Zgodnie z „Indeksem Autorytarnego Populizmu 2024” przygotowanym przez szwedzki think-tank Timbro przy współpracy z m. in. Fundacją Wolności Gospodarczej, cechą charakterystyczną populizmu jest postrzeganie polityki jako konfliktu między ludźmi a elitami. Partie określane jako populistyczne (w przypadku Polski autorzy ww. publikacji zaliczyli do nich obecnie PiS, Konfederację i Kukiz’15) „opierają się (…) na wymiarze konfliktu między ludźmi a elitami. To odróżnia je od innych partii, które wyrosły z różnych podziałów, takich jak miasto kontra wieś, praca kontra kapitał, kościół kontra państwo lub centrum kontra peryferie”. Jednocześnie „ruchy populistyczne, zarówno lewicowe, jak i prawicowe, zakładają istnienie jednolitego „ludu”, który jest marginalizowany przez skorumpowanych polityków i nieprzedstawiającą ich elitę” oraz „preferują mniej przeszkód w procesie demokratycznym, aby umożliwić tymczasowym większościom łatwe stanowienie prawa i egzekwowanie nowych przepisów” oraz, jak zauważa FWG, przejawiają dążenie do usuwania instytucjonalnych ograniczeń władzy, ponieważ „mechanizmy spowalniające procedurę są postrzegane jako przeszkody dla rządów większości”.
Jeżeli przyjąć taką definicję populizmu, to z jednej strony (w przeciwieństwie do tych, którzy głoszą, iż demokratyczni politycy są wyrazicielami woli swoich wyborców bądź narodu, a polityka to praca na rzecz wspólnego dobra) prawidłowo diagnozuje on podstawowy konflikt cechujący funkcjonowanie praktycznie każdego państwa – bo istotą każdego państwa jest zorganizowany przymus, który w praktyce stosowany jest przez grupę dysponującą środkami przymusu (czyli elitę władzy – używając terminologii Leszka Nowaka jest to elita oraz aparat władzy) wobec tych, którzy nimi nie dysponują (wg terminologii L. Nowaka – obywateli); z drugiej strony jednak, pomijając inne konflikty występujące w społeczeństwie (bo lud/obywatele nie są w rzeczywistości jednolitą grupą z tymi samymi interesami) oraz zakładając, że jest możliwe usunięcie konfliktu między ludem a elitą władzy w ramach państwa (poprzez odsunięcie od władzy obecnej elity i zaprowadzenie rządów „ludu”) proponuje lekarstwo, które może być gorsze od choroby. Bo odsunięcie od rządów obecnej elity i zastąpienie jej politykami populistycznymi spowoduje jedynie powstanie nowej elity (zwykle zresztą owa nowa elita ma rozliczne powiązania z dotychczasową), a usunięcie lub osłabienie mechanizmów ograniczających władzę (takich jak do pewnego stopnia niezależne sądownictwo i media, konstytucyjny podział władz, niezależne od państwa finansowanie organizacji społecznych, gwarancje własności prywatnej i innych praw jednostek, „rządy prawa”, niezależność gospodarki od państwa) jedynie zwiększy władzę tej elity nad resztą społeczeństwa i tym samym zaostrzy konflikt pomiędzy nią a (nadal przymusowo) rządzonymi.
Jedyne sposoby na usunięcie tego konfliktu to albo zniesienie państwa i zastąpienie go organizacją społeczną opartą na dobrowolności, albo też doprowadzenie do sytuacji, w której rządzeni są jednocześnie rządzącymi i zbiorowo sprawują faktyczną kontrolę nad środkami przymusu, bez pośrednictwa elity i aparatu władzy. Oba sposoby w chwili obecnej są w praktyce niemożliwe. Jednak możliwe są przynajmniej częściowe kroki w kierunku obu rozwiązań. Z jednej strony – wprowadzenie w jak najszerszym zakresie mechanizmów demokracji bezpośredniej (co sugeruje część populistów), z drugiej – wzmocnienie (a nie osłabienie, jak chcą populiści) mechanizmów ograniczających władzę, takich jak gwarancje praw jednostki (w szczególności własności prywatnej, którą Proudhon uznawał za „potęgę zdolną zrównoważyć (…) potęgę państwa”), podział władz (w tym ich decentralizację), niezależność sądów, rozdział państwa od gospodarki, środków przekazu i edukacji.
