Jednym z tematów poruszanym na wczorajszym spotkaniu „Dialog Środowiska Cyfrowego” w Ministerstwie Infrastruktury, w którym miałem okazję uczestniczyć, była tzw. neutralność sieci. Chodzi w skrócie o to, czy dostawcy dostępu do Internetu powinni mieć swobodę różnicowania warunków dostępu (np. przepustowości, ceny) do zasobów znajdujących się w sieci (w szczególności różnicowania warunków dostępu do podobnego typu zasobów udostępnianych przez różne podmioty – np. różnych stron internetowych czy usług video-on-demand), czy też powinni być zobowiązani do oferowania równego dostępu do tych zasobów. O ile nikt nie wydawał się kwestionować swobody dostawców dostępu w różnicowaniu warunków dostępu w oparciu o typ usługi (np. priorytetyzacji określonego typu ruchu – takiej jak dawanie pierwszeństwa pakietom telefonii internetowej – czy ograniczania przepustowości dla transmisji wideo mogącej w innym przypadku „zapchać” łącza operatorów komórkowych), o tyle kontrowersje wzbudziła swoboda różnicowania warunków dostępu dla tego samego typu ruchu, w oparciu o adres zasobu. Część uczestników spotkania opowiedziała się tu za uregulowaniami prawnymi, które powinny tego ostatniego zakazać.

Jednym z temat\u00f3w poruszanym na wczorajszym spotkaniu „Dialog \u015arodowiska Cyfrowego” w Ministerstwie Infrastruktury, w kt\u00f3rym mia\u0142em okazj\u0119 uczestniczy\u0107, by\u0142a tzw. neutralno\u015b\u0107 sieci<\/a>. Chodzi w skr\u00f3cie o to, czy dostawcy dost\u0119pu do Internetu powinni mie\u0107 swobod\u0119 r\u00f3\u017cnicowania warunk\u00f3w dost\u0119pu (np. przepustowo\u015bci, ceny) do zasob\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w sieci (w szczeg\u00f3lno\u015bci r\u00f3\u017cnicowania warunk\u00f3w dost\u0119pu do podobnego typu zasob\u00f3w udost\u0119pnianych przez r\u00f3\u017cne podmioty – np. r\u00f3\u017cnych stron internetowych czy us\u0142ug video-on-demand<\/em>), czy te\u017c powinni by\u0107 zobowi\u0105zani do oferowania r\u00f3wnego dost\u0119pu do tych zasob\u00f3w. O ile nikt nie wydawa\u0142 si\u0119 kwestionowa\u0107 swobody dostawc\u00f3w dost\u0119pu w r\u00f3\u017cnicowaniu warunk\u00f3w dost\u0119pu w oparciu o typ us\u0142ugi (np. priorytetyzacji okre\u015blonego typu ruchu – takiej jak dawanie pierwsze\u0144stwa pakietom telefonii internetowej – czy ograniczania przepustowo\u015bci dla transmisji wideo mog\u0105cej w innym przypadku „zapcha\u0107” \u0142\u0105cza operator\u00f3w kom\u00f3rkowych), o tyle kontrowersje wzbudzi\u0142a swoboda r\u00f3\u017cnicowania warunk\u00f3w dost\u0119pu dla tego samego typu ruchu, w oparciu o adres zasobu. Cz\u0119\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w spotkania opowiedzia\u0142a si\u0119 tu za uregulowaniami prawnymi, kt\u00f3re powinny tego ostatniego zakaza\u0107.
