Dziś pierwsza rocznica opublikowania wyników badania Rainera Zitelmanna dotyczącego nastawienia ludności w 34 krajach do wolności gospodarczej i kapitalizmu. Badanym zadawano do wyboru siedem stwierdzeń na temat wolności gospodarczej i roli państwa w gospodarce oraz dziewiętnaście na temat pojęcia „kapitalizm”. Być może niektórych zaskoczy fakt, że społeczeństwem najbardziej pozytywnie nastawionym zarówno do wolności gospodarczej, jak i do kapitalizmu okazali się Polacy. W tym pierwszym przypadku przewaga wypowiedzi popierających wolność gospodarki nad tymi popierającymi interwencję państwa była bardzo wyraźna, zwłaszcza na tle innych krajów. Najsłabsze poparcie dla wolności gospodarczej ujawniło się w Rosji, co sporo mówi o „rosyjskiej duszy” i „ruskim mirze”.
Mimo to zeszłoroczne wybory pokazały, że Polacy nadal gremialnie głosują na partie wrogie wolności gospodarczej. Rząd się wprawdzie zmienił, ale jednych etatystów zastąpili drudzy, którzy uchwalili budżet z rekordowo wysokim deficytem, zamierzają kontynuować wielkie państwowe inwestycje wymyślone przez poprzedników i nie kwapią się do zwiększenia wolności nawet w tak drobnej kwestii, jak zezwolenie na handel w niedziele.
O ile rządy etatystów można wytłumaczyć tym, że pozbywanie się kontroli nad gospodarką nie jest w interesie przeciętnego polityka, a kontrola demokratyczna nad politykami jest słaba, o tyle trudniej jest już wytłumaczyć to, że mimo tak dużego społecznego poparcia dla wolności gospodarczej na polskiej scenie politycznej nie ma żadnej liczącej się partii z takim programem. Nawet jeśli za taką partię uznać Nową Nadzieję (choć ostatnie wypowiedzi jej lidera Sławomira Mentzena o potrzebie inwestycji w Centralny Port Komunikacyjny oraz tym, że należy opodatkować i kontrolować korporacje każą w to wątpić), to od dłuższego czasu nie jest ona samodzielnym podmiotem na scenie politycznej, tylko występuje pod wspólnym szyldem Konfederacji z jawnie etatystycznym Ruchem Narodowym, wysuwając m. in. postulaty protekcjonizmu w rolnictwie, w tym embarga na produkty z Ukrainy. Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców nie zarejestrowała list we wszystkich okręgach, a inne ugrupowania ze postulatami wolnego rynku na sztandarach nawet tego nie próbowały. O takim sukcesie, jak wygrana wolnorynkowego kandydata w wyborach – tak, jak w Argentynie, która w badaniach Zitelmanna ujawniła współczynnik poparcia dla wolności gospodarczej dwukrotnie niższy od Polski, choć nadal dodatni – w naszym kraju można tylko pofantazjować.
Wygląda to tak, jakby Polacy mimo deklaratywnego dużego poparcia dla wolności gospodarczej nie chcieli głosować na ugrupowania z takimi postulatami. Przyczyny mogą być trzy – albo nie wierzą, że takie ugrupowania mogą odnieść jakikolwiek polityczny sukces (tak jak w powieści Douglasa Adamsa, gdzie planetą zamieszkaną przez ludzi rządziły jaszczurki, bo głosowano na nie po to, by do władzy nie dorwały się gorsze jaszczurki), ogólnie nie wierzą politykom, albo też kwestia wolności gospodarki jest dla nich mało ważna w porównaniu z innymi.
To ostatnie może być prawdopodobne, ponieważ z badania Zitelmanna wynikło, że postawy prokapitalistyczne w Polsce występują częściej u zwolenników umiarkowanej lewicy, niż u zwolenników prawicy. Stąd może brać się słabe poparcie dla wolnorynkowych ugrupowań akcentujących prawicowość (KORWiN/Nowa Nadzieja, Republikanie, Polska Fair Play) czy próbujących koncentrować się głównie na kwestiach gospodarki (Polska Liberalna). Może dla większości polskich zwolenników wolności w gospodarce ważniejsza jest mimo wszystko wolność osobista, taka jak możliwość zapalenia „zioła” czy przerwania ciąży bez groźby represji?

Dzi\u015b pierwsza rocznica opublikowania wynik\u00f3w badania Rainera Zitelmanna dotycz\u0105cego nastawienia ludno\u015bci w 34 krajach do wolno\u015bci gospodarczej i kapitalizmu<\/a>. Badanym zadawano do wyboru siedem stwierdze\u0144 na temat wolno\u015bci gospodarczej i roli pa\u0144stwa w gospodarce oraz dziewi\u0119tna\u015bcie na temat poj\u0119cia „kapitalizm”. By\u0107 mo\u017ce niekt\u00f3rych zaskoczy fakt, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwem najbardziej pozytywnie nastawionym zar\u00f3wno do wolno\u015bci gospodarczej, jak i do kapitalizmu okazali si\u0119 Polacy. W tym pierwszym przypadku przewaga wypowiedzi popieraj\u0105cych wolno\u015b\u0107 gospodarki nad tymi popieraj\u0105cymi interwencj\u0119 pa\u0144stwa by\u0142a bardzo wyra\u017ana, zw\u0142aszcza na tle innych kraj\u00f3w. Najs\u0142absze poparcie dla wolno\u015bci gospodarczej ujawni\u0142o si\u0119 w Rosji, co sporo m\u00f3wi o „rosyjskiej duszy” i „ruskim mirze”.