Ten kierunek wskazywany jest przez libertarian. Libertarianizm z jednej strony (podkreślając immanentny konflikt między jednostkami a państwem) jest ultra-populizmem, z drugiej strony (podkreślając ważność praw indywidualnego człowieka w stosunku również do „ludu”) jest anty-populizmem. Ci, którzy widzą, że politycy nie działają w ich interesie, nie powinni popierać ani populistów, ani partii „mainstreamowych”. Powinni stworzyć wolnościową alternatywę.

Zgodnie z „Indeksem Autorytarnego Populizmu 2024”<\/a> przygotowanym przez szwedzki think-tank Timbro przy wsp\u00f3\u0142pracy z m. in. Fundacj\u0105 Wolno\u015bci Gospodarczej, cech\u0105 charakterystyczn\u0105 populizmu jest postrzeganie polityki jako konfliktu mi\u0119dzy lud\u017ami a elitami. Partie okre\u015blane jako populistyczne (w przypadku Polski autorzy ww. publikacji zaliczyli do nich obecnie PiS, Konfederacj\u0119 i Kukiz’15) „opieraj\u0105 si\u0119 (…) na wymiarze konfliktu mi\u0119dzy lud\u017ami a elitami. To odr\u00f3\u017cnia je od innych partii, kt\u00f3re wyros\u0142y z r\u00f3\u017cnych podzia\u0142\u00f3w, takich jak miasto kontra wie\u015b, praca kontra kapita\u0142, ko\u015bci\u00f3\u0142 kontra pa\u0144stwo lub centrum kontra peryferie”<\/em>. Jednocze\u015bnie „ruchy populistyczne, zar\u00f3wno lewicowe, jak i prawicowe, zak\u0142adaj\u0105 istnienie jednolitego „ludu”, kt\u00f3ry jest marginalizowany przez skorumpowanych polityk\u00f3w i nieprzedstawiaj\u0105c\u0105 ich elit\u0119”<\/em> oraz „preferuj\u0105 mniej przeszk\u00f3d w procesie demokratycznym, aby umo\u017cliwi\u0107 tymczasowym wi\u0119kszo\u015bciom \u0142atwe stanowienie prawa i egzekwowanie nowych przepis\u00f3w”<\/em> oraz, jak zauwa\u017ca FWG<\/a>, przejawiaj\u0105 d\u0105\u017cenie do usuwania instytucjonalnych ogranicze\u0144 w\u0142adzy, poniewa\u017c „mechanizmy spowalniaj\u0105ce procedur\u0119 s\u0105 postrzegane jako przeszkody dla rz\u0105d\u00f3w wi\u0119kszo\u015bci”<\/em>.
\nJe\u017celi przyj\u0105\u0107 tak\u0105 definicj\u0119 populizmu, to z jednej strony (w przeciwie\u0144stwie do tych, kt\u00f3rzy g\u0142osz\u0105, i\u017c demokratyczni politycy s\u0105 wyrazicielami woli swoich wyborc\u00f3w b\u0105d\u017a narodu, a polityka to praca na rzecz wsp\u00f3lnego dobra) prawid\u0142owo diagnozuje on podstawowy konflikt cechuj\u0105cy funkcjonowanie praktycznie ka\u017cdego pa\u0144stwa – bo istot\u0105 ka\u017cdego pa\u0144stwa jest zorganizowany przymus, kt\u00f3ry w praktyce stosowany jest przez grup\u0119 dysponuj\u0105c\u0105 \u015brodkami przymusu (czyli elit\u0119 w\u0142adzy – u\u017cywaj\u0105c terminologii Leszka Nowaka jest to elita oraz aparat w\u0142adzy) wobec tych, kt\u00f3rzy nimi nie dysponuj\u0105 (wg terminologii L. Nowaka – obywateli); z drugiej strony jednak, pomijaj\u0105c inne konflikty wyst\u0119puj\u0105ce w spo\u0142ecze\u0144stwie (bo lud\/obywatele nie s\u0105 w rzeczywisto\u015bci jednolit\u0105 grup\u0105 z tymi samymi interesami) oraz zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce jest mo\u017cliwe usuni\u0119cie konfliktu mi\u0119dzy ludem a elit\u0105 w\u0142adzy w ramach pa\u0144stwa (poprzez odsuni\u0119cie od w\u0142adzy obecnej elity i zaprowadzenie rz\u0105d\u00f3w „ludu”) proponuje lekarstwo, kt\u00f3re mo\u017ce by\u0107 