Od kilku dni krążą po Internecie alarmujące informacje, że w następstwie dyrektywy unijnej 2024/1346 w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania osób ubiegających się o ochronę międzynarodową imigranci w Polsce będą dostawać wyższe świadczenia finansowe od obywateli polskich i lepsze warunki pobytowe niż Polacy. O takiej możliwości informuje m.in. Niezależna, powołując się na twitterowy wpis ustępującego europosła Jacka Saryusza-Wolskiego. Według Niezależnej, wynika to z „punktu 11. dyrektywy”. Niektórzy wysnuli stąd wniosek, że będą to świadczenia o takiej wysokości, jak w Niemczech.
Nie jest to jednak prawda. Wspomniany „punkt 11. dyrektywy” wskazywany przez europosła Saryusza-Wolskiego, to tzw. motyw (przyczyna wskazana w dyrektywie jako powód jej ustanowienia), a nie artykuł dyrektywy. Motywy nie są legalnie wiążące dla państw członkowskich i mogą służyć co najwyżej jako pomocnicza interpretacja, gdyby dyrektywa była niejasna. A jak stanowi sama dyrektywa w swoich artykułach?
Po pierwsze, na co warto zwrócić uwagę, dyrektywa dotyczy osób ubiegających się o ochronę międzynarodową. Nie dotyczy osób, które taką ochronę już uzyskały czy też osób przebywających w Polsce legalnie na innej podstawie (wizy humanitarne, wizy pracownicze, pobyt tolerowany itp.). Zasadniczo (wyjąwszy zapewnienie edukacji małoletnim) nie dotyczy też osób, co do których zapadła prawomocna decyzja o odmowie takiej ochrony i wydaleniu. Tak więc dotyczy stosunkowo wąskiego grona migrantów. Jeżeli polscy urzędnicy sprawnie będą legalizować ich pobyt, bądź wydawać decyzje odmowne, państwo polskie nie będzie miało wobec nich żadnych zobowiązań wynikających z tej akurat dyrektywy.
Po drugie, artykuły 16-22 tej dyrektywy, dotyczące świadczeń i uprawnień, jakie państwa członkowskie zapewniają osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową, określają ich poziom następująco:
Edukacja – „taki sam dostęp do edukacji, jaki mają ich obywatele oraz na podobnych warunkach”.
Zatrudnienie – „dostęp do rynku pracy nie później niż sześć miesięcy od dnia rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (…) rzeczywisty dostęp do rynku pracy zgodnie z prawem krajowym”, w pewnych przypadkach ten dostęp może być gorszy niż obywateli.
Kursy językowe i szkolenie zawodowe – „dostęp do kursów językowych, kursów wychowania obywatelskiego lub szkoleń zawodowych, które te państwa członkowskie uznają za odpowiednie, aby pomóc w zwiększeniu zdolności osób ubiegających się o ochronę międzynarodową do samodzielnego działania i kontaktu z właściwymi organami lub aby znaleźć zatrudnienie”, a w przypadku, gdy „osoby ubiegające się o ochronę międzynarodową dysponują wystarczającymi środkami” można żądać od nich pokrycia kosztów tych kursów i szkoleń.
Opieka zdrowotna – ma zapewniać „odpowiedni poziom życia, gwarantujący im utrzymanie i ochronę ich zdrowia fizycznego i psychicznego”, dalej jest sprecyzowane, że „musi być odpowiedniej jakości oraz musi obejmować co najmniej opiekę medyczną w nagłych przypadkach, podstawowe leczenie chorób, w tym poważnych zaburzeń psychicznych, a także opiekę zdrowotną w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, która jest niezbędną w przypadku poważnych problemów zdrowotnych”. Od osób, które „posiadają do tego wystarczające środki” można żądać partycypacji w kosztach w przypadku, jeżeli obywatele nie dostają danego świadczenia nieodpłatnie.
Świadczenia materialne – również mają zapewniać „odpowiedni poziom życia, gwarantujący im utrzymanie i ochronę ich zdrowia fizycznego i psychicznego”, przy czym „państwa członkowskie mogą uzależnić przyznanie wszystkich lub niektórych świadczeń materialnych w ramach przyjmowania od nieposiadania przez osoby ubiegające się o ochronę międzynarodową wystarczających środków do życia na odpowiednim poziomie”, a w przypadku świadczeń pieniężnych lub w talonach „ich wysokość ustala się na podstawie wartości określonych na podstawie prawa lub praktyki danego państwa członkowskiego w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu życia obywatelom”. Co więcej, państwa członkowskie „mogą w tym zakresie traktować osoby ubiegające się o ochronę międzynarodową mniej korzystnie niż obywateli”, a także mogą ograniczyć lub cofnąć świadczenia materialne w przypadku, jeżeli cudzoziemiec nie współpracuje, opuszcza bez zezwolenia miejsce pobytu lub wyznaczony obszar, ucieka albo zachowuje się w sposób agresywny.
Z żadnego z tych artykułów nie wynika, że osoba ubiegająca się o ochronę międzynarodową może dostać świadczenie wyższe niż obywatel, a z niektórych wynika coś odwrotnego.
