Bartłomiej Kozłowski zwrócił mi uwagę na inicjatywę Stowarzyszenia przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii „Otwarta Rzeczpospolita”, zmierzającą do zmiany treści art. 256 § 1 Kodeksu karnego. Artykuł ten przewiduje obecnie karę dla tego, kto „propaguje faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa lub nawołuje do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość”. Wkrótce, zgodnie z projektem posłów SLD znajdującym się aktualnie w sejmowej Komisji Nadzwyczajnej do zmian w kodyfikacjach, kara może grozić temu, kto „publicznie propaguje faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa lub wywołuje albo szerzy nienawiść lub pogardę na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość, płeć, tożsamość płciową, wiek, niepełnosprawność bądź orientację seksualną”.
Inicjatywa „Otwartej Rzeczpospolitej” idzie znacznie dalej. Według nich karze powinien podlegać ten, kto „publicznie rozpowszechnia informacje, które mogą doprowadzić do propagowania faszystowskiego lub innego totalitarnego ustroju państwa, albo szerzenia nienawiści lub pogardy na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość, płeć, tożsamość płciową, wiek, niepełnosprawność bądź orientację seksualną”. Czyli karalne powinno być już nie tylko samo propagowanie totalitarnego ustroju lub „szerzenie nienawiści lub pogardy”, ale również publiczne rozpowszechnianie wszelkich informacji, które mogą kogoś zainspirować do takich zachowań.

Bart\u0142omiej Koz\u0142owski<\/a> zwr\u00f3ci\u0142 mi uwag\u0119 na inicjatyw\u0119 Stowarzyszenia przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii „Otwarta Rzeczpospolita”<\/a>, zmierzaj\u0105c\u0105 do zmiany tre\u015bci art. 256 \u00a7 1 Kodeksu karnego. Artyku\u0142 ten przewiduje obecnie kar\u0119 dla tego, kto „propaguje faszystowski lub inny totalitarny ustr\u00f3j pa\u0144stwa lub nawo\u0142uje do nienawi\u015bci na tle r\u00f3\u017cnic narodowo\u015bciowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze wzgl\u0119du na bezwyznaniowo\u015b\u0107”<\/em>. Wkr\u00f3tce, zgodnie z projektem pos\u0142\u00f3w SLD<\/a> znajduj\u0105cym si\u0119 aktualnie w sejmowej Komisji Nadzwyczajnej do zmian w kodyfikacjach, kara mo\u017ce grozi\u0107 temu, kto „publicznie propaguje faszystowski lub inny totalitarny ustr\u00f3j pa\u0144stwa lub wywo\u0142uje albo szerzy nienawi\u015b\u0107 lub pogard\u0119 na tle r\u00f3\u017cnic narodowo\u015bciowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze wzgl\u0119du na bezwyznaniowo\u015b\u0107, p\u0142e\u0107, to\u017csamo\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105, wiek, niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107 b\u0105d\u017a orientacj\u0119 seksualn\u0105”<\/em>.
\nInicjatywa „Otwartej Rzeczpospolitej”<\/a> idzie znacznie dalej. Wed\u0142ug nich karze powinien podlega\u0107 ten, kto „publicznie rozpowszechnia informacje, kt\u00f3re mog\u0105 doprowadzi\u0107 do propagowania faszystowskiego lub innego totalitarnego ustroju pa\u0144stwa, albo szerzenia nienawi\u015bci lub pogardy na tle r\u00f3\u017cnic narodowo\u015bciowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze wzgl\u0119du na bezwyznaniowo\u015b\u0107, p\u0142e\u0107, to\u017csamo\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105, wiek, niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107 b\u0105d\u017a orientacj\u0119 seksualn\u0105”<\/em>. Czyli karalne powinno by\u0107 ju\u017c nie tylko samo propagowanie totalitarnego ustroju lub „szerzenie nienawi\u015bci lub pogardy”<\/em>, ale r\u00f3wnie\u017c publiczne rozpowszechnianie wszelkich informacji, kt\u00f3re mog\u0105 kogo\u015b zainspirowa\u0107 do takich zachowa\u0144<\/strong>.
\nA zainspirowa\u0107 do takich zachowa\u0144 mo\u017ce cokolwiek. Na przyk\u0142ad wiadomo\u015bci o zbrodniach dokonywanych przez cz\u0142onk\u00f3w jakiej\u015b grupy narodowo\u015bciowej lub religijnej. Informacje o atakach terrorystycznych na World Trade Center, w Madrycie czy Londynie z pewno\u015bci\u0105 zainspirowa\u0142y – a przynajmniej mog\u0142y zainspirowa\u0107 – sporo ludzi do szerzenia nienawi\u015bci lub pogardy wobec muzu\u0142man\u00f3w. Gdyby w\u00f3wczas obowi\u0105zywa\u0142y przepisy proponowane przez „Otwart\u0105 Rzeczpospolit\u0105”, dziennikarze informuj\u0105cy o zamachach mogliby zosta\u0107 na ich podstawie poci\u0105gni\u0119ci do odpowiedzialno\u015bci karnej.