\nArgumentem podnoszonym przez zwolennik\u00f3w takiego odg\u00f3rnego nakazu neutralno\u015bci sieci jest obawa przed sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej u\u017cytkownicy Internetu nie b\u0119d\u0105 mieli mo\u017cliwo\u015bci dost\u0119pu do pewnych zasob\u00f3w lub te\u017c b\u0119d\u0105 musieli za taki dost\u0119p dodatkowo zap\u0142aci\u0107. Przed sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej dostawcy dost\u0119pu b\u0119d\u0105 standardowo oferowali dost\u0119p jedynie do wybranych tre\u015bci (np. najwa\u017cniejszych portali internetowych lub stron us\u0142ugodawc\u00f3w powi\u0105zanych z nimi kapita\u0142owo), a dost\u0119p do innych (zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3re nie s\u0105 oferowane przez wielkie korporacje) b\u0119dzie dla przeci\u0119tnego u\u017cytkownika Internetu drogim czy wr\u0119cz nieosi\u0105galnym luksusem. Roztaczane s\u0105 nawet wizje dost\u0119pu do Internetu oferowanego powszechnie w spos\u00f3b podobny, jak programy telewizji kablowej, czyli w zamkni\u0119tych „pakietach” daj\u0105cych u\u017cytkownikom do wyboru dost\u0119p do z g\u00f3ry okre\u015blonych zestaw\u00f3w stron i us\u0142ug.
\nTeoretycznie sytuacja taka jest mo\u017cliwa, jednak p\u00f3ki co wydaje si\u0119 ma\u0142o prawdopodobna. W przeciwie\u0144stwie do telewizji kablowej, dla dostawc\u00f3w dost\u0119pu do Internetu „naturalnym” modelem \u015bwiadczenia us\u0142ugi jest oferowanie dost\u0119pu do ca\u0142ych zasob\u00f3w sieci, bez r\u00f3\u017cnicowania. R\u00f3\u017cnicowanie warunk\u00f3w dost\u0119pu wi\u0105\u017ce si\u0119 – z wyj\u0105tkiem szczeg\u00f3lnych sytuacji, gdzie jest to niejako wbudowane w infrastruktur\u0119 techniczn\u0105, o czym za chwil\u0119 – z konieczno\u015bci\u0105 wykonania dodatkowej pracy w postaci konfiguracji urz\u0105dze\u0144. Z drugiej strony, na og\u00f3\u0142 nie jest tak, jak w telewizji kablowej, \u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 udost\u0119pniania klientom zasob\u00f3w przek\u0142ada si\u0119 na koszty zwi\u0105zane z op\u0142atami dla ich w\u0142a\u015bcicieli – co powoduje, \u017ce ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 zasob\u00f3w jest tu odpowiednikiem bezp\u0142atnych kana\u0142\u00f3w telewizyjnych udost\u0119pnianych zwykle w najta\u0144szych pakietach podstawowych. Rynek dost\u0119pu do Internetu nie jest te\u017c rynkiem monopolistycznym – istnieje na nim du\u017ca konkurencja, kt\u00f3ra stawia dostawc\u0119 oferuj\u0105cego u\u017cytkownikowi gorsze warunki (np. ograniczony dost\u0119p do cz\u0119\u015bci zasob\u00f3w) w niekorzystnej sytuacji. Je\u017celi chodzi natomiast o obawy, \u017ce operatorzy sieci szkieletowych b\u0119d\u0105 mieli tendencj\u0119 do obci\u0105\u017cania dostawc\u00f3w „ostatniej mili” (a co za tym ko\u0144cowych u\u017cytkownik\u00f3w) ponadstandardowymi kosztami transferu do okre\u015blonych zasob\u00f3w – np. niekomercyjnych – to nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce obecnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 niekomercyjnych dostawc\u00f3w tre\u015bci i tak lokuje swoje zasoby na serwerach w komercyjnych data centers<\/em>, kt\u00f3re p\u0142ac\u0105 operatorom za ten transfer.
\nMo\u017cna wprawdzie tu wiele spekulowa\u0107, ale p\u00f3ki co, u\u017cytkownicy Internetu – przynajmniej w Polsce – nie skar\u017c\u0105 si\u0119, \u017ce dostawcy dost\u0119pu do Internetu r\u00f3\u017cnicuj\u0105 warunki dost\u0119pu do zasob\u00f3w sieciowych ze szkod\u0105 dla nich. Odg\u00f3rny prawny nakaz „neutralno\u015bci sieci” nie by\u0142by wi\u0119c w obecnej sytuacji pr\u00f3b\u0105 rozwi\u0105zania rzeczywistych problem\u00f3w u\u017cytkownik\u00f3w Internetu, a regulacj\u0105 „na wszelki wypadek”. Co wi\u0119cej, taka regulacja – zakazuj\u0105ca r\u00f3\u017cnicowania warunk\u00f3w dost\u0119pu do podobnych zasob\u00f3w oferowanych przez r\u00f3\u017cne podmioty – mog\u0142aby w wielu przypadkach zaszkodzi\u0107 tym u\u017cytkownikom. W jakich bowiem sytuacjach takie r\u00f3\u017cnicowanie mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 i faktycznie obecnie wyst\u0119puje?
