całym kraju. Dotychczas to wystarczało. Tym razem nie wystarczyło. Być może gdyby w każdym z okręgów złożono po 10 tysięcy podpisów – dwa razy tyle, ile jest formalnie wymagane – byłoby inaczej. Na to jednak PL!SP była zbyt słaba. Ostatecznie tuż przed wyborami komitet, nie mając szans na jakikolwiek znaczący wynik z uwagi na brak list we wszystkich okręgach, rozwiązał się na znak protestu.
Owszem, z list nieliberalnych ugrupowań dostało się do Sejmu kilku kandydatów głoszących dość liberalne poglądy w niektórych kwestiach – na przykład Klaudia Jachira z Koalicji Obywatelskiej/Zielonych, Stanisław Tyszka i Konrad Berkowicz z Konfederacji czy Ryszard Petru z Trzeciej Drogi – ale w tym przypadku liberalizm ten jest tylko częściowy i można mieć obawy, że zasadniczo będą oni wspierać etatystyczne linie swoich partii.
A kto wygrał? Zanosi się, że główną siłą w rządzie będzie Koalicja Obywatelska – ugrupowanie popierające „800 plus”, obiecujące „babciowe” i „kredyty 0%” – czyli jeszcze silniejsze niż obecnie wspieranie wybranych grup na koszt i ze szkodą dla innych – oraz straszące imigrantami zarobkowymi i mające na pokładzie takich ludzi, jak lider Agrounii Michał Kołodziejczak, domagający się np. obowiązkowego minimum 50% polskiej żywności w sklepach, ograniczenia swobody budowania nowych sklepów czy „społecznej moderacji” treści w Internecie przez losowo wyznaczane do tego osoby. Jej koalicjantami będą Polska 2050 Szymona Hołowni, obiecująca podwyżkę pensji urzędników o 25%, PSL chcące m. in. zrzeszyć przymusowo wszystkich przedsiębiorców w „powszechnym samorządzie gospodarczym” oraz Lewica, obiecująca nie tylko zachować wszystkie świadczenia wprowadzone przez rząd PiS po 2015 roku (w tym „800 plus”), ale i je regularnie waloryzować, oczywiście na koszt podatnika, zwłaszcza tego zamożniejszego (progresywny PIT). Wszystkie te ugrupowania chcą na siłę wciskać „zieloną energię” czy „neutralność klimatyczną” bez względu na koszty takiej transformacji. A w opozycji oprócz PiS będzie Konfederacja głosząca protekcjonizm żywnościowy, jeszcze niedawno strasząca Żydami chcącymi odebrać „mienie bezspadkowe”, wroga wobec imigrantów i osób LGBT oraz faktycznie proputinowska (m. in. wypowiedzi na temat zablokowania pomocy militarnej dla Ukrainy) w polityce zagranicznej.
Warto zwrócić uwagę, że o ile np. Michał Kołodziejczak dostał na liście Koalicji Obywatelskiej „jedynkę”, o tyle Paweł Szramka dostał dalsze miejsce. Dalsze miejsca dostali też Dobromir Sośnierz na liście Konfederacji (który tym samym „zapracował” na mandat Krzysztofa Mulawy z Ruchu Narodowego) i Artur Dziambor na liście Trzeciej Drogi. Polityczna słabość wolnościowców i liberałów jest tak duża, że więksi gracze nie musieli się z nimi w ogóle liczyć.
Moim zdaniem przyczyną takiej sytuacji jest – poza typową dla wszystkich liderów politycznych chęcią bycia tym najważniejszym wodzem, co utrudnia porozumienie – to, że osoby o poglądach liberalnych to ludzie w większości pogodzeni z etatystycznym status quo, niewierzący specjalnie w jakieś duże zmiany w kierunku wolnościowym i gotowi z tego powodu zagłosować na każdego, kto obieca choć jedną małą zmianę na lepsze albo nawet na kogoś, kto przynajmniej nie obiecuje dużych zmian na gorsze. Symbolem takiej postawy jest to, że popularną opcją dla osób o poglądach liberalnych w ostatnich wyborach – obok Konfederacji będącej programowo tylko trochę wolnorynkowo upudrowanym Ruchem Narodowym – stało się PSL, ugrupowanie od lat uchodzące za symbol bezideowego karierowiczostwa.