\nTak samo poci\u0105gni\u0119ty do odpowiedzialno\u015bci m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 dziennikarz pisz\u0105cy dajmy na to o kryminalistach narodowo\u015bci romskiej. No bo przecie\u017c przeczytanie jego artyku\u0142u<\/a> mo\u017ce doprowadzi\u0107 kogo\u015b do szerzenia nienawi\u015bci lub pogardy wobec Cygan\u00f3w w og\u00f3le. W\u0142a\u015bciwie ju\u017c doprowadzi\u0142o – wystarczy poczyta\u0107 sobie niekt\u00f3re komentarze<\/a>: „Cyganie wracajcie do Indii. Wy was tu nie chcemy”<\/em>, „Jeszcze nie spotka\u0142em psa, kt\u00f3ry zachowywa\u0142by si\u0119 jak niekt\u00f3rzy cyganie”<\/em>, „Wsz\u0119dzie tam gdzie te dzikie paso\u017cyty tam k\u0142opoty i syf z malari\u0105”<\/em>, „Po za tym nie m\u00f3wi si\u0119 Rom. Bo to s\u0142owo sugeruje jak\u0105\u015b pozytywn\u0105 grup\u0119 etniczn\u0105. W j\u0119zyku polskim m\u00f3wi si\u0119 Cygan, Cyganisko ewentualnie z\u0142odziej”<\/em>, „Miejsce Roma jest w atmosferze”<\/em>…
\nKara grozi\u0142aby r\u00f3wnie\u017c za np. wspominanie, \u017ce jaka\u015b osoba oskar\u017cana lub skazana za zbrodnie stalinowskie – jak na przyk\u0142ad J\u00f3zef R\u00f3\u017ca\u0144ski<\/a>, Stefan Michnik<\/a> czy Salomon Morel<\/a> – mia\u0142a pochodzenie \u017cydowskie. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o wskazywaniu faktu<\/a>, \u017ce „wielu polskich \u017byd\u00f3w uczestniczy\u0142o w budowie re\u017cimu komunistycznego w Polsce w latach 1944-1956, zajmuj\u0105c eksponowane stanowiska w PZPR”<\/em>. Bo wszak mo\u017ce to doprowadzi\u0107 niekt\u00f3rych do szerzenia nienawi\u015bci do \u017byd\u00f3w w og\u00f3le. Ba, samo wspominanie o zbrodniach stalinowskich – a tak\u017ce hitlerowskich – jako takich r\u00f3wnie\u017c mog\u0142oby by\u0107 ryzykowne. Kt\u00f3\u017c zar\u0119czy, \u017ce wiedza o Auschwitz nie prowadzi niekt\u00f3rych do nienawi\u015bci do Niemc\u00f3w, a wiedza o Katyniu – do nienawi\u015bci do Rosjan?
\nZa rozpowszechnianie informacji o kim\u015b takim, jak Anthony Morley<\/a> – „najpi\u0119kniejszy brytyjski gej”<\/em>, kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 kanibalem – r\u00f3wnie\u017c grozi\u0142aby kara. Jak dowodz\u0105 niekt\u00f3re komentarze pod t\u0105 informacj\u0105: „pedalstwo jest zboczeniem”<\/em>, „homoseksualizm to choroba psychiczna”<\/em>, „w tym \u015brodowisku takie odchy\u0142y to norma”<\/em>, „jedno zboczenie poci\u0105ga za sob\u0105 drugie”<\/em>, „kochaj\u0105 i od\u017cywiaj\u0105 si\u0119 inaczej, nic dziwnego”<\/em> – taka informacja zawsze mo\u017ce doprowadzi\u0107 kogo\u015b do szerzenia nienawi\u015bci, a co najmniej pogardy ze wzgl\u0119du na orientacj\u0119 seksualn\u0105.
\nNiewykluczone, \u017ce kar\u0105 zagro\u017cone by\u0142oby nawet rozpowszechnianie Koranu, Talmudu czy Biblii. Bo jak dobrze poszuka\u0107, to mo\u017cna znale\u017a\u0107 tam tre\u015bci, kt\u00f3re mog\u0105 r\u00f3\u017cnych ludzi doprowadzi\u0107 do szerzenia nienawi\u015bci na tle r\u00f3\u017cnic wyznaniowych – i historia dowodzi, \u017ce cz\u0119sto si\u0119 to zdarza\u0142o.
