Podczas gdy polski Sejm uchwalił przepisy rozszerzające karalność „nawoływania do nienawiści” (przypomnę, że „nawoływanie do nienawiści” to coś więcej niż nawoływanie do przemocy – zgodnie z jednym z orzeczeń Sądu Najwyższego są to „wypowiedzi, które wzbudzają uczucia silnej niechęci, złości, braku akceptacji, wręcz wrogości do poszczególnych osób lub całych grup (…) bądź też z uwagi na formę wypowiedzi podtrzymują i nasilają takie negatywne nastawienia” – czyli tak naprawdę silna emocjonalna krytyka) na powody takie jak niepełnosprawność, wiek, płeć lub orientacja seksualna (uchwalona ustawa trafiła na razie do Senatu), Węgry ustanowiły prawo zakazujące organizacji publicznych imprez LGBT, takich jak marsze godności (po angielsku pride marches, po polsku niezbyt trafnie nazywane „marszami równości”) oraz uczestnictwa w takich imprezach. Pod pretekstem ochrony dzieci. Węgierska ustawa w odróżnieniu od polskiej została przyjęta w trybie ekspresowym – parlament uchwalił ją dzień po wniesieniu projektu, a kolejnego dnia została podpisana przez prezydenta Tamasa Sulyoka.
W jednym i drugim przypadku jest to ograniczenie wolności głoszenia określonych poglądów i wolności zgromadzeń, formalnie gwarantowanych tak w konstytucji Węgier (artykuły VIII i IX), jak i Polski (artykuły 54 i 57). No ale w obu konstytucjach jest klauzula umożliwiająca ograniczanie tych i innych swobód ustawą (w polskiej „gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób”, w węgierskiej „z uwagi na potrzebę realizacji innego prawa podstawowego, bądź obrony wartości konstytucyjnych”). Polscy posłowie uznali, że wolność wypowiedzi można coraz bardziej ograniczać w imię ochrony różnych grup przed dyskryminacją, węgierscy – w imię ochrony dzieci.
I prawda jest taka, że zarówno w Polsce, jak i na Węgrzech można całkiem w zgodzie z ustawą zasadniczą wprowadzić oba rodzaje ograniczeń. Jak i najróżniejsze inne. Jeżeli w Polsce za parę lat dojdzie do władzy nacjonalistyczna i konserwatywna prawica (co jest bardzo prawdopodobne), to wprowadzenie ustawy na wzór węgierskiej pod pretekstem np. ochrony moralności publicznej będzie całkowicie z polską konstytucją zgodne (a Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie skwapliwie to potwierdzi). A jeżeli na Węgrzech dojdą do władzy ugrupowania bardziej lewicowe, to całkiem możliwe, że karalne będzie uczestnictwo nie w imprezach LGBT, ale w zgromadzeniach protestujących przeciwko nim.
Różnica jest jedynie taka, że o ile na Węgrzech ograniczające wolność prawo wprowadzono w dwa dni, o tyle w Polsce może nie wejść w życie w ogóle wskutek sprzeciwu prezydenta. Podział władzy ustawodawczej między różne – najlepiej skonfliktowane ze sobą – siły polityczne jest czynnikiem utrudniającym wprowadzanie nowych ograniczeń wolności. Niestety jest również czynnikiem utrudniającym uchylanie już istniejących ograniczeń wolności. No i nic takiego podziału nie gwarantuje, bo przy kolejnych wyborach układ sił może się zmienić.
Wprowadzanie takich ograniczających wolność praw, zamiast porozumienie na rzecz takiego skonstruowania systemu, by nikt nie mógł ich wprowadzić (brak wyjątków od konstytucyjnych swobód i kontrola konstytucyjności przez realnie niezależne od polityków sądy) pokazuje, że politykom i popierającym ich grupom bardziej zależy na gnębieniu tych, którzy mają odmienne poglądy, postrzeganych jako wrogów niż na pokojowym współistnieniu z nimi dającym szanse na brak gnębienia z obu stron (nie muszącym od razu oznaczać akceptacji). To nic nowego – pisałem o tym już w tekście „Polityka dokopywania” w 2011 roku. Wolność wypowiedzi, wolność zgromadzeń i inne liberalne wartości, pomyślane jako gwarancje takiego pokojowego współistnienia (my nie będziemy naruszać waszej wolności, wy naszej) są coraz mniej cenione nawet przez tych, którzy rytualnie – w coraz większym stopniu jedynie rytualnie – odwołują się do nich.
Milsza jest mi wizja świata bez okazywania sobie nienawiści od wizji świata, w której ludzie nie mogą swobodnie eksponować swojego stylu życia, jakkolwiek nietypowy lub dziwaczny by nie był. Dlatego łatwiej przełknę obecne polskie przepisy od węgierskich. Jednak wiem, że te przepisy nienawiści nie zlikwidują, a jedynie spowodują, że stanie się bardziej skryta. (Podobnie węgierskie przepisy nie spowodują, że będzie mniej osób LGBT). Wiem też, że za parę lat nienawiść ta może zaowocować rewanżem w postaci ustawy takiej jak obecnie ta na Węgrzech, a może jeszcze bardziej represyjnej. I nie wiem, jak przekonać ludzi, że kulturowy pokój jest lepszy od kulturowej wojny.

Podczas gdy polski Sejm uchwali\u0142 przepisy rozszerzaj\u0105ce karalno\u015b\u0107 „nawo\u0142ywania do nienawi\u015bci” (przypomn\u0119, \u017ce „nawo\u0142ywanie do nienawi\u015bci” to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c nawo\u0142ywanie do przemocy – zgodnie z jednym z orzecze\u0144 S\u0105du Najwy\u017cszego<\/a> s\u0105 to „wypowiedzi, kt\u00f3re wzbudzaj\u0105 uczucia silnej niech\u0119ci, z\u0142o\u015bci, braku akceptacji, wr\u0119cz wrogo\u015bci do poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b lub ca\u0142ych grup (…) b\u0105d\u017a te\u017c z uwagi na form\u0119 wypowiedzi podtrzymuj\u0105 i nasilaj\u0105 takie negatywne nastawienia”<\/em> – czyli tak naprawd\u0119 silna emocjonalna krytyka) na powody takie jak niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107, wiek, p\u0142e\u0107 lub orientacja seksualna (uchwalona ustawa trafi\u0142a na razie do Senatu), W\u0119gry ustanowi\u0142y prawo zakazuj\u0105ce organizacji publicznych imprez LGBT, takich jak marsze godno\u015bci (po angielsku pride marches, po polsku niezbyt trafnie nazywane „marszami r\u00f3wno\u015bci”) oraz uczestnictwa w takich imprezach. Pod pretekstem ochrony dzieci. W\u0119gierska ustawa w odr\u00f3\u017cnieniu od polskiej zosta\u0142a przyj\u0119ta w trybie ekspresowym – parlament uchwali\u0142 j\u0105 dzie\u0144 po wniesieniu projektu, a kolejnego dnia zosta\u0142a podpisana przez prezydenta Tamasa Sulyoka.
\nW jednym i drugim przypadku jest to ograniczenie wolno\u015bci g\u0142oszenia okre\u015blonych pogl\u0105d\u00f3w i wolno\u015bci zgromadze\u0144, formalnie gwarantowanych tak w konstytucji W\u0119gier (artyku\u0142y VIII i IX), jak i Polski (artyku\u0142y 54 i 57). No ale w obu konstytucjach jest klauzula umo\u017cliwiaj\u0105ca ograniczanie tych i innych swob\u00f3d ustaw\u0105 (w polskiej „gdy s\u0105 konieczne w demokratycznym pa\u0144stwie dla jego bezpiecze\u0144stwa lub porz\u0105dku publicznego, b\u0105d\u017a dla ochrony \u015brodowiska, zdrowia i moralno\u015bci publicznej, albo wolno\u015bci i praw innych os\u00f3b”<\/em>, w w\u0119gierskiej „z uwagi na potrzeb\u0119 realizacji innego prawa podstawowego, b\u0105d\u017a obrony warto\u015bci konstytucyjnych”<\/em>). Polscy pos\u0142owie uznali, \u017ce wolno\u015b\u0107 wypowiedzi mo\u017cna coraz bardziej ogranicza\u0107 w imi\u0119 ochrony r\u00f3\u017cnych grup przed dyskryminacj\u0105, w\u0119gierscy – w imi\u0119 ochrony dzieci.
\nI prawda jest taka, \u017ce zar\u00f3wno w Polsce, jak i na W\u0119grzech mo\u017cna ca\u0142kiem w zgodzie z ustaw\u0105 zasadnicz\u0105 wprowadzi\u0107 oba rodzaje ogranicze\u0144. Jak i najr\u00f3\u017cniejsze inne. Je\u017celi w Polsce za par\u0119 lat dojdzie do w\u0142adzy nacjonalistyczna i konserwatywna prawica (co jest bardzo prawdopodobne), to wprowadzenie ustawy na wz\u00f3r w\u0119gierskiej pod pretekstem np. ochrony moralno\u015bci publicznej b\u0119dzie ca\u0142kowicie z polsk\u0105 konstytucj\u0105 zgodne (a Trybuna\u0142 Konstytucyjny w obecnym sk\u0142adzie skwapliwie to potwierdzi). A je\u017celi na W\u0119grzech dojd\u0105 do w\u0142adzy ugrupowania bardziej lewicowe, to ca\u0142kiem mo\u017cliwe, \u017ce karalne b\u0119dzie uczestnictwo nie w imprezach LGBT, ale w zgromadzeniach protestuj\u0105cych przeciwko nim.
\nR\u00f3\u017cnica jest jedynie taka, \u017ce o ile na W\u0119grzech ograniczaj\u0105ce wolno\u015b\u0107 prawo wprowadzono w dwa dni, o tyle w Polsce mo\u017ce nie wej\u015b\u0107 w \u017cycie w og\u00f3le wskutek sprzeciwu prezydenta. Podzia\u0142 w\u0142adzy ustawodawczej mi\u0119dzy r\u00f3\u017cne – najlepiej skonfliktowane ze sob\u0105 – si\u0142y polityczne jest czynnikiem utrudniaj\u0105cym wprowadzanie nowych ogranicze\u0144 wolno\u015bci. Niestety jest r\u00f3wnie\u017c czynnikiem utrudniaj\u0105cym uchylanie ju\u017c istniej\u0105cych ogranicze\u0144 wolno\u015bci. No i nic takiego podzia\u0142u nie gwarantuje, bo przy kolejnych wyborach uk\u0142ad si\u0142 mo\u017ce si\u0119 zmieni\u0107.
\nWprowadzanie takich ograniczaj\u0105cych wolno\u015b\u0107 praw, zamiast porozumienie na rzecz takiego skonstruowania systemu, by nikt nie m\u00f3g\u0142 ich wprowadzi\u0107 (brak wyj\u0105tk\u00f3w od konstytucyjnych swob\u00f3d i kontrola konstytucyjno\u015bci przez realnie niezale\u017cne od polityk\u00f3w s\u0105dy) pokazuje, \u017ce politykom i popieraj\u0105cym ich grupom bardziej zale\u017cy na gn\u0119bieniu tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 odmienne pogl\u0105dy, postrzeganych jako wrog\u00f3w ni\u017c na pokojowym wsp\u00f3\u0142istnieniu z nimi daj\u0105cym szanse na brak gn\u0119bienia z obu stron (nie musz\u0105cym od razu oznacza\u0107 akceptacji). To nic nowego – pisa\u0142em o tym ju\u017c w tek\u015bcie „Polityka dokopywania”<\/a> w 2011 roku. Wolno\u015b\u0107 wypowiedzi, wolno\u015b\u0107 zgromadze\u0144 i inne liberalne warto\u015bci, pomy\u015blane jako gwarancje takiego pokojowego wsp\u00f3\u0142istnienia (my nie b\u0119dziemy narusza\u0107 waszej wolno\u015bci, wy naszej) s\u0105 coraz mniej cenione nawet przez tych, kt\u00f3rzy rytualnie – w coraz wi\u0119kszym stopniu jedynie rytualnie – odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do nich.
\nMilsza jest mi wizja \u015bwiata bez okazywania sobie nienawi\u015bci od wizji \u015bwiata, w kt\u00f3rej ludzie nie mog\u0105 swobodnie eksponowa\u0107 swojego stylu \u017cycia, jakkolwiek nietypowy lub dziwaczny by nie by\u0142. Dlatego \u0142atwiej prze\u0142kn\u0119 obecne polskie przepisy od w\u0119gierskich. Jednak wiem, \u017ce te przepisy nienawi\u015bci nie zlikwiduj\u0105, a jedynie spowoduj\u0105, \u017ce stanie si\u0119 bardziej skryta. (Podobnie w\u0119gierskie przepisy nie spowoduj\u0105, \u017ce b\u0119dzie mniej os\u00f3b LGBT). Wiem te\u017c, \u017ce za par\u0119 lat nienawi\u015b\u0107 ta mo\u017ce zaowocowa\u0107 rewan\u017cem w postaci ustawy takiej jak obecnie ta na W\u0119grzech, a mo\u017ce jeszcze bardziej represyjnej. I nie wiem, jak przekona\u0107 ludzi, \u017ce kulturowy pok\u00f3j jest lepszy od kulturowej wojny.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2642"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2642"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2642\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2643,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2642\/revisions\/2643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}