\nPrzyk\u0142adowo, mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 lokalnego dostawc\u0119 dost\u0119pu do Internetu, kt\u00f3ry oferuje ten dost\u0119p przy pomocy lokalnej ethernetowej sieci komputerowej pod\u0142\u0105czonej jakim\u015b \u0142\u0105czem (np. \u015bwiat\u0142owodem czy radiolini\u0105) do sieci szkieletowej. U\u017cytkownik ko\u0144cowy otrzymuje w takim przypadku dost\u0119p do lokalnej sieci z maksymaln\u0105 przepustowo\u015bci\u0105 100 Mb\/s, ale oczywi\u015bcie dost\u0119p do Internetu jest ograniczony przepustowo\u015bci\u0105 \u0142\u0105cza (z uwzgl\u0119dnieniem faktu korzystania z niego przez wielu u\u017cytkownik\u00f3w r\u00f3wnocze\u015bnie) i przewa\u017cnie jest o wiele wolniejszy – mo\u017ce on wynosi\u0107 np. 1 czy 2 Mb\/s. Je\u015bli taki dostawca postawi w swojej lokalnej sieci np. serwer z plikami, tre\u015bciami multimedialnymi albo grami, to mo\u017ce bez ponoszenia dodatkowych koszt\u00f3w zaoferowa\u0107 wszystkim swoim klientom dost\u0119p do tego serwera z pr\u0119dko\u015bci\u0105 o wiele wy\u017csz\u0105 ni\u017c ich standardowy dost\u0119p do Internetu (przy odpowiedniej konfiguracji sieci teoretycznie nawet do 100 Mb\/s). Jest to dla tych klient\u00f3w dodatkowy bonus zach\u0119caj\u0105cy do korzystania z jego us\u0142ugi. Gdyby wprowadzi\u0107 regulacj\u0119 nakazuj\u0105c\u0105 „neutralno\u015b\u0107 sieci”, by\u0142by on zobowi\u0105zany oferowa\u0107 dost\u0119p z tak\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 do wszystkich tre\u015bci multimedialnych lub serwer\u00f3w gier w Internecie – co wymaga\u0142oby od niego wielokrotnego zwi\u0119kszenia przepustowo\u015bci \u0142\u0105cza do sieci szkieletowej i ponoszenia w zwi\u0105zku z tym sta\u0142ych dodatkowych wydatk\u00f3w. Poniewa\u017c by\u0142oby to dla niego prawie na pewno nieop\u0142acalne, to efektem regulacji by\u0142oby w tym przypadku zlikwidowanie bonusowego dost\u0119pu do jego serwera, a co za tym idzie pogorszenie jako\u015bci us\u0142ugi z punktu widzenia u\u017cytkownik\u00f3w.