\nI tak dalej, i tak dalej. W\u0142a\u015bciwie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce karalne by\u0142oby informowanie o wszystkich negatywnych zjawiskach<\/strong>. Bo wielu ludzi tak ma, \u017ce za negatywne zjawiska obwinia r\u00f3\u017cne koz\u0142y ofiarne – czy to \u017byd\u00f3w, czy imigrant\u00f3w, czy homoseksualist\u00f3w, czy te\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 i katolik\u00f3w. A sporo ludzi ma te\u017c tak, \u017ce upatruj\u0105 recept\u0119 na te zjawiska w „rz\u0105dach silnej r\u0119ki”, nierzadko w stylu faszystowskim czy komunistycznym.
\nDozwolony by\u0142by tylko obraz \u015bwiata, w kt\u00f3rym wszyscy si\u0119 kochaj\u0105, nie ma \u017cadnych konflikt\u00f3w, zbrodni ani wojen. A je\u015bli nawet si\u0119 zdarzaj\u0105, to s\u0105 wynikiem dzia\u0142a\u0144 ludzi bez narodowo\u015bci, rasy, przynale\u017cno\u015bci etnicznej, orientacji seksualnej, p\u0142ci, wieku i stanu zdrowia. Tak, aby nikt nie skojarzy\u0142 ich z tymi cechami, nie uog\u00f3lni\u0142 i nie zacz\u0105\u0142 szerzy\u0107 pogardy lub nienawi\u015bci.
\nInicjatywa „Otwartej Rzeczpospolitej” jest najdalej id\u0105c\u0105 propozycj\u0105 ograniczenia wolno\u015bci s\u0142owa i dost\u0119pu do informacji, z jak\u0105 spotka\u0142em si\u0119 w Polsce po 1989 roku. Propozycj\u0105 tak kuriozaln\u0105, \u017ce a\u017c trudno uwierzy\u0107, i\u017c j\u0105 wysuni\u0119to. I \u017ce zrobi\u0142o to stowarzyszenie, kt\u00f3rego celem jest „przeciwdzia\u0142anie (…) postawom godz\u0105cym w godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka”<\/em>. Bo twierdzenie, \u017ce nale\u017cy zabroni\u0107 komu\u015b rozpowszechniania jakiej\u015b – nawet prawdziwej! – informacji tylko dlatego, \u017ce mo\u017ce<\/em> zainspirowa\u0107 ona kogo\u015b innego do szerzenia nienawi\u015bci lub pogardy jest postaw\u0105 godz\u0105c\u0105 w godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka<\/strong>.
\nA dodatkowo „Otwarta Rzeczpospolita” proponuje jeszcze zmian\u0119 Kodeksu wykrocze\u0144 „poprzez penalizacj\u0119 w tym trybie udzia\u0142u w zgromadzeniach, w toku kt\u00f3rych dochodzi do artykulacji „mowy nienawi\u015bci””<\/em>. Czyli kara za wykroczenie ma spotka\u0107 ka\u017cdego uczestnika zgromadzenia, podczas kt\u00f3rego kto\u015b – cho\u0107by podstawiony prowokator – krzyknie „\u017bydzi do gazu!” albo cho\u0107by „baby do gar\u00f3w!”. Odpowiedzialno\u015b\u0107 zbiorowa<\/strong>. Kt\u00f3rej Stowarzyszenie „Otwarta Rzeczpospolita” domaga si\u0119 ca\u0142kiem jawnie, z uwagi na to, \u017ce „praktyka orzecznicza wskazuje na niemo\u017cno\u015b\u0107 imiennego ustalenia sprawc\u00f3w przest\u0119pstw mowy nienawi\u015bci w toku manifestacji czy te\u017c zgromadze\u0144 publicznych”<\/em>.
\nBy\u0107 mo\u017ce autorzy obu tych pomys\u0142\u00f3w uwa\u017caj\u0105, \u017ce w ten spos\u00f3b zlikwiduj\u0105 lub przynajmniej ogranicz\u0105 pogard\u0119 lub nienawi\u015b\u0107, jaka wyst\u0119puje w spo\u0142ecze\u0144stwie polskim na tle r\u00f3\u017cnic narodowo\u015bciowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze wzgl\u0119du na bezwyznaniowo\u015b\u0107, p\u0142e\u0107, to\u017csamo\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105, wiek, niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107 b\u0105d\u017a orientacj\u0119 seksualn\u0105<\/em>. Ale je\u015bli tak my\u015bl\u0105, to si\u0119 myl\u0105. Ograniczanie wolno\u015bci wypowiedzi, dost\u0119pu do informacji i zgromadze\u0144 w tak skrajnej formie na pewno wywo\u0142a jeszcze wi\u0119ksz\u0105 nienawi\u015b\u0107. Skierowan\u0105 oczywi\u015bcie w du\u017cej mierze przeciwko „\u017cydokomunie”, „peda\u0142om”, „muslimom”, „czarnuchom”, Cyganom i innym grupom, kt\u00f3re w zamierzeniu mia\u0142o chroni\u0107.
\nBo nie wyrwie si\u0119 nienawi\u015bci z serca cz\u0142owieka knebluj\u0105c mu usta. Przeciwnie.
\n