Mimo, że osób o poglądach liberalnych w Polsce nie jest mało, nie widzę dużych szans dla politycznych zmian w kierunku liberalnym. Myślę, że na wiele lat może pozostać nam wybór pomiędzy euroetatyzmem i nacjoetatyzmem, pomiędzy ograniczaniem wolności ludzi w imię wartości lewicowych (równość, „zrównoważony” rozwój), a jej ograniczaniem w imię wartości prawicowych (naród, religia). Jest źle, a będzie prawdopodobnie jeszcze gorzej.

Mimo \u017ce wed\u0142ug raportu „M\u00f3j jest ten kawa\u0142ek pod\u0142ogi”<\/a> osoby o pogl\u0105dach liberalnych stanowi\u0105 ponad 19% polskich wyborc\u00f3w (w tym ponad 4% polskich wyborc\u00f3w to libertarianie), nie zosta\u0142o to w \u017caden spos\u00f3b uwidocznione w wynikach niedzielnych wybor\u00f3w parlamentarnych.
\nCo wi\u0119cej, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce idee i \u015brodowiska liberalne ponios\u0142y w tych wyborach niespotykan\u0105 od lat kl\u0119sk\u0119.
\nW maju br. apelowa\u0142em<\/a> o wsp\u00f3lny start w nich polskich \u015brodowisk wolno\u015bciowych i liberalnych, pisz\u0105c: „Na polskiej scenie politycznej jest kilka inicjatyw o charakterze liberalnym. Dobry Ruch, Wolno\u015bciowcy, Polska Liberalna, Libertarianie, Odpowiedzialno\u015b\u0107. Je\u017celi wystartowa\u0142yby razem i zebra\u0142yby podpisy pod listami w wystarczaj\u0105co wielu okr\u0119gach, by\u0142aby szansa zdoby\u0107 te kilkana\u015bcie procent g\u0142os\u00f3w. Je\u015bli wystartuj\u0105 osobno, szansa ta zmaleje, bo g\u0142osy si\u0119 podziel\u0105 lub te\u017c \u2013 w najgorszym przypadku \u2013 \u017cadna z tych inicjatyw nie zarejestruje list w ca\u0142ym kraju i liberalni wyborcy znowu, „by nie zmarnowa\u0107 g\u0142osu” zag\u0142osuj\u0105 na partie nieliberalne”<\/em>.
\nNiestety, tak w\u0142a\u015bnie si\u0119 sta\u0142o.
\nWsp\u00f3lna lista nie powsta\u0142a i nawet nie pr\u00f3bowano jej utworzy\u0107. Partia Libertarianie nawet nie podj\u0119\u0142a pr\u00f3by wystawienia swoich kandydat\u00f3w w wyborach. Dobry Ruch, Wolno\u015bciowcy i Odpowiedzialno\u015b\u0107 przyj\u0119\u0142y taktyk\u0119 umieszczenia swoich pojedynczych lider\u00f3w na listach partii nieliberalnych – antywolno\u015bciowych – i osoby te przegra\u0142y. Artur Dziambor, kandyduj\u0105cy z ostatniego miejsca listy Trzeciej Drogi w okr\u0119gu 26, Dobromir So\u015bnierz, kandyduj\u0105cy z czwartego miejsca listy Konfederacji w okr\u0119gu 18, Pawe\u0142 Szramka, kandyduj\u0105cy z sz\u00f3stego miejsca listy Koalicji Obywatelskiej w okr\u0119gu 5 i \u0141ukasz Belter, otwieraj\u0105cy list\u0119 Bezpartyjnych Samorz\u0105dowc\u00f3w w okr\u0119gu 9 nie uzyskali mandatu. Nie pomog\u0142o to, \u017ce tr\u00f3jka z nich by\u0142a pos\u0142ami, a wi\u0119c osobami do\u015b\u0107 rozpoznawalnymi.