Co najważniejsze – dyrektywa nie jest aktem prawnym stosującym się bezpośrednio do osób fizycznych czy organów państwa. Zobowiązuje jedynie państwo członkowskie – np. Polskę – do wydania odpowiednich przepisów krajowych. O tym więc, jakie faktycznie świadczenia i uprawnienia będą przysługiwały w Polsce cudzoziemcom ubiegającym się o ochronę międzynarodową będą decydowały polskie przepisy.
Nie jestem zwolennikiem regulowania tej kwestii na poziomie europejskim, ani też nie jestem zwolennikiem finansowania świadczeń dla kogokolwiek z podatków, ale obawy o wyższy „socjal” dla imigrantów niż dla Polaków wymuszony tą dyrektywą wydają mi się bzdurne.

Od kilku dni kr\u0105\u017c\u0105 po Internecie alarmuj\u0105ce informacje, \u017ce w nast\u0119pstwie dyrektywy unijnej 2024\/1346 w sprawie ustanowienia norm dotycz\u0105cych przyjmowania os\u00f3b ubiegaj\u0105cych si\u0119 o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105<\/a> imigranci w Polsce b\u0119d\u0105 dostawa\u0107 wy\u017csze \u015bwiadczenia finansowe od obywateli polskich i lepsze warunki pobytowe ni\u017c Polacy. O takiej mo\u017cliwo\u015bci informuje m.in. Niezale\u017cna<\/a>, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na twitterowy wpis ust\u0119puj\u0105cego europos\u0142a Jacka Saryusza-Wolskiego<\/a>. Wed\u0142ug Niezale\u017cnej, wynika to z „punktu 11. dyrektywy”<\/em>. Niekt\u00f3rzy wysnuli st\u0105d wniosek, \u017ce b\u0119d\u0105 to \u015bwiadczenia o takiej wysoko\u015bci, jak w Niemczech.
\nNie jest to jednak prawda. Wspomniany „punkt 11. dyrektywy”<\/em> wskazywany przez europos\u0142a Saryusza-Wolskiego, to tzw. motyw (przyczyna wskazana w dyrektywie jako pow\u00f3d jej ustanowienia), a nie artyku\u0142 dyrektywy. Motywy nie s\u0105 legalnie wi\u0105\u017c\u0105ce dla pa\u0144stw cz\u0142onkowskich i mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 co najwy\u017cej jako pomocnicza interpretacja, gdyby dyrektywa by\u0142a niejasna<\/a>. A jak stanowi sama dyrektywa w swoich artyku\u0142ach?
\nPo pierwsze, na co warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, dyrektywa dotyczy os\u00f3b ubiegaj\u0105cych si\u0119 o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105. Nie dotyczy os\u00f3b, kt\u00f3re tak\u0105 ochron\u0119 ju\u017c uzyska\u0142y czy te\u017c os\u00f3b przebywaj\u0105cych w Polsce legalnie na innej podstawie (wizy humanitarne, wizy pracownicze, pobyt tolerowany itp.). Zasadniczo (wyj\u0105wszy zapewnienie edukacji ma\u0142oletnim) nie dotyczy te\u017c os\u00f3b, co do kt\u00f3rych zapad\u0142a prawomocna decyzja o odmowie takiej ochrony i wydaleniu. Tak wi\u0119c dotyczy stosunkowo w\u0105skiego grona migrant\u00f3w. Je\u017celi polscy urz\u0119dnicy sprawnie b\u0119d\u0105 legalizowa\u0107 ich pobyt, b\u0105d\u017a wydawa\u0107 decyzje odmowne, pa\u0144stwo polskie nie b\u0119dzie mia\u0142o wobec nich \u017cadnych zobowi\u0105za\u0144 wynikaj\u0105cych z tej akurat dyrektywy.
\nPo drugie, artyku\u0142y 16-22 tej dyrektywy, dotycz\u0105ce \u015bwiadcze\u0144 i uprawnie\u0144, jakie pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie zapewniaj\u0105 osobom ubiegaj\u0105cym si\u0119 o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, okre\u015blaj\u0105 ich poziom nast\u0119puj\u0105co:
\nEdukacja – „taki sam dost\u0119p do edukacji, jaki maj\u0105 ich obywatele oraz na podobnych warunkach”<\/em>.
\nZatrudnienie – „dost\u0119p do rynku pracy nie p\u00f3\u017aniej ni\u017c sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy od dnia rejestracji wniosku o udzielenie ochrony mi\u0119dzynarodowej (…) rzeczywisty dost\u0119p do rynku pracy zgodnie z prawem krajowym”<\/em>, w pewnych przypadkach ten dost\u0119p mo\u017ce by\u0107 gorszy ni\u017c obywateli.