\nMimo to zesz\u0142oroczne wybory pokaza\u0142y, \u017ce Polacy nadal gremialnie g\u0142osuj\u0105 na partie wrogie wolno\u015bci gospodarczej. Rz\u0105d si\u0119 wprawdzie zmieni\u0142, ale jednych etatyst\u00f3w zast\u0105pili drudzy, kt\u00f3rzy uchwalili bud\u017cet z rekordowo wysokim deficytem, zamierzaj\u0105 kontynuowa\u0107 wielkie pa\u0144stwowe inwestycje wymy\u015blone przez poprzednik\u00f3w i nie kwapi\u0105 si\u0119 do zwi\u0119kszenia wolno\u015bci nawet w tak drobnej kwestii, jak zezwolenie na handel w niedziele.
\nO ile rz\u0105dy etatyst\u00f3w mo\u017cna wyt\u0142umaczy\u0107 tym, \u017ce pozbywanie si\u0119 kontroli nad gospodark\u0105 nie jest w interesie przeci\u0119tnego polityka, a kontrola demokratyczna nad politykami jest s\u0142aba, o tyle trudniej jest ju\u017c wyt\u0142umaczy\u0107 to, \u017ce mimo tak du\u017cego spo\u0142ecznego poparcia dla wolno\u015bci gospodarczej na polskiej scenie politycznej nie ma \u017cadnej licz\u0105cej si\u0119 partii z takim programem. Nawet je\u015bli za tak\u0105 parti\u0119 uzna\u0107 Now\u0105 Nadziej\u0119 (cho\u0107 ostatnie wypowiedzi jej lidera S\u0142awomira Mentzena o potrzebie inwestycji w Centralny Port Komunikacyjny oraz tym, \u017ce nale\u017cy opodatkowa\u0107 i kontrolowa\u0107 korporacje ka\u017c\u0105 w to w\u0105tpi\u0107), to od d\u0142u\u017cszego czasu nie jest ona samodzielnym podmiotem na scenie politycznej, tylko wyst\u0119puje pod wsp\u00f3lnym szyldem Konfederacji z jawnie etatystycznym Ruchem Narodowym, wysuwaj\u0105c m. in. postulaty protekcjonizmu w rolnictwie, w tym embarga na produkty z Ukrainy. Polska Liberalna Strajk Przedsi\u0119biorc\u00f3w nie zarejestrowa\u0142a list we wszystkich okr\u0119gach, a inne ugrupowania ze postulatami wolnego rynku na sztandarach nawet tego nie pr\u00f3bowa\u0142y. O takim sukcesie, jak wygrana wolnorynkowego kandydata w wyborach – tak, jak w Argentynie, kt\u00f3ra w badaniach Zitelmanna ujawni\u0142a wsp\u00f3\u0142czynnik poparcia dla wolno\u015bci gospodarczej dwukrotnie ni\u017cszy od Polski, cho\u0107 nadal dodatni – w naszym kraju mo\u017cna tylko pofantazjowa\u0107.
\nWygl\u0105da to tak, jakby Polacy mimo deklaratywnego du\u017cego poparcia dla wolno\u015bci gospodarczej nie chcieli g\u0142osowa\u0107 na ugrupowania z takimi postulatami. Przyczyny mog\u0105 by\u0107 trzy – albo nie wierz\u0105, \u017ce takie ugrupowania mog\u0105 odnie\u015b\u0107 jakikolwiek polityczny sukces (tak jak w powie\u015bci Douglasa Adamsa, gdzie planet\u0105 zamieszkan\u0105 przez ludzi rz\u0105dzi\u0142y jaszczurki, bo g\u0142osowano na nie po to, by do w\u0142adzy nie dorwa\u0142y si\u0119 gorsze jaszczurki), og\u00f3lnie nie wierz\u0105 politykom, albo te\u017c kwestia wolno\u015bci gospodarki jest dla nich ma\u0142o wa\u017cna w por\u00f3wnaniu z innymi.
\nTo ostatnie mo\u017ce by\u0107 prawdopodobne, poniewa\u017c z badania Zitelmanna wynik\u0142o, \u017ce postawy prokapitalistyczne w Polsce wyst\u0119puj\u0105 cz\u0119\u015bciej u zwolennik\u00f3w umiarkowanej lewicy, ni\u017c u zwolennik\u00f3w prawicy. St\u0105d mo\u017ce bra\u0107 si\u0119 s\u0142abe poparcie dla wolnorynkowych ugrupowa\u0144 akcentuj\u0105cych prawicowo\u015b\u0107 (KORWiN\/Nowa Nadzieja, Republikanie, Polska Fair Play) czy pr\u00f3buj\u0105cych koncentrowa\u0107 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na kwestiach gospodarki (Polska Liberalna). Mo\u017ce dla wi\u0119kszo\u015bci polskich zwolennik\u00f3w wolno\u015bci w gospodarce wa\u017cniejsza jest mimo wszystko wolno\u015b\u0107 osobista, taka jak mo\u017cliwo\u015b\u0107 zapalenia „zio\u0142a” czy przerwania ci\u0105\u017cy bez gro\u017aby represji?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2586"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2586"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2586\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2587,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2586\/revisions\/2587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2586"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2586"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2586"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}