Zapaleńcy ze squatu Elba otwarli w Warszawie „friszop” – rodzaj „sklepu”, z którego dowolną rzecz można sobie zabrać… za darmo. Zaopatrzenie „friszopu” odbywa się rownież za darmo – po prostu ludzie przynoszą różne rzeczy, które nie są już im potrzebne. Obowiązują tylko dwa ograniczenia – po pierwsze wziętych z „friszopu” rzeczy nie wolno sprzedawać, kto zostanie na tym przyłapany nie będzie mógł już więcej skorzystać z jego usług, po drugie – każdy może wziąć sobie maksymalnie do trzech rzeczy (nie jest jasne, czy dotyczy to jednorazowej wizyty, czy też jakiegoś dłuższego czasu).

Zapale\u0144cy ze squatu Elba<\/a> otwarli w Warszawie „friszop”<\/a> – rodzaj „sklepu”, z kt\u00f3rego dowoln\u0105 rzecz mo\u017cna sobie zabra\u0107… za darmo. Zaopatrzenie „friszopu” odbywa si\u0119 rownie\u017c za darmo – po prostu ludzie przynosz\u0105 r\u00f3\u017cne rzeczy, kt\u00f3re nie s\u0105 ju\u017c im potrzebne. Obowi\u0105zuj\u0105 tylko dwa ograniczenia – po pierwsze wzi\u0119tych z „friszopu” rzeczy nie wolno sprzedawa\u0107, kto zostanie na tym przy\u0142apany nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 ju\u017c wi\u0119cej skorzysta\u0107 z jego us\u0142ug, po drugie – ka\u017cdy mo\u017ce wzi\u0105\u0107 sobie maksymalnie do trzech rzeczy (nie jest jasne, czy dotyczy to jednorazowej wizyty, czy te\u017c jakiego\u015b d\u0142u\u017cszego czasu).
\nWed\u0142ug autor\u00f3w tego pomys\u0142u, „ide\u0105 tej oddolnej inicjatywy jest stworzenie alternatywy dla ekonomii kapitalistycznej, uwolnienie si\u0119 spod panowania pieni\u0105dza”<\/em>. No c\u00f3\u017c, niezbyt rozumiem, co rozumiej\u0105 oni pod poj\u0119ciem „ekonomii kapitalistycznej”<\/em>, ale dla mnie „friszop” jest w\u0142a\u015bnie interesuj\u0105cym przypadkiem funkcjonowania wolnego rynku<\/strong>. Na poz\u00f3r wydaje si\u0119 to stwierdzeniem dziwacznym – wszak nie ma tu mowy nie tylko o kupowaniu i sprzedawaniu, ale nawet o wymianie towar za towar. Jednak mo\u017cna wykaza\u0107, \u017ce takie przedsi\u0119wzi\u0119cie, je\u015bli funkcjonuje, to odpowiada na okre\u015blone potrzeby rynkowe.
\nJe\u017celi chodzi o tych, kt\u00f3rzy si\u0119 we „friszopie” zaopatruj\u0105, to ich motywacja ekonomiczna jest oczywista – mog\u0105 mie\u0107 co\u015b za darmo, czyli po najni\u017cszej mo\u017cliwej cenie. Co jednak z tymi, kt\u00f3rzy donosz\u0105 tam rzeczy nie maj\u0105c gwarancji, \u017ce dostan\u0105 co\u015b w zamian (bo przecie\u017c zerowa cena to nie wszystko, jest prawdopodobne, \u017ce akurat nie b\u0119dzie tam tego, czego by potrzebowali)?