\nKursy j\u0119zykowe i szkolenie zawodowe – „dost\u0119p do kurs\u00f3w j\u0119zykowych, kurs\u00f3w wychowania obywatelskiego lub szkole\u0144 zawodowych, kt\u00f3re te pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie uznaj\u0105 za odpowiednie, aby pom\u00f3c w zwi\u0119kszeniu zdolno\u015bci os\u00f3b ubiegaj\u0105cych si\u0119 o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 do samodzielnego dzia\u0142ania i kontaktu z w\u0142a\u015bciwymi organami lub aby znale\u017a\u0107 zatrudnienie”<\/em>, a w przypadku, gdy „osoby ubiegaj\u0105ce si\u0119 o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 dysponuj\u0105 wystarczaj\u0105cymi \u015brodkami”<\/em> mo\u017cna \u017c\u0105da\u0107 od nich pokrycia koszt\u00f3w tych kurs\u00f3w i szkole\u0144.
\nOpieka zdrowotna – ma zapewnia\u0107 „odpowiedni poziom \u017cycia, gwarantuj\u0105cy im utrzymanie i ochron\u0119 ich zdrowia fizycznego i psychicznego”<\/em>, dalej jest sprecyzowane, \u017ce „musi by\u0107 odpowiedniej jako\u015bci oraz musi obejmowa\u0107 co najmniej opiek\u0119 medyczn\u0105 w nag\u0142ych przypadkach, podstawowe leczenie chor\u00f3b, w tym powa\u017cnych zaburze\u0144 psychicznych, a tak\u017ce opiek\u0119 zdrowotn\u0105 w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, kt\u00f3ra jest niezb\u0119dn\u0105 w przypadku powa\u017cnych problem\u00f3w zdrowotnych”<\/em>. Od os\u00f3b, kt\u00f3re „posiadaj\u0105 do tego wystarczaj\u0105ce \u015brodki”<\/em> mo\u017cna \u017c\u0105da\u0107 partycypacji w kosztach w przypadku, je\u017celi obywatele nie dostaj\u0105 danego \u015bwiadczenia nieodp\u0142atnie.
\n\u015awiadczenia materialne – r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 zapewnia\u0107 „odpowiedni poziom \u017cycia, gwarantuj\u0105cy im utrzymanie i ochron\u0119 ich zdrowia fizycznego i psychicznego”<\/em>, przy czym „pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie mog\u0105 uzale\u017cni\u0107 przyznanie wszystkich lub niekt\u00f3rych \u015bwiadcze\u0144 materialnych w ramach przyjmowania od nieposiadania przez osoby ubiegaj\u0105ce si\u0119 o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 wystarczaj\u0105cych \u015brodk\u00f3w do \u017cycia na odpowiednim poziomie”<\/em>, a w przypadku \u015bwiadcze\u0144 pieni\u0119\u017cnych lub w talonach „ich wysoko\u015b\u0107 ustala si\u0119 na podstawie warto\u015bci okre\u015blonych na podstawie prawa lub praktyki danego pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu \u017cycia obywatelom”<\/em>. Co wi\u0119cej, pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie „mog\u0105 w tym zakresie traktowa\u0107 osoby ubiegaj\u0105ce si\u0119 o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 mniej korzystnie ni\u017c obywateli”<\/em>, a tak\u017ce mog\u0105 ograniczy\u0107 lub cofn\u0105\u0107 \u015bwiadczenia materialne w przypadku, je\u017celi cudzoziemiec nie wsp\u00f3\u0142pracuje, opuszcza bez zezwolenia miejsce pobytu lub wyznaczony obszar, ucieka albo zachowuje si\u0119 w spos\u00f3b agresywny.
\nZ \u017cadnego z tych artyku\u0142\u00f3w nie wynika, \u017ce osoba ubiegaj\u0105ca si\u0119 o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 mo\u017ce dosta\u0107 \u015bwiadczenie wy\u017csze ni\u017c obywatel, a z niekt\u00f3rych wynika co\u015b odwrotnego.
\nCo najwa\u017cniejsze – dyrektywa nie jest aktem prawnym stosuj\u0105cym si\u0119 bezpo\u015brednio do os\u00f3b fizycznych czy organ\u00f3w pa\u0144stwa. Zobowi\u0105zuje jedynie pa\u0144stwo cz\u0142onkowskie – np. Polsk\u0119 – do wydania odpowiednich przepis\u00f3w krajowych. O tym wi\u0119c, jakie faktycznie \u015bwiadczenia i uprawnienia b\u0119d\u0105 przys\u0142ugiwa\u0142y w Polsce cudzoziemcom ubiegaj\u0105cym si\u0119 o ochron\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 b\u0119d\u0105 decydowa\u0142y polskie przepisy.
\nNie jestem zwolennikiem regulowania tej kwestii na poziomie europejskim, ani te\u017c nie jestem zwolennikiem finansowania \u015bwiadcze\u0144 dla kogokolwiek z podatk\u00f3w, ale obawy o wy\u017cszy „socjal” dla imigrant\u00f3w ni\u017c dla Polak\u00f3w wymuszony t\u0105 dyrektyw\u0105 wydaj\u0105 mi si\u0119 bzdurne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2561"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2561"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2561\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2562,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2561\/revisions\/2562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}