\nPr\u00f3b\u0119 samodzielnej rejestracji list podj\u0119\u0142a Polska Liberalna Strajk Przedsi\u0119biorc\u00f3w, niestety z uwagi na – delikatnie m\u00f3wi\u0105c – niech\u0119\u0107 urz\u0119dnik\u00f3w wyborczych uda\u0142o si\u0119 zarejestrowa\u0107 listy w jedynie 17 okr\u0119gach. Zak\u0142adano, \u017ce zbieraj\u0105c \u015brednio 6-7 tysi\u0119cy podpis\u00f3w poparcia w okr\u0119gu i zg\u0142aszaj\u0105c z takim poparciem listy w 30 okr\u0119gach uda si\u0119 zarejestrowa\u0107 listy w ca\u0142ym kraju. Dotychczas to wystarcza\u0142o. Tym razem nie wystarczy\u0142o. By\u0107 mo\u017ce gdyby w ka\u017cdym z okr\u0119g\u00f3w z\u0142o\u017cono po 10 tysi\u0119cy podpis\u00f3w – dwa razy tyle, ile jest formalnie wymagane – by\u0142oby inaczej. Na to jednak PL!SP by\u0142a zbyt s\u0142aba. Ostatecznie tu\u017c przed wyborami komitet, nie maj\u0105c szans na jakikolwiek znacz\u0105cy wynik z uwagi na brak list we wszystkich okr\u0119gach, rozwi\u0105za\u0142 si\u0119 na znak protestu.
\nOwszem, z list nieliberalnych ugrupowa\u0144 dosta\u0142o si\u0119 do Sejmu kilku kandydat\u00f3w g\u0142osz\u0105cych do\u015b\u0107 liberalne pogl\u0105dy w niekt\u00f3rych kwestiach – na przyk\u0142ad Klaudia Jachira z Koalicji Obywatelskiej\/Zielonych, Stanis\u0142aw Tyszka i Konrad Berkowicz z Konfederacji czy Ryszard Petru z Trzeciej Drogi – ale w tym przypadku liberalizm ten jest tylko cz\u0119\u015bciowy i mo\u017cna mie\u0107 obawy, \u017ce zasadniczo b\u0119d\u0105 oni wspiera\u0107 etatystyczne linie swoich partii.
\nA kto wygra\u0142? Zanosi si\u0119, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105 w rz\u0105dzie b\u0119dzie Koalicja Obywatelska – ugrupowanie popieraj\u0105ce „800 plus”, obiecuj\u0105ce „babciowe” i „kredyty 0%” – czyli jeszcze silniejsze ni\u017c obecnie wspieranie wybranych grup na koszt i ze szkod\u0105 dla innych – oraz strasz\u0105ce imigrantami zarobkowymi i maj\u0105ce na pok\u0142adzie takich ludzi, jak lider Agrounii Micha\u0142 Ko\u0142odziejczak, domagaj\u0105cy si\u0119 np. obowi\u0105zkowego minimum 50% polskiej \u017cywno\u015bci w sklepach, ograniczenia swobody budowania nowych sklep\u00f3w czy „spo\u0142ecznej moderacji” tre\u015bci w Internecie przez losowo wyznaczane do tego osoby. Jej koalicjantami b\u0119d\u0105 Polska 2050 Szymona Ho\u0142owni, obiecuj\u0105ca podwy\u017ck\u0119 pensji urz\u0119dnik\u00f3w o 25%, PSL chc\u0105ce m. in. zrzeszy\u0107 przymusowo wszystkich przedsi\u0119biorc\u00f3w w „powszechnym samorz\u0105dzie gospodarczym” oraz Lewica, obiecuj\u0105ca nie tylko zachowa\u0107 wszystkie \u015bwiadczenia wprowadzone przez rz\u0105d PiS po 2015 roku (w tym „800 plus”), ale i je regularnie waloryzowa\u0107, oczywi\u015bcie na koszt podatnika, zw\u0142aszcza tego zamo\u017cniejszego (progresywny PIT). Wszystkie te ugrupowania chc\u0105 na si\u0142\u0119 wciska\u0107 „zielon\u0105 energi\u0119” czy „neutralno\u015b\u0107 klimatyczn\u0105” bez wzgl\u0119du na koszty takiej transformacji. A w opozycji opr\u00f3cz PiS b\u0119dzie Konfederacja g\u0142osz\u0105ca protekcjonizm \u017cywno\u015bciowy, jeszcze niedawno strasz\u0105ca \u017bydami chc\u0105cymi odebra\u0107 „mienie bezspadkowe”, wroga wobec imigrant\u00f3w i os\u00f3b LGBT oraz faktycznie proputinowska (m. in. wypowiedzi na temat zablokowania pomocy militarnej dla Ukrainy) w polityce zagranicznej.