\nTen przyk\u0142ad nie jest wydumany – zdarza si\u0119, \u017ce lokalni providerzy<\/em> daj\u0105 taki bonusowy dost\u0119p do serwera czy serwer\u00f3w umieszczonych w ich w\u0142asnej sieci lub pod\u0142\u0105czonych lokalnym tanim \u0142\u0105czem, kt\u00f3re akurat mo\u017cna wykorzysta\u0107. Pami\u0119tam, \u017ce jaki\u015b czas temu dostawca, z kt\u00f3rego us\u0142ug sam korzystam oferowa\u0142 specjalny dodatkowy dost\u0119p z wy\u017csz\u0105 ni\u017c standardowa pr\u0119dko\u015bci\u0105 do jakiego\u015b lokalnego portalu multimedialnego (bodaj\u017ce ComTV.pl<\/a>, ale nie jestem pewien) – po prostu dlatego, \u017ce do serwer\u00f3w tego portalu nie trzeba by\u0142o si\u0119 dostawa\u0107 przez internetow\u0105 „chmurk\u0119”. Inny, pierwszy z brzegu, przyk\u0142ad to serwer gier gra.3s.pl<\/a>, do kt\u00f3rego wielu lokalnych dostawc\u00f3w dost\u0119pu do Internetu korzystaj\u0105cych z sieci szkieletowej \u015al\u0105skich Sieci \u015awiat\u0142owodowych (np. naszasiec.pl<\/a>) wykupuje dodatkowe specjalne pasmo, aby uatrakcyjni\u0107 us\u0142ug\u0119 swoim abonentom. W taki spos\u00f3b ci ostatni uzyskuj\u0105 dost\u0119p do serwera gier o parametrach lepszych ni\u017c standardowe mo\u017cliwe do uzyskania w „chmurce” (np. kr\u00f3tszy czas dost\u0119pu, co w przypadku gier takich jak Quake jest istotne). Wyobra\u017amy sobie, \u017ce jest obowi\u0105zek przestrzegania „neutralno\u015bci sieci” – poniewa\u017c nie jest technicznie mo\u017cliwe zagwarantowanie podobnych parametr\u00f3w w przypadku wszystkich serwer\u00f3w gier w Internecie, to 3S.pl musia\u0142yby zrezygnowa\u0107 ze \u015bwiadczenia us\u0142ugi dostarczania dedykowanego pasma do swojego serwera. Gracze nie byliby zapewne zadowoleni…
\nMo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 tak\u017ce operatora sieci kom\u00f3rkowej pracuj\u0105cej w technologiach GPRS\/EDGE i UMTS, kt\u00f3ry obs\u0142uguje wielu abonent\u00f3w korzystaj\u0105cych z telefonii. Na jego \u0142\u0105czach pozostaje ju\u017c niewiele miejsca na transmisj\u0119 danych i zdaje sobie on spraw\u0119, \u017ce gdyby zaoferowa\u0142 swoim klientom tani nielimitowany dost\u0119p do Internetu za zrycza\u0142towan\u0105 op\u0142at\u0119, te \u0142\u0105cza by si\u0119 zapcha\u0142y. Oferuje wi\u0119c dost\u0119p za op\u0142at\u0105 (odpowiednio skalkulowan\u0105) za ilo\u015b\u0107 przes\u0142anych danych, co ogranicza ruch internetowy. Dostrzega jednak pewn\u0105 grup\u0119 klient\u00f3w sk\u0142onn\u0105 p\u0142aci\u0107 niewielkie kwoty za nielimitowany dost\u0119p nawet do jednego czy kilku wybranych, popularnych serwis\u00f3w. Wychodzi wi\u0119c im naprzeciw i wprowadza tak\u0105 ofert\u0119. Odt\u0105d klienci pragn\u0105cy nielimitowanego dost\u0119pu do np. Facebooka, Sympatii, Fotki.pl czy Wikipedii mog\u0105 cieszy\u0107 si\u0119 nielimitowanym dost\u0119pem z telefonu do ulubionego serwisu (a w zasadzie jego „cienkiej”, mobilnej wersji) za kilka dodatkowych z\u0142otych miesi\u0119cznie. Faktycznym przyk\u0142adem takich ofert by\u0142y np. „pakiety spo\u0142eczno\u015bciowe”<\/a> w sieci Plus albo pakiet „Orange World”<\/a> w sieci Orange. Innym, szczeg\u00f3lnym przyk\u0142adem nielimitowanego dost\u0119pu do jednego, wybranego serwisu jest us\u0142uga „GG w Orange”<\/a>, w ramach kt\u00f3rej u\u017cytkownik uzyskuje nielimitowany dost\u0119p do komunikatora Gadu-Gadu. Je\u015bli wprowadzi\u0107 obowi\u0105zek przestrzegania „neutralno\u015bci