gorsze od choroby. Bo odsuni\u0119cie od rz\u0105d\u00f3w obecnej elity i zast\u0105pienie jej politykami populistycznymi spowoduje jedynie powstanie nowej elity (zwykle zreszt\u0105 owa nowa elita ma rozliczne powi\u0105zania z dotychczasow\u0105), a usuni\u0119cie lub os\u0142abienie mechanizm\u00f3w ograniczaj\u0105cych w\u0142adz\u0119 (takich jak do pewnego stopnia niezale\u017cne s\u0105downictwo i media, konstytucyjny podzia\u0142 w\u0142adz, niezale\u017cne od pa\u0144stwa finansowanie organizacji spo\u0142ecznych, gwarancje w\u0142asno\u015bci prywatnej i innych praw jednostek, „rz\u0105dy prawa”, niezale\u017cno\u015b\u0107 gospodarki od pa\u0144stwa) jedynie zwi\u0119kszy w\u0142adz\u0119 tej elity nad reszt\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa i tym samym zaostrzy konflikt pomi\u0119dzy ni\u0105 a (nadal przymusowo) rz\u0105dzonymi.
\nJedyne sposoby na usuni\u0119cie tego konfliktu to albo zniesienie pa\u0144stwa i zast\u0105pienie go organizacj\u0105 spo\u0142eczn\u0105 opart\u0105 na dobrowolno\u015bci, albo te\u017c doprowadzenie do sytuacji, w kt\u00f3rej rz\u0105dzeni s\u0105 jednocze\u015bnie rz\u0105dz\u0105cymi i zbiorowo sprawuj\u0105 faktyczn\u0105 kontrol\u0119 nad \u015brodkami przymusu, bez po\u015brednictwa elity i aparatu w\u0142adzy. Oba sposoby w chwili obecnej s\u0105 w praktyce niemo\u017cliwe. Jednak mo\u017cliwe s\u0105 przynajmniej cz\u0119\u015bciowe kroki w kierunku obu rozwi\u0105za\u0144. Z jednej strony – wprowadzenie w jak najszerszym zakresie mechanizm\u00f3w demokracji bezpo\u015bredniej (co sugeruje cz\u0119\u015b\u0107 populist\u00f3w), z drugiej – wzmocnienie (a nie os\u0142abienie, jak chc\u0105 populi\u015bci) mechanizm\u00f3w ograniczaj\u0105cych w\u0142adz\u0119, takich jak gwarancje praw jednostki (w szczeg\u00f3lno\u015bci w\u0142asno\u015bci prywatnej, kt\u00f3r\u0105 Proudhon uznawa\u0142 za „pot\u0119g\u0119 zdoln\u0105 zr\u00f3wnowa\u017cy\u0107 (…) pot\u0119g\u0119 pa\u0144stwa”<\/em>), podzia\u0142 w\u0142adz (w tym ich decentralizacj\u0119), niezale\u017cno\u015b\u0107 s\u0105d\u00f3w, rozdzia\u0142 pa\u0144stwa od gospodarki, \u015brodk\u00f3w przekazu i edukacji.
\nTen kierunek wskazywany jest przez libertarian. Libertarianizm z jednej strony (podkre\u015blaj\u0105c immanentny konflikt mi\u0119dzy jednostkami a pa\u0144stwem) jest ultra-populizmem, z drugiej strony (podkre\u015blaj\u0105c wa\u017cno\u015b\u0107 praw indywidualnego cz\u0142owieka w stosunku r\u00f3wnie\u017c do „ludu”) jest anty-populizmem. Ci, kt\u00f3rzy widz\u0105, \u017ce politycy nie dzia\u0142aj\u0105 w ich interesie, nie powinni popiera\u0107 ani populist\u00f3w, ani partii „mainstreamowych”. Powinni stworzy\u0107 wolno\u015bciow\u0105 alternatyw\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2534"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2534"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2534\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2535,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2534\/revisions\/2535"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2534"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2534"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2534"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}