\nWarto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce o ile np. Micha\u0142 Ko\u0142odziejczak dosta\u0142 na li\u015bcie Koalicji Obywatelskiej „jedynk\u0119”, o tyle Pawe\u0142 Szramka dosta\u0142 dalsze miejsce. Dalsze miejsca dostali te\u017c Dobromir So\u015bnierz na li\u015bcie Konfederacji (kt\u00f3ry tym samym „zapracowa\u0142” na mandat Krzysztofa Mulawy z Ruchu Narodowego) i Artur Dziambor na li\u015bcie Trzeciej Drogi. Polityczna s\u0142abo\u015b\u0107 wolno\u015bciowc\u00f3w i libera\u0142\u00f3w jest tak du\u017ca, \u017ce wi\u0119ksi gracze nie musieli si\u0119 z nimi w og\u00f3le liczy\u0107.
\nMoim zdaniem przyczyn\u0105 takiej sytuacji jest – poza typow\u0105 dla wszystkich lider\u00f3w politycznych ch\u0119ci\u0105 bycia tym najwa\u017cniejszym wodzem, co utrudnia porozumienie – to, \u017ce osoby o pogl\u0105dach liberalnych to ludzie w wi\u0119kszo\u015bci pogodzeni z etatystycznym status quo, niewierz\u0105cy specjalnie w jakie\u015b du\u017ce zmiany w kierunku wolno\u015bciowym i gotowi z tego powodu zag\u0142osowa\u0107 na ka\u017cdego, kto obieca cho\u0107 jedn\u0105 ma\u0142\u0105 zmian\u0119 na lepsze albo nawet na kogo\u015b, kto przynajmniej nie obiecuje du\u017cych zmian na gorsze. Symbolem takiej postawy jest to, \u017ce popularn\u0105 opcj\u0105 dla os\u00f3b o pogl\u0105dach liberalnych w ostatnich wyborach – obok Konfederacji b\u0119d\u0105cej programowo tylko troch\u0119 wolnorynkowo upudrowanym Ruchem Narodowym – sta\u0142o si\u0119 PSL, ugrupowanie od lat uchodz\u0105ce za symbol bezideowego karierowiczostwa.
\nMimo, \u017ce os\u00f3b o pogl\u0105dach liberalnych w Polsce nie jest ma\u0142o, nie widz\u0119 du\u017cych szans dla politycznych zmian w kierunku liberalnym. My\u015bl\u0119, \u017ce na wiele lat mo\u017ce pozosta\u0107 nam wyb\u00f3r pomi\u0119dzy euroetatyzmem i nacjoetatyzmem, pomi\u0119dzy ograniczaniem wolno\u015bci ludzi w imi\u0119 warto\u015bci lewicowych (r\u00f3wno\u015b\u0107, „zr\u00f3wnowa\u017cony” rozw\u00f3j), a jej ograniczaniem w imi\u0119 warto\u015bci prawicowych (nar\u00f3d, religia). Jest \u017ale, a b\u0119dzie prawdopodobnie jeszcze gorzej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2447"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2447"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2448,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2447\/revisions\/2448"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}