sieci” to takie us\u0142ugi nie b\u0119d\u0105 mo\u017cliwe – jednak ma\u0142o prawdopodobne, \u017ce w zamian klienci dostan\u0105 nielimitowany dost\u0119p do Internetu czy cho\u0107by do wszystkich mo\u017cliwych komunikator\u00f3w. Je\u015bli ju\u017c, to po znacznie wy\u017cszej cenie. Bo takie oferty pojawiaj\u0105 si\u0119 wtedy, gdy nie mo\u017cna pozwoli\u0107 sobie na zapchanie \u0142\u0105cza, a nielimitowany dost\u0119p do Skype z telefonu za 5 z\u0142 miesi\u0119cznie m\u00f3g\u0142by z kolei doprowadzi\u0107 operator\u00f3w kom\u00f3rkowych do bankructwa…
\nJeszcze innym przyk\u0142adem s\u0105 (niespotykani dotychczas w Polsce, ale np. funkcjonuj\u0105cy na rynku ameryka\u0144skim) „chrze\u015bcija\u0144scy” dostawcy dost\u0119pu do Internetu. Oferuj\u0105 oni wy\u0142\u0105cznie dost\u0119p filtrowany – z zablokowanymi stronami np. pornograficznymi i innymi „niechrze\u015bcija\u0144skimi”. Niekt\u00f3rzy<\/a> nawet reklamuj\u0105 si\u0119 tym, \u017ce u\u017cytkownik nie dostaje od nich has\u0142a do samodzielnej konfiguracji filtra, aby nie „wodzi\u0142o go na pokuszenie”. I jak wida\u0107, s\u0105 tacy (przynajmniej w USA), kt\u00f3rzy chc\u0105 w\u0142a\u015bnie za to specjalnie p\u0142aci\u0107. Bo na przyk\u0142ad nie chc\u0105 nara\u017ca\u0107 dzieci na spotkanie z „ciemn\u0105 stron\u0105 Internetu”, czy te\u017c chc\u0105 si\u0119 wyleczy\u0107 z uzale\u017cnienia od pornografii (nie \u017cartuj\u0119 – skoro dostawca takich us\u0142ug reklamuje si\u0119 has\u0142em „Fight pornography addiction”<\/em>, to co\u015b w tym chyba jest).\u00a0 W przypadku obowi\u0105zku stosowania si\u0119 do „neutralno\u015bci sieci” takie us\u0142ugi oczywi\u015bcie nie mog\u0142yby istnie\u0107 – chyba \u017ce oferuj\u0105ce je firmy oferowa\u0142yby tak\u017ce dost\u0119p niefiltrowany po zbli\u017conej cenie. Tyle, \u017ce po pierwsze mog\u0105 by\u0107 one prowadzone przez ideowych chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy nie chcieliby \u015bwiadczy\u0107 us\u0142ug niezgodnych z ich sumieniem, a po drugie oferowanie r\u00f3wnie\u017c dost\u0119pu niefiltrowanego mog\u0142oby dla nich paradoksalnie oznacza\u0107 zwi\u0119kszenie koszt\u00f3w – u\u017cytkownik, kt\u00f3ry nie \u015bci\u0105ga pornografii i innych bezece\u0144stw mniej obci\u0105\u017ca \u0142\u0105cze…
\nNeutralno\u015b\u0107 sieci nie mo\u017ce by\u0107 dogmatem narzucanym prawnie. Pozw\u00f3lmy u\u017cytkownikom Internetu – dostawcom dost\u0119pu i ich klientom – wsp\u00f3lnie decydowa\u0107 o kszta\u0142cie oferowanych przez niego us\u0142ug. Je\u015bli istnieje zapotrzebowanie na dost\u0119p „neutralny”, to dostawcy dost\u0119pu b\u0119d\u0105 musieli wychodzi\u0107 mu naprzeciw. Bo jak tego nie zrobi\u0105, to wkr\u00f3tce znajd\u0105 si\u0119 inni, kt\u00f3rzy zabior\u0105 im klient\u00f3w. A je\u015bli istnieje te\u017c zapotrzebowanie na dost\u0119p zr\u00f3\u017cnicowany, to dlaczego jego zaspokajanie ma by\u0107 zabronione?<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":null,"protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/662"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=662"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/662\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":677,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/662\/revisions\/677"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sierp.libertarianizm.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}