\nPrzyznam si\u0119, \u017ce gdyby co\u015b takiego istnia\u0142o nie w Warszawie, ale bli\u017cej mojego miejsca zamieszkania, to najprawdopodobniej sam od czasu do czasu tam bywa\u0142bym – i to niekoniecznie jako „biorca”, ale w\u0142a\u015bnie jako „dawca”. Zdarza\u0142o mi si\u0119, \u017ce chcia\u0142em si\u0119 pozby\u0107 jakich\u015b rzeczy, kt\u00f3re zagraca\u0142y mi mieszkanie (zwykle ksi\u0105\u017cek). Jednak, gdybym zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w pr\u00f3by ich sprzedawania, to – wedle mojej oceny – straci\u0142bym (w postaci po\u015bwi\u0119conego temu czasu i energii) wi\u0119cej, ni\u017c bym na tym zarobi\u0142. Wi\u0119c po prostu op\u0142aca\u0142o<\/strong> mi si\u0119 ich pozby\u0107 za darmo. Rozdawa\u0142em je wi\u0119c znajomym lub te\u017c wynosi\u0142em w pudle na korytarz, by s\u0105siedzi zabrali sobie to, co ich interesuje…
\nOczywi\u015bcie, mog\u0142em te\u017c je wyrzuci\u0107 na \u015bmietnik. Jednak rozdanie ich komu\u015b nie zajmowa\u0142o mi wi\u0119cej czasu i energii. Zaniesienie do „friszopu” mog\u0142oby – ale je\u017celi by\u0142by on blisko, albo w okolicy, w kt\u00f3rej i tak si\u0119 bym musia\u0142 znale\u017a\u0107, to bym to zrobi\u0142. Dochodzi\u0142aby tu jeszcze satysfakcja z tego, \u017ce np. ksi\u0105\u017cki si\u0119 nie zmarnuj\u0105 i zaspokoj\u0105 czyje\u015b potrzeby – stanowi\u0142aby ona pewnego rodzaju zysk<\/strong>, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by przes\u0105dzi\u0107 o tym, \u017ce jednak bym ich nie wyrzuci\u0142.
\nOkazuje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce w pewnych okoliczno\u015bciach oddanie pewnych rzeczy za darmo do „friszopu” mo\u017ce by\u0107 po prostu op\u0142acalne<\/strong>. Innymi s\u0142owy, ludzie mog\u0105 mie\u0107 racjonaln\u0105 ekonomiczn\u0105 motywacj\u0119, by to robi\u0107.
\nOczywi\u015bcie, s\u0105 jeszcze potrzebni ludzie, by ca\u0142e przedsi\u0119wzi\u0119cie prowadzi\u0107 „za darmo”. Jak wida\u0107, tacy jednak si\u0119 te\u017c znajduj\u0105. A skoro tak, to musz\u0105 oni uwa\u017ca\u0107, \u017ce to przedsi\u0119wzi\u0119cie przyniesie im zysk<\/strong> z punktu widzenia ich hierarchii warto\u015bci. Najprawdopodobniej zysk niematerialny, wyra\u017caj\u0105cy si\u0119 np. w satysfakcji z pomocy innym, presti\u017cu w lokalnym \u015brodowisku czy te\u017c satysfakcji z poczucia, \u017ce si\u0119 zrobi\u0142o co\u015b „dla idei”. By\u0107 mo\u017ce te\u017c zreszt\u0105 w jakim\u015b stopniu zysk materialny, bo mog\u0105 te\u017c przecie\u017c sami korzysta\u0107 z „friszopu”, w obu formach…
\nZyskuj\u0105 wi\u0119c wszystkie strony przedsi\u0119wzi\u0119cia. Ci, kt\u00f3rzy daj\u0105, ci, kt\u00f3rzy bior\u0105 i ci, kt\u00f3rzy to organizuj\u0105. Istnieje popyt na us\u0142ugi \u015bwiadczone przez „friszop” i istnieje te\u017c poda\u017c. Rynek<\/strong>. Oczywi\u015bcie wolny<\/strong>, bo wszystkie strony anga\u017cuj\u0105 si\u0119 we\u0144 dobrowolnie. Co wi\u0119cej, nie p\u0142aci si\u0119 za to haraczu pa\u0144stwu \ud83d\ude42
\nOczywi\u015bcie, sytuacja by\u0142aby zupe\u0142nie inna, gdyby kto\u015b – pa\u0144stwo czy komitety rewolucyjne – nakaza\u0142, by funkcjonowa\u0142a tak ca\u0142a gospodarka, zakazuj\u0105c (np. w imi\u0119 walki z „ekonomi\u0105 kapitalistyczn\u0105”<\/em>) istnienia sklep\u00f3w innych ni\u017c „friszopy”. To ju\u017c by nie by\u0142 wolny rynek – i gospodarka zawali\u0142aby si\u0119, bo „friszopy” realizuj\u0105 tylko pewne szczeg\u00f3lne, opisane wy\u017cej ludzkie potrzeby, nie wszystkie.
\nA je\u015bli kto\u015b uwa\u017ca, \u017ce ca\u0142a gospodarka mo\u017ce by\u0107 oparta na modelu „friszop\u00f3w” – niech pr\u00f3buje to udowadnia\u0107 zak\u0142adaj\u0105c kolejne \ud83d